{"id":1074,"date":"2017-06-01T12:05:44","date_gmt":"2017-06-01T10:05:44","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2017\/06\/01\/czerwiec-2017\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:16","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:16","slug":"czerwiec-2017","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2017\/czerwiec-2017\/","title":{"rendered":"CZERWIEC 2017"},"content":{"rendered":"

\"zabytekZoomorficzne naczynie kultury Diaguita z Chile<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Prekolumbijska kultura Diaguita, wytw\u00f3r lud\u00f3w nale\u017c\u0105cych do grupy plemion india\u0144skich o tej samej nazwie, rozwija\u0142a si\u0119 w latach 1000-1550 w regionie Norte Chico w Chile rozci\u0105gaj\u0105cym si\u0119 pomi\u0119dzy Andami i wybrze\u017cem Pacyfiku. T\u0119 g\u00f3rsk\u0105, p\u00f3\u0142pustynn\u0105 krain\u0119 przecinaj\u0105 liczne \u017cyzne doliny g\u00f3rskie i rzeki. Kultura ta wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ok. 1000 roku na bazie wcze\u015bniejszej kultury Las \u00c1nimas (700-1000 r.), szczyt jej rozwoju przypad\u0142 na XIV wiek. W XV wieku tereny Diaguita zosta\u0142y wch\u0142oni\u0119te przez imperium Ink\u00f3w, kt\u00f3rzy pozyskiwali st\u0105d mi\u0119dzy innymi surowce naturalne: z\u0142oto, srebro, s\u00f3l i obsydian, a tak\u017ce robotnik\u00f3w do pracy w kopalniach. W po\u0142owie XVI wieku zar\u00f3wno dawne ziemie Diaguita, jak i ca\u0142e pa\u0144stwo Ink\u00f3w zosta\u0142o skolonizowane przez Hiszpan\u00f3w.<\/p>\n

Ludno\u015b\u0107 Diaguita nie by\u0142a jednolita etnicznie i politycznie. W ufortyfikowanych wioskach za\u0142o\u017conych w g\u00f3rskich dolinach \u017cy\u0142y rz\u0105dzone przez lokalnych wodz\u00f3w niezale\u017cne, pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 r\u00f3\u017cnymi dialektami grupy licz\u0105ce do 3000 cz\u0142onk\u00f3w. Po podboju Ink\u00f3w wprowadzono podw\u00f3jny system zarz\u0105dzania, ka\u017cda dolina mia\u0142a dw\u00f3ch wodz\u00f3w, jeden sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 w jej niskich partiach maj\u0105cych charakter rolniczy, drugi w wysokich o charakterze obronnym. Podstaw\u0105 ekonomii lud\u00f3w Diaguita by\u0142o rolnictwo, kt\u00f3rego rozw\u00f3j na terasowych poletkach w dolinach g\u00f3rskich mo\u017cliwy by\u0142 dzi\u0119ki budowie skomplikowanego systemu irygacyjnego. Uprawiano kukurydz\u0119, komos\u0119 ry\u017cow\u0105 (quinoa), fasol\u0119, ro\u015bliny dyniowate, ziemniaki. Zajmowano si\u0119 tak\u017ce hodowl\u0105 zwierz\u0105t, g\u0142\u00f3wnie lam, kt\u00f3rych we\u0142n\u0119 wykorzystywano do produkcji tkanin. Czerpano tak\u017ce korzy\u015bci z blisko\u015bci oceanu, w kt\u00f3rym po\u0142awiano ryby, mi\u0119czaki, ssaki morskie. Do polowa\u0144 i rybo\u0142\u00f3wstwa na odkrytym oceanie u\u017cywano tratw zrobionych z nadmuchanych sk\u00f3r lw\u00f3w morskich.
Kultura Diaguita najbardziej znana jest ze swoich wysmakowanych wyrob\u00f3w ceramicznych. Naczyniom \u2013 dzbanom, misom, urnom \u2013 cz\u0119sto nadawano kszta\u0142t zoomorficzny, schematycznie wyobra\u017caj\u0105cy ptaki, koty czy gady. Powszechnie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w wyrobach ceramicznych wyobra\u017cenia kota mog\u0105 sugerowa\u0107 istnienie kultu tego zwierz\u0119cia w\u015br\u00f3d lud\u00f3w Diaguita. Powierzchni\u0119 naczy\u0144 pokrywano polichromi\u0105, zwykle tr\u00f3jbarwn\u0105 \u2013 bia\u0142\u0105, czarn\u0105 i czerwon\u0105. Jeden z kolor\u00f3w stanowi\u0142 t\u0142o, na kt\u00f3re nak\u0142adano dwubarwne, geometryczne wzory.
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 znanych naczy\u0144 zosta\u0142a odkryta w grobach. Umieszczano je tam jako wyposa\u017cenie potrzebne zmar\u0142emu w \u017cyciu po\u015bmiertnym, obok bi\u017cuterii (naszyjniki, kolczyki), siekier, miedzianych d\u0142ut, przyrz\u0105d\u00f3w do utrzymywania higieny osobistej (p\u0119sety, ko\u015bciane szpatu\u0142ki i \u0142y\u017ceczki). Grobom najcz\u0119\u015bciej nadawano form\u0119 kamiennych, prostok\u0105tnych skrzy\u0144 skonstruowanych z czterech p\u0142yt i przykrytych pi\u0105t\u0105.
Prezentowane naczynie ceramiczne w 1971 roku zosta\u0142o przekazane w darze Muzeum Archeologicznemu w Gda\u0144sku przez kapitana \u017beglugi Wielkiej Tadeusza Dr\u0105\u017ckowskiego. Jest to wytw\u00f3r typowy dla kultury Diaguita. Lekko przysadzistemu naczyniu nadano zoomorficzn\u0105, ptasiopodobn\u0105 form\u0119, jego kszta\u0142t podkre\u015blono geometryczn\u0105 dekoracj\u0105 malarsk\u0105.<\/p>\n

Zabytek prezentowany jest w holu Muzeum przy ul. Mariackiej 25\/26.<\/strong><\/p>\n

Kurator wystawy: El\u017cbieta Ko\u0142osowska
Tekst: El\u017cbieta Ko\u0142osowska
Foto: Joanna Szmit
Opracowanie graficzne: Beata M\u00fcller, Lidia Nadolska<\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zoomorficzne naczynie kultury Diaguita z Chile<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":1073,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-1074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2017"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1074\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1073"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}