{"id":1105,"date":"2017-07-03T11:54:36","date_gmt":"2017-07-03T09:54:36","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2017\/07\/03\/lipiec-2017\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:17","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:17","slug":"lipiec-2017","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2017\/lipiec-2017\/","title":{"rendered":"LIPIEC 2017"},"content":{"rendered":"

\"zabytekBaselard z Gda\u0144ska<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Podczas bada\u0144 archeologicznych w Gda\u0144sku, w roku 2009, na jednej z dzia\u0142ek przy ul. Tandety, w latrynie znajduj\u0105cej si\u0119 pierwotnie na zapleczu posesji mieszcza\u0144skiej, odkryto charakterystyczny miecz typu baselard. Datowa\u0107 mo\u017cna go na ok. XV-XVI wiek. Na obecnym etapie bada\u0144 trudno jednoznacznie ustali\u0107 gdzie wytworzony zosta\u0142 zabytek i w jaki spos\u00f3b trafi\u0142 do Gda\u0144ska. Nie wiadomo r\u00f3wnie\u017c kto by\u0142 jego w\u0142a\u015bcicielem – zamo\u017cny kupiec gda\u0144ski, a mo\u017ce przybysz z dalekiej Anglii czy Niemiec. Pewne jest tylko, \u017ce jest to jedyny egzemplarz miecza tego typ odkryty w Polsce.
Baselard (znany te\u017c jako basilard) charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce wszystkie elementy sk\u0142adowe tej broni (g\u0142owica, jelec, sztabka r\u0119koje\u015bci i g\u0142ownia) wykonane s\u0105 z jednego kawa\u0142ka \u017celaza oraz tym, \u017ce r\u0119koje\u015b\u0107 (jelec, sztabka r\u0119koje\u015bci i g\u0142owica) u\u0142o\u017cona jest w kszta\u0142cie litery I lub H. Ok\u0142adzina, zwykle wykonana z jednego kawa\u0142ka drewna, obejmowa\u0142a nie tylko sztabk\u0119 r\u0119koje\u015bci ale te\u017c jelec i g\u0142owic\u0119. Chocia\u017c omawiany zabytek z Gda\u0144ska ma parametry pozwalaj\u0105ce okre\u015bli\u0107 go jako miecz, to jednak zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 egzemplarzy broni tego typu to d\u0142ugie sztylety.
Beselardy wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w XIV wieku. Przypuszczalnie pierwsze egzemplarze (w formie sztylet\u00f3w) powsta\u0142y w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Szwajcarii w miejscowo\u015bci Bazylea (Basel), od kt\u00f3rej pochodzi nazwa baselard (n\u00f3\u017c z Basel). Z czasem ten typ or\u0119\u017ca spopularyzowa\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej Zachodniej Europie, gdzie pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c miecze wykonane w tej formie. W Polsce baselardy nie zdoby\u0142y takiej popularno\u015bci jak np. w Anglii, Francji czy Niemczech (\u00f3wczesnym Cesarstwie Rzymskim).
Ca\u0142kowita zachowana d\u0142ugo\u015b\u0107 gda\u0144skiego baselardu wynosi 72 cm. Sama g\u0142ownia ma d\u0142ugo\u015b\u0107 58,9 cm, jej szeroko\u015b\u0107 wynosi 4,1 cm w najszerszym odcinku, a przy sztychu 2,8 cm. Czytelne jest id\u0105ce przez \u015brodek g\u0142owni d\u0142ugie i szerokie zbrocze. Niezachowany koniec sztychu oraz liczne ubytki i otwory widoczne na ca\u0142ej powierzchni s\u0105 raczej wynikiem proces\u00f3w podepozycyjnych ni\u017c zniszcze\u0144 powsta\u0142ych w trakcie u\u017cytkowania. G\u0142ownia jest w po\u0142owie wygi\u0119ta i delikatnie skr\u0119cona, co mog\u0142o by\u0107 powodem porzucenia miecza ale w jakich okoliczno\u015bciach dosz\u0142o do takiego uszkodzenia pozostaje zagadk\u0105. R\u0119koje\u015b\u0107 ma ok\u0142adzin\u0119 drewnian\u0105, \u0142\u0105czon\u0105 nitami ze sztabk\u0105 r\u0119koje\u015bci. Niestety, nie zachowa\u0142a si\u0119 g\u0142owica, kt\u00f3ra nadawa\u0142a r\u0119koje\u015bci charakterystyczny dla baselard\u00f3w kszta\u0142t.
Analogiczny miecz, datowany na XIV-XV wiek, o zbli\u017conej formie, znajduje si\u0119 w kolekcji Museum of London.
Miecze baselard nie spotykane s\u0105 tak powszechnie jak sztylety tego typu, tym cenniejsze jest gda\u0144skie znalezisko.
 
Zabytek prezentowany jest w holu Muzeum przy ul. Mariackiej 25\/26.<\/strong>
 
Kurator wystawy: Marek Kuik
Tekst: Marek Kuik
Foto: Joanna Szmit
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Baselard z Gda\u0144ska<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":1104,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-1105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2017"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}