{"id":1121,"date":"2017-08-01T06:01:52","date_gmt":"2017-08-01T04:01:52","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2017\/08\/01\/sierpien-2017\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:17","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:17","slug":"sierpien-2017","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2017\/sierpien-2017\/","title":{"rendered":"SIERPIE\u0143 2017"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1120\" src=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/zabytek_miesiaca_sierpien_2017.jpg\" alt=\"zabytek miesiaca sierpien 2017\" width=\"300\" height=\"210\" style=\"margin-right: 15px;float: left\" srcset=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/zabytek_miesiaca_sierpien_2017.jpg 800w, https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/zabytek_miesiaca_sierpien_2017-768x537.jpg 768w, https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/zabytek_miesiaca_sierpien_2017-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><strong>Odwa\u017cniki do monet z\u0142otych jako \u015bwiadectwa kontakt\u00f3w handlowych Gda\u0144ska z Niderlandami w 2 po\u0142. XV wieku<\/strong><\/p>\n<p>  <!--more-->  <\/p>\n<p>Intensywnie rozwijaj\u0105ca si\u0119 wymiana handlowa w \u015bredniowiecznej Europie spowodowa\u0142a, \u017ce na rynek pieni\u0119\u017cny trafia\u0142y du\u017ce ilo\u015bci monet kruszcowych r\u00f3\u017cnych emitent\u00f3w o zr\u00f3\u017cnicowanych nomina\u0142ach i wadze. Kupcy w najwi\u0119kszych miastach Europy przeprowadzali transakcje handlowe p\u0142ac\u0105c monet\u0105 w\u0142asnego kraju, a w zamian za oferowane towary otrzymywali monety obce, kt\u00f3rych wag\u0119 nale\u017ca\u0142o bezwzgl\u0119dnie kontrolowa\u0107 z uwagi na liczne i w konsekwencji dotkliwe oszustwa tak pod wzgl\u0119dem zawarto\u015bci kruszcu, jak i te\u017c obcinana kraw\u0119dzi. W tym celu&nbsp; u\u017cywano ma\u0142ej, dok\u0142adnej wagi, zwanej popularnie wag\u0105 monetarn\u0105, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142 zestaw odwa\u017cnik\u00f3w odpowiadaj\u0105cych wadze najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanych podczas transakcji handlowych monet. <br \/>Zazwyczaj wykorzystywano kompletny zestaw, na kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142y si\u0119 waga r\u00f3wnoramienna i kilkana\u015bcie odwa\u017cnik\u00f3w \u2013 r\u00f3wnowa\u017cnik\u00f3w monet \u2013 umieszczony w drewnianym pude\u0142ku, niekiedy z drukowan\u0105 wklejk\u0105, zawieraj\u0105c\u0105 informacje o wytw\u00f3rcy. <br \/>Liczne znaleziska szalek i wag, a tak\u017ce odwa\u017cnik\u00f3w w Gda\u0144sku potwierdzaj\u0105 regulowanie p\u0142atno\u015bci w transakcjach handlowych z\u0142otymi monetami w okresie XV-XVII wieku. Najcz\u0119\u015bciej spotykane s\u0105 odwa\u017cniki do standardowych monet dominuj\u0105cych w handlu morskim lub kontynentalnym Europy \u015arodkowej i Zachodniej.<br \/>Poza klasycznymi odwa\u017cnikami monetarnymi, okre\u015blonymi poprzez stempel reprodukuj\u0105cy typ wa\u017conej monety lub jego charakterystyczny element, s\u0105 jeszcze takie, kt\u00f3rych symbole s\u0105 niejednoznaczne. Poszczeg\u00f3lne odwa\u017cniki odpowiadaj\u0105 masie z\u0142otych dukat\u00f3w, talar\u00f3w, suweren\u00f3w, frank\u00f3w, lir\u00f3w genua\u0144skich oraz ludwik\u00f3w \u2013 czyli monet najbardziej popularnych, o tzw. \u201e\u015bwiatowym\u201d zasi\u0119gu. Znaleziska gda\u0144skie pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie z Niderland\u00f3w, zwracaj\u0105c uwag\u0119 charakterystyczn\u0105 sygnatur\u0105 Antwerpii (skierowana do g\u00f3ry, otwarta d\u0142o\u0144). Po bokach cz\u0119sto umieszczano r\u00f3wnie\u017c inicja\u0142y mechanika, czyli wytw\u00f3rcy odwa\u017cnika, kt\u00f3ry w\u0142asnym nazwiskiem gwarantowa\u0142, \u017ce waga odwa\u017cnika odpowiada\u0142a dok\u0142adnie wadze dedykowanej monety.<br \/>Znaleziska odwa\u017cnik\u00f3w niderlandzkich bezpo\u015brednio po\u015bwiadczaj\u0105 kontakty handlowe Gda\u0144ska z tym regionem Europy u schy\u0142ku \u015bredniowiecza i w okresie nowo\u017cytnym. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce moneta niderlandzka jako waluta o stabilnej warto\u015bci, mog\u0142a by\u0107 u\u017cywana jako pieni\u0105dz rozrachunkowy przez kupc\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, w r\u00f3\u017cnych krajach.<br \/>Monety z\u0142ote znajdywane s\u0105 nader rzadko, cho\u0107 znamy z Gda\u0144ska i takie przypadki. W ka\u017cdym razie przydatno\u015b\u0107 znalezisk z\u0142otych monet do rekonstrukcji struktury pieni\u0105dza obiegowego jest mocno ograniczona.<br \/>Wagi reprezentuj\u0105 bardzo d\u0142ugotrwa\u0142e formy i w zasadzie nale\u017cy je szeroko datowa\u0107 na p\u00f3\u017ane \u015bredniowiecze i wczesn\u0105 epok\u0119 nowo\u017cytn\u0105. W kompletnych wagach szalki tr\u00f3jk\u0105tne mog\u0142y wyst\u0119powa\u0107 b\u0105d\u017a parami, b\u0105d\u017a w zestawie z okr\u0105g\u0142\u0105 szalk\u0105 miseczkowat\u0105. W tym drugim przypadku szalka miseczkowata s\u0142u\u017cy\u0142a do k\u0142adzenia odwa\u017cnik\u00f3w, jak to \u015bwietnie dokumentuje popularny szesnastowieczny standard malarski \u201eBankier z \u017con\u0105\u201d Marinusa van Reymerswaele, 1538.<br \/>Zestawy by\u0142y wyposa\u017ceniem kupc\u00f3w, magnat\u00f3w i ich urz\u0119dnik\u00f3w, reguluj\u0105cych transakcje z\u0142otymi monetami.<\/p>\n<p><strong>Zabytki prezentowane s\u0105 w holu Muzeum przy ul. Mariackiej 25\/26.<\/strong><\/p>\n<p>Kurator wystawy: Beata Ceynowa <br \/>Tekst: Beata Ceynowa, Ewa Trawicka<br \/>Foto: Adam Kamrowski<br \/>Opracowanie graficzne: Beata Muller, Lidia Nadolska<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Odwa\u017cniki do monet z\u0142otych jako \u015bwiadectwa kontakt\u00f3w handlowych Gda\u0144ska z Niderlandami w 2 po\u0142. XV wieku<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":1120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-1121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2017"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1121\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}