{"id":13202,"date":"2022-12-29T09:51:59","date_gmt":"2022-12-29T08:51:59","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=13202"},"modified":"2023-02-01T12:12:16","modified_gmt":"2023-02-01T11:12:16","slug":"zdobione-popielnice-z-borucina-zabytek-miesiaca-styczen-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2023\/zdobione-popielnice-z-borucina-zabytek-miesiaca-styczen-2023\/","title":{"rendered":"Zdobione popielnice z Borucina – unikaty kultury pomorskiej. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – stycze\u0144 2023"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pojezierze Kaszubskie to teren macierzysty dla kultury pomorskiej, kt\u00f3ra panowa\u0142a na tych ziemiach przez trzy stulecia: od oko\u0142o 620\u2013600 roku przed nasz\u0105 er\u0105 do ok. 300 r. p.n.e. Bodaj najbardziej charakterystycznym elementem tej kultury by\u0142y rozleg\u0142e cmentarzyska, gdzie chowano skremowane szcz\u0105tki zmar\u0142ych w glinianych urnach. Popielnice by\u0142y cz\u0119sto zdobione ornamentem twarzy, st\u0105d nazwa: urny twarzowe. Czasami na tych naczyniach pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c rysunki r\u00f3\u017cnych zwierz\u0105t, woz\u00f3w czy je\u017ad\u017ac\u00f3w.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przenie\u015bmy si\u0119 do Borucina, ma\u0142ej kaszubskiej miejscowo\u015bci w gminie St\u0119\u017cyca. Pierwsze historyczne wzmianki o wsi zapisano ju\u017c w XV wieku. Jednak dzieje Borucina si\u0119gaj\u0105 znacznie g\u0142\u0119biej.<\/p>

Na terenie wsi by\u0142y ulokowane liczne cmentarzyska kultury pomorskiej, a w\u015br\u00f3d nich \u2013 archeologiczne stanowisko nr 2, z kt\u00f3rego pochodz\u0105 prezentowane zabytki. Podczas kopania ziemniak\u00f3w w 1979 r. odkryto tam gr\u00f3b skrzynkowy. Badania ratownicze przeprowadzi\u0142a ekipa Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Miejsce odkrycia popielnic w Borucinie, zdj\u0119cie z ko\u0144ca lat 70. XX w. (fot. J. Podg\u00f3rski)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Odkryty gr\u00f3b zawiera\u0142 trzy popielnice, z kt\u00f3rych w dobrym stanie zachowa\u0142y si\u0119 dwie. Obie urny mia\u0142y zdobienia: wyobra\u017cenia twarzy i rozbudowane sceny narracyjne na powierzchni.<\/p>

Na brzu\u015bcu pierwszej popielnicy wyryto czteroko\u0142owy w\u00f3z z dwoma zwierz\u0119tami poci\u0105gowymi oraz tarcz\u0119 zdobion\u0105 rozchodz\u0105cymi si\u0119 na zewn\u0105trz jode\u0142kami z zaznaczonym umbem (?) i dwoma zwierz\u0119tami w uk\u0142adzie, oddzielonymi pionow\u0105 jode\u0142k\u0105.<\/p>

Druga urna mia\u0142a ornament potr\u00f3jny, przedstawiaj\u0105cy prawdopodobnie je\u017ad\u017aca na koniu (?), trzymaj\u0105cego wodze lub oszczep, a obok \u2013 inne zwierz\u0119ta.<\/p>

Obydwie popielnice mo\u017cna powi\u0105za\u0107 ze starsz\u0105 faz\u0105 kultury pomorskiej, datowan\u0105 na lata ok. 620\u2013480 p.n.e. Wed\u0142ug bada\u0144 antropologicznych w pierwszej urnie pochowano m\u0142od\u0105 kobiet\u0119, w drugiej \u2013 dziecko, zmar\u0142e w wieku ok. 10\u201313 lat<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Popielnice w grobie skrzynkowym odkrytym w 1979 r., stan w momencie odkrycia (fot. J. Podg\u00f3rski)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zdobiona popielnica nr 1 z pokryw\u0105 (fot. J. Szmit)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rozrysowany ornament popielnicy nr 1 (rys. E. Erzepki)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zdobiona popielnica nr 2 z pokryw\u0105 (fot. J. Szmit)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rozrysowany ornament popielnicy nr 2 (rys. E. Erzepki)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedstawienia woz\u00f3w na popielnicach kultury pomorskiej nie by\u0142y zbyt cz\u0119ste. Taki w\u00f3z, na co dzie\u0144 u\u0142atwiaj\u0105cy transport, na naczyniach grobowych mia\u0142 inne znaczenie. By\u0142 symbolem nie\u015bmiertelno\u015bci ludzkiego bytu, po\u015brednikiem mi\u0119dzy strefami \u017cycia i \u015bmierci. Dusza zmar\u0142ego przebywa\u0142a drog\u0119 w za\u015bwiaty w\u0142a\u015bnie na wozie.<\/p>

Motyw tarczy stanowi niew\u0105tpliwie odwo\u0142anie do wojowniczego trybu \u017cycia ludno\u015bci kultury pomorskiej. W przeciwie\u0144stwie do kultury \u0142u\u017cyckiej, gdzie znane s\u0105 tarcze odlewane z br\u0105zu, w kulturze pomorskiej mamy do czynienia z tarczami drewnianymi (z desek), obci\u0105gni\u0119tymi sk\u00f3r\u0105. Na tarczy malowano r\u00f3\u017cnego rodzaju symbole maj\u0105ce na celu zastraszy\u0107 przeciwnika. Motyw umieszczony na tarczy z popielnicy w Borucinie mo\u017cna te\u017c interpretowa\u0107 jako wyobra\u017cenie s\u0142o\u0144ca i\/lub boru.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w Borucinie na stanowiskach nr 1 i 2, czyli na dw\u00f3ch cmentarzyskach kultury pomorskiej, zosta\u0142y opublikowane w formie ksi\u0105\u017cki wydanej w listopadzie 2022 roku. W publikacji zaprezentowano zar\u00f3wno wyniki archeologiczne, jak i antropologiczne, dotycz\u0105ce wieku, p\u0142ci i stanu zdrowia pradziejowej ludno\u015bci. Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna kupi\u0107 osobi\u015bcie, odwiedzaj\u0105c Spichlerz B\u0142\u0119kitny Baranek<\/a> lub online, w sklepie internetowym<\/a> Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/p>

Opisane urny wchodz\u0105 w sk\u0142ad imponuj\u0105cej gda\u0144skiej kolekcji popielnic twarzowych kultury pomorskiej. W przysz\u0142o\u015bci stan\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 nowocze\u015bnie zaaran\u017cowanej wystawy sta\u0142ej w odnowionej siedzibie Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku, czyli w Domu Przyrodnik\u00f3w przy ul. Mariackiej 25\/26 (aktualnie trwa remont i budynek jest zamkni\u0119ty).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: dr Piotr Fudzi\u0144ski<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytk\u00f3w: Joanna Szmit
<\/em>Rysunki ornament\u00f3w: El\u017cbieta Erzepki
<\/em>Zdj\u0119cia terenowe: Janusz Podg\u00f3rski<\/em>
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pojezierze Kaszubskie to teren macierzysty dla kultury pomorskiej, kt\u00f3ra panowa\u0142a na tych ziemiach przez trzy stulecia: od oko\u0142o 620\u2013600 roku przed nasz\u0105 er\u0105 do ok. 300 r. p.n.e. Bodaj najbardziej charakterystycznym elementem tej kultury by\u0142y rozleg\u0142e cmentarzyska, gdzie chowano skremowane szcz\u0105tki zmar\u0142ych w glinianych urnach. Popielnice by\u0142y cz\u0119sto zdobione ornamentem twarzy, st\u0105d nazwa: urny twarzowe. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":13355,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123],"tags":[],"class_list":["post-13202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13202"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13202\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}