{"id":11457,"date":"2022-07-04T08:53:00","date_gmt":"2022-07-04T06:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=11457"},"modified":"2026-10-11T19:50:33","modified_gmt":"2026-10-11T17:50:33","slug":"brazowa-bransoleta-z-kamerunu-zabytek-miesiaca-mag-lipiec-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2022\/brazowa-bransoleta-z-kamerunu-zabytek-miesiaca-mag-lipiec-2022\/","title":{"rendered":"Br\u0105zowa bransoleta z Kamerunu. Zabytek Miesi\u0105ca MAG &#8211; lipiec 2022"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Brazowa-bransoleta-z-Kamerunu-plakat.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Brazowa-bransoleta-z-Kamerunu-plakat.jpg\" alt=\"Brazowa bransoleta z Kamerunu plakat\" \/><\/a><\/figure>\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">W 2001 roku gda\u0144scy archeolodzy, cz\u0142onkowie misji badawczej, zwiedzali suk (targowisko) w Omdurmanie, w Sudanie Centralnym. Tam zwr\u00f3cili uwag\u0119 na ozdobn\u0105 bransolet\u0119 w formie a\u017curowej podkowy, wykonan\u0105 ze stopu miedzi \u2013 br\u0105zu lub mosi\u0105dzu. Zakupili j\u0105 i w ten spos\u00f3b bransoleta trafi\u0142a do zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/h3>\r\n\r\n\r\n<p>W latach 1993\u20132010 Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku prowadzi\u0142o systematyczne badania archeologiczne i etnograficzne w Sudanie.<\/p><p>Ta masywna, ci\u0119\u017cka, pusta w \u015brodku bransoleta jest przyk\u0142adem umiej\u0119tno\u015bci rzemie\u015blnik\u00f3w z plemienia Bamum w Kamerunie, kt\u00f3rzy doskonale opanowali sztuk\u0119 odlewania du\u017cych metalowych przedmiot\u00f3w o z\u0142o\u017conej konstrukcji. Do Sudanu przyw\u0119drowa\u0142a razem z kupcami z Afryki Zachodniej, podobnie jak wiele innych towar\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotami wymiany handlowej.<\/p><p>Charakterystyczne dla sztuki Bamum bransolety by\u0142y pierwotnie symbolami presti\u017cu, nosili je cz\u0142onkowie elity plemiennej. Z czasem zacz\u0119\u0142y pe\u0142ni\u0107 tak\u017ce funkcj\u0119 \u015brodka p\u0142atniczego.<\/p><p>Bransoleta jest odlewem wykonanym <strong>metod\u0105 traconego wosku<\/strong>. Technika ta polega na tym, \u017ce najpierw robi si\u0119 woskowy model przedmiotu. Nast\u0119pnie rze\u017ab\u0119 z wosku ok\u0142ada si\u0119 starannie glin\u0105, zostawiaj\u0105c otwory z g\u00f3ry i z do\u0142u. Po wysuszeniu gliny przedmiot umieszcza si\u0119 w piasku i wypala. Rozgrzany wosk wyp\u0142ywa przez pozostawione otwory, dzi\u0119ki czemu w glinie powstaje pusta forma, do kt\u00f3rej wlewa si\u0119 roztopiony metal.<\/p>\r\n\r\n<figure class=\"mag-external-media\" style=\"max-width:560px\"><iframe src=\"https:\/\/sketchfab.com\/models\/6ac6af43c0cc4e2fa1d870f4e5e24781\/embed?ui_infos=0\" title=\"Bransoleta - model 3D\" width=\"560\" height=\"315\" loading=\"lazy\" allow=\"autoplay; fullscreen; xr-spatial-tracking; encrypted-media; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><figcaption><a href=\"https:\/\/sketchfab.com\/models\/6ac6af43c0cc4e2fa1d870f4e5e24781\/embed?ui_infos=0\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Otw\u00f3rz materia\u0142 w osobnej karcie<\/a><\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<p>Metoda traconego wosku znana jest od staro\u017cytno\u015bci. Stosowano j\u0105 do tworzenia figuralnych rze\u017ab metalowych i wyrob\u00f3w jubilerskich ju\u017c w III tysi\u0105cleciu p.n.e. w staro\u017cytnym Egipcie, a udoskonalono w VI wieku p.n.e. w staro\u017cytnej Grecji.<\/p><p>W Afryce sztuk\u0119 odlewania br\u0105zu doprowadzono do perfekcji mi\u0119dzy XV a XIX w. w Kr\u00f3lestwie Beninu rozwijaj\u0105cym si\u0119 na terenie dzisiejszej po\u0142udniowo-zachodniej Nigerii. To kr\u00f3lestwo do ko\u0144ca XIX w. by\u0142o jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych pot\u0119g Afryki Zachodniej. Technik\u0105 traconego wosku tworzono w Beninie br\u0105zowe wolnostoj\u0105ce rze\u017aby oraz pokryte p\u0142askorze\u017abami tablice, kt\u00f3re zdobi\u0142y drewniane filary pa\u0142acu kr\u00f3lewskiego. Rze\u017aby ukazywa\u0142y r\u00f3\u017cnorodne sceny z \u017cycia dworskiego, dokumentuj\u0105c wa\u017cne wydarzenia z historii kraju. Sztuk\u0119 odlewnicz\u0105 opanowali tak\u017ce rzemie\u015blnicy s\u0105siaduj\u0105cych pa\u0144stw: Kamerunu, Nigerii, Nigru, Czadu.<\/p>\r\n\r\n\r\n<p><strong>Kr\u00f3lestwo Bamum<\/strong> powsta\u0142o w okresie przedkolonialnym w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci dzisiejszego Kamerunu. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 ko\u0144ca XIV w., aczkolwiek jako byt polityczny zaistnia\u0142o w XVII w. Stolic\u0105 kr\u00f3lestwa by\u0142o otoczone murami miasto Foumban. Bamumowie stworzyli spo\u0142ecze\u0144stwo hierarchiczne, w kt\u00f3rym kr\u00f3l (fon) stanowi\u0142 najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119. Na prze\u0142omie XIX\/XX w., <strong>za panowania kr\u00f3la Njoyi<\/strong> (oko\u0142o 1886\u20131933), stolica kr\u00f3lestwa sta\u0142a si\u0119 centrum rozwoju sztuki i rzemios\u0142a. Rozw\u00f3j ten by\u0142 silnie scentralizowany, zarz\u0105dza\u0142 nim bezpo\u015brednio sam kr\u00f3l. Odlewnicy i metalowcy Bamum opanowali i udoskonalili projektowanie modeli woskowych. Wysoki poziom odlew\u00f3w robionych metod\u0105 traconego wosku przy\u0107mi\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 lokalnej konkurencji w tej dziedzinie.<\/p><p>Do dzi\u015b br\u0105zy Bamum s\u0105 doskona\u0142ymi przyk\u0142adami sztuki odlewania woskiem traconym.<\/p>\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Krol-Njoya-i-jego-zony-przed-palacem-w-Foumban.-Reprodukcja-obrazu-Ernsta-Vollbehra.jpg\" alt=\"Obrazprzedstawiaafryka\u0144skiegokr\u00f3lawpurpurowychszatach,siedz\u0105cegomi\u0119dzykobietami.Wtlewida\u0107ozdobnekolumnypa\u0142acoweorazt\u0142umk\u0142\u0119bi\u0105cysi\u0119wcieniu.Zlewejstronystoiposta\u0107trzymaj\u0105caznamaszczeniemceremonialnyz\u0142otyprzedmiot(fajk\u0119?).\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kr\u00f3l Njoya i jego \u017cony przed pa\u0142acem w Foumban. Reprodukcja obrazu Ernsta Vollbehra.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Krol-Ibrahim-Njoya.jpg\" alt=\"Czarno bia\u0142ezdj\u0119cieprzedstawiakr\u00f3laIbrahimaNjoy\u0119.M\u0119\u017cczyznastoiubranywozdobn\u0105zwiewn\u0105szat\u0119.Wtlewida\u0107ga\u0142\u0119zieegzotycznejro\u015bliny.\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kr\u00f3l Ibrahim Njoya.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: right\">Tekst: <em><strong>El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/strong><\/em><strong><em><br \/><\/em><\/strong>Redakcja: <em>Marcin Fedoruk<\/em><br \/>Zdj\u0119cia zabytku: <em>Joanna Szmit<\/em><em><br \/><\/em>Opracowanie graficzne: <em>Lidia Nadolska<\/em><em><br \/><\/em>Skan 3D: <em>Zofia Grunt<br \/><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/GDANSK_LECH_WALESA_AIRPORT_logo.png\" alt=\"GDANSK LECH WALESA AIRPORT logo\" \/><\/figure>\r\n\r\n\r\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Port Lotniczy Gda\u0144sk im. Lecha Wa\u0142\u0119sy wspiera pomorsk\u0105 kultur\u0119<\/h2>\r\n\r\n\r\nTr\u00f3jwymiarowy model zabytku powsta\u0142 przy u\u017cyciu specjalistycznego skanera SmartTech3D. Wyposa\u017cenie Pracowni Cyfryzacji i Archiwizacji MAG w nowoczesne narz\u0119dzie do digitalizowania obiekt\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci sponsora: Portu Lotniczego Gda\u0144sk.","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 2001 roku gda\u0144scy archeolodzy, cz\u0142onkowie misji badawczej, zwiedzali suk (targowisko) w Omdurmanie, w Sudanie Centralnym. Tam zwr\u00f3cili uwag\u0119 na ozdobn\u0105 bransolet\u0119 w formie a\u017curowej podkowy, wykonan\u0105 ze stopu miedzi \u2013 br\u0105zu lub mosi\u0105dzu. Zakupili j\u0105 i w ten spos\u00f3b bransoleta trafi\u0142a do zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku. W latach 1993\u20132010 Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11459,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"class_list":["post-11457","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2022"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11457"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34681,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11457\/revisions\/34681"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}