{"id":10161,"date":"2022-04-11T10:46:34","date_gmt":"2022-04-11T08:46:34","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=10161"},"modified":"2026-10-11T19:50:02","modified_gmt":"2026-10-11T17:50:02","slug":"ogrzewacz-do-stop","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2022\/ogrzewacz-do-stop\/","title":{"rendered":"Ogrzewacz pokojowy do st\u00f3p (XVII\/XVIII wiek). Zabytek Miesi\u0105ca MAG – kwiecie\u0144 2022"},"content":{"rendered":"
\"Ogrzewacz<\/a><\/figure>\r\n\r\n\r\n

W 2009 roku, podczas bada\u0144 wykopaliskowych przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej 26 w Gda\u0144sku archeolodzy odkryli tajemniczy drewniany przedmiot. Jego przeznaczenie pozostawa\u0142o zagadk\u0105 do czasu, gdy badacze przyjrzeli si\u0119 obrazom holenderskich mistrz\u00f3w…<\/h3>\r\n\r\n\r\n

Kluczem do rozwi\u0105zania okaza\u0142o si\u0119 studiowanie przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku przedstawionych w scenach rodzajowych we wn\u0119trzach dom\u00f3w i karczm. Ujawni\u0142o si\u0119 uderzaj\u0105ce podobie\u0144stwo odkrytego zabytku do ogrzewacza st\u00f3p!<\/p>

Taki ogrzewacz mo\u017cna dostrzec na wielu r\u00f3\u017cnych obrazach. Zapewne wi\u0119c by\u0142 to wa\u017cny element wyposa\u017cenia wn\u0119trz.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/a>
\u24d8<\/summary>ogrzewacz<\/span><\/details><\/div>
ogrzewacz<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n

Obraz Jana Steena: Fantasy Interior with Jan Steen and the Family of Gerrit Schouten<\/em> (1659\u20131660).<\/p>\r\n\r\n\r\n

Konstrukcja ogrzewacza polega\u0142a na drewnianej skrzyneczce. Stawiano j\u0105 przewa\u017cnie na pod\u0142odze i otwierano boczn\u0105 \u015bciank\u0119. Nast\u0119pnie wsuwano do \u015brodka naczynie z roz\u017carzonym w\u0119glem drzewnym.<\/p>

G\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 skrzynki stanowi\u0142o kwadratowe wieczko z licznymi otworami, przez kt\u00f3re ciep\u0142e powietrze wydostawa\u0142o si\u0119 na zewn\u0105trz. I w\u0142a\u015bnie ten element drewnianej skrzyneczki odnaleziono przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej.<\/p>\r\n\r\n\r\n

\"A<\/figure>\r\n\r\n\r\n

Obraz Jana Steena: Man and woman keeping warm while reading the Bible<\/em> (1656\u20131660).<\/p>\r\n\r\n\r\n

W ikonografii wida\u0107, \u017ce z ogrzewaczy korzysta\u0142y najcz\u0119\u015bciej kobiety wykonuj\u0105ce prac\u0119 siedz\u0105c\u0105, na przyk\u0142ad szycie lub prz\u0119dzenie. Charakterystyczne skrzynki mo\u017cna te\u017c wypatrze\u0107 w karczmach i domach podczas biesiad.<\/p>

Prezentowane wieczko ma koncentrycznie powycinane otwory, rozmieszczone do\u015b\u0107 g\u0119sto. Niew\u0105tpliwie by\u0142a to r\u0119czna robota, a wz\u00f3r wyci\u0119\u0107 m\u00f3g\u0142 by\u0107 dostosowany do indywidualnego zam\u00f3wienia.<\/p>

Opr\u00f3cz palenisk czy piec\u00f3w, kt\u00f3re ogrzewa\u0142y ca\u0142e pomieszczenia, w dawnych czasach u\u017cywano osobistych przedmiot\u00f3w dogrzewaj\u0105cych. Szczeg\u00f3lnie zim\u0105 trudno by\u0142o utrzyma\u0107 wysok\u0105 temperatur\u0119 w pokoju. Jak wiadomo, ciep\u0142e powietrze unosi si\u0119, przez co pod\u0142oga pozostaje najzimniejsz\u0105 powierzchni\u0105. Nic dziwnego, \u017ce kobiety, kt\u00f3re przesiadywa\u0142y przy pracy w domu, dogrzewa\u0142y zmarzni\u0119te stopy, a czasem i d\u0142onie.<\/p>\r\n\r\n\r\n

Tekst: Anna J\u0119drzejczak-Skutnik
<\/em><\/strong>Redakcja: Marcin Fedoruk<\/em>
Zdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit
<\/em>Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\r\n\r\n