{"id":12237,"date":"2022-08-22T14:49:47","date_gmt":"2022-08-22T12:49:47","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=12237"},"modified":"2023-01-16T11:19:35","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:35","slug":"szpila-czy-zawieszka-z-bursztynu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/szpila-czy-zawieszka-z-bursztynu\/","title":{"rendered":"Szpila czy zawieszka z bursztynu? Unikat z osady \u0142owc\u00f3w fok w Rzucewie. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – wrzesie\u0144 2022"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Zabytek\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Bursztyn zbierany nad brzegiem Morza Ba\u0142tyckiego towarzyszy cz\u0142owiekowi od tysi\u0119cy lat. Podobnie jak przed wiekami, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie nosz\u0105 bursztynow\u0105 bi\u017cuteri\u0119, a niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c wierz\u0105 w jej magiczn\u0105 moc.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ju\u017c w IV tysi\u0105cleciu przed nasz\u0105 er\u0105 na terenie obecnych \u017bu\u0142aw Wi\u015blanych powsta\u0142y pracownie wyspecjalizowane w obr\u00f3bce bursztynu. W efekcie bada\u0144 wykopaliskowych archeolodzy odkryli tam du\u017ce ilo\u015bci jantaru pochodz\u0105cego z r\u00f3\u017cnych faz obr\u00f3bki. Te odkrycia pozwoli\u0142y ustali\u0107, jak produkowano r\u00f3\u017cnego typu ozdoby.<\/p>

Bursztyn by\u0142 obrabiany tak\u017ce w osadach. W chatach dawnych \u0142owc\u00f3w i rybak\u00f3w znajdowano surowiec bursztynowy, gotowe wyroby oraz odpady powsta\u0142e w trakcie obr\u00f3bki. Do najcz\u0119\u015bciej odkrywanych zabytk\u00f3w nale\u017c\u0105 guziki i zawieszki noszone jako pojedyncze ozdoby lub elementy bogatych kolii bursztynowych.<\/p>

Najstarsze ozdoby bursztynowe odkryte nad Zatok\u0105 Puck\u0105 pochodz\u0105 z osad w Os\u0142oninie i Rzucewie.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Rzucewo\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzucewo - klif (fot. D. Kr\u00f3l)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Rzucewo\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzucewo - zdj\u0119cie lotnicze (fot. W. St\u0119pie\u0144)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W rzucewskiej osadzie z epoki kamienia archeolodzy znale\u017ali mi\u0119dzy innymi kilka unikatowych ozd\u00f3b. Jedn\u0105 z nich jest okaz w kszta\u0142cie szpili, o d\u0142ugo\u015bci 3,5 centymetra i wadze 1 grama. W jego g\u00f3rnej, szerszej cz\u0119\u015bci wida\u0107 otw\u00f3r nawiercony z obu stron. Znalezisko nawi\u0105zuje do szpil ko\u015bcianych odkrytych w osadzie z epoki neolitu w Nidzie (Litwa), kt\u00f3rych u\u017cywano w procesie tkania lub wyplatania (na przyk\u0142ad plecionek).<\/p>

Rzucewska szpila ze wzgl\u0119du na krucho\u015b\u0107 surowca by\u0142a zapewne ozdob\u0105 noszon\u0105 jako zawieszka (wisior) lub element bogatszej kolii bursztynowej. O sposobach noszenia ozd\u00f3b dowiadujemy si\u0119 z rzadkich odkry\u0107 grob\u00f3w. Kolie noszone przez mieszka\u0144c\u00f3w teren\u00f3w nadmorskich sk\u0142ada\u0142y si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie z element\u00f3w bursztynowych. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich paciorki o r\u00f3\u017cnych\u00a0 formach (kwadratowe, prostok\u0105tne, owalne), cz\u0119sto poprzedzielane wi\u0119kszymi ozdobami (np. zawieszkami lub tarczkami). Ozdoby nawlekano na rzemienie albo splecione sznury.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Szpila\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Szpila bursztynowa z III tys. p.n.e. (fot. A. Butrimas)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Szpila\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Szpila wykonana z ko\u015bci w I tys. p.n.e. (wg A. Butrimasa)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Wiercenie\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wiercenie otworu w bursztynie przy pomocy krzemiennego wiert\u0142a<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W epoce kamienia bursztyn obrabiano przy pomocy drobnych okruch\u00f3w krzemienia. Kor\u0119 z powierzchni bry\u0142ki bursztynu usuwano u\u017cywaj\u0105c ostro zako\u0144czonych okrzesk\u00f3w krzemiennych. Pewnie ju\u017c na tym etapie okre\u015blano przysz\u0142y kszta\u0142t ozdoby. Do szlifowania u\u017cywano p\u0142yt szlifierskich, wykonanych z piaskowca. Wi\u0119ksze bry\u0142ki dzielono ma\u0142ymi d\u0142utami krzemiennymi, ko\u015bcianymi lub rogowymi. Otwory wiercono pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 w\u0105skimi przek\u0142uwaczami i wiertnikami z krzemienia, osadzonymi w drewnianych r\u0119koje\u015bciach. Ostatnim etapem by\u0142o wyg\u0142adzanie i polerowanie powierzchni wykonanych ozd\u00f3b. Robiono to na wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych sk\u00f3rach zwierz\u0105t.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: Danuta Kr\u00f3l<\/strong>, Olgierd Felczak<\/strong><\/em>
<\/em><\/strong>Redakcja: Marcin Fedoruk<\/em>
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

LITERATURA<\/p>

  • Adomas Butrimas \u201cHistory of one jewellery group: the pins\u201d [w:] \u201cArt of the Balts\u201d, 2009 r.<\/li>
  • Adomas Butrimas \u201eMateria\u0142y z osady neolitycznej w Rzucewie\u201d [w:] \u201eZesp\u00f3\u0142 osadniczy z epoki kamienia \u2013 Rzucewo, gmina Puck, stanowisko 1\u201d pod red. Danuty Kr\u00f3l, 2018 r.<\/li>
  • Ryszard Feliks Mazurowski \u201ePrahistoryczne bursztyniarstwo na \u017bu\u0142awach\u00a0 Wi\u015blanych\u201d, 2014 r.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Bursztyn zbierany nad brzegiem Morza Ba\u0142tyckiego towarzyszy cz\u0142owiekowi od tysi\u0119cy lat. Podobnie jak przed wiekami, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie nosz\u0105 bursztynow\u0105 bi\u017cuteri\u0119, a niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c wierz\u0105 w jej magiczn\u0105 moc. Ju\u017c w IV tysi\u0105cleciu przed nasz\u0105 er\u0105 na terenie obecnych \u017bu\u0142aw Wi\u015blanych powsta\u0142y pracownie wyspecjalizowane w obr\u00f3bce bursztynu. W efekcie bada\u0144 wykopaliskowych archeolodzy odkryli tam du\u017ce ilo\u015bci […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12348,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62,116],"tags":[],"class_list":["post-12237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2022"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12237"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12237\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}