{"id":14316,"date":"2023-01-30T10:34:18","date_gmt":"2023-01-30T09:34:18","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=14316"},"modified":"2023-03-01T12:28:21","modified_gmt":"2023-03-01T11:28:21","slug":"niderlandzka-fajka-z-dzbankiem-zabytek-miesiaca-mag-luty-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2023\/niderlandzka-fajka-z-dzbankiem-zabytek-miesiaca-mag-luty-2023\/","title":{"rendered":"Niderlandzka fajka z dzbankiem. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – luty 2023"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Mo\u017ce trudno w to uwierzy\u0107, ale naprawd\u0119 jest taki dzie\u0144: Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Pal\u0105cych Fajk\u0119. Obchodzi si\u0119 go 20 lutego, pocz\u0105wszy od 2008 roku. Powsta\u0142 w efekcie stara\u0144 The Vancouver Pipe Club<\/i>. Amatorzy smolistych rytua\u0142\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 doceni\u0105 prezentowany zabytek \u2013 fajk\u0119 sprzed oko\u0142o 250 lat.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedmiot zosta\u0142 odnaleziony podczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Sukienniczej w Gda\u0144sku, przeprowadzonych w latach 2018\u20132019. Jest to tak zwana fajka jednorodna<\/strong>, wykonana z bia\u0142ej gliny, wytwarzana w specjalnych metalowych formach. Oryginalnie mia\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 40 cm, niestety nie zachowa\u0142a si\u0119 w ca\u0142o\u015bci \u2013 brakuje od\u0142amanej cz\u0119\u015bci cybucha.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Forma do fajek,
rys. Joanna Szmit [za:] Duco D. H., De Nederlandse kleipijp. Handboek voor dateren en determineren<\/i> (s. 19), Leiden 1987<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na fajce znajduj\u0105 si\u0119 oznaczenia, kt\u00f3re pozwoli\u0142y badaczom zidentyfikowa\u0107 wytw\u00f3rc\u0119 i ustali\u0107 chronologi\u0119 zabytku. Na spodzie g\u0142\u00f3wki, czyli w miejscu, gdzie wk\u0142ada si\u0119 tyto\u0144, jest ma\u0142a stopka okre\u015blana przez archeolog\u00f3w jako \u201enosek\u201d. W\u0142a\u015bnie tam wida\u0107 sygnatur\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z kilku oznacze\u0144.<\/p>

Sp\u00f3d noska jest ozdobiony znakiem nazywanym \u201edzbanek na herbat\u0119\u201d. Na bokach widnieje herb niderlandzkiego miasta Goudy, a nad nim literka \u201es\u201d. Dodatkowych informacji dostarczaj\u0105 oznaczenia odci\u015bni\u0119te na cybuchu, czyli na d\u0142ugiej i cienkiej, cylindrycznej cz\u0119\u015bci, przez kt\u00f3r\u0105 wci\u0105ga si\u0119 dym. Tam, opr\u00f3cz geometrycznej pasmowej dekoracji, znajduj\u0105 si\u0119 zapisy literowe W.D.VET oraz IN GOUDA. Dzi\u0119ki archiwaliom opracowanym przez niderlandzkich badaczy wiadomo, \u017ce w ten spos\u00f3b sygnowa\u0142 swoje wyroby Willem de Vet<\/strong>. Jego warsztat fajczarski funkcjonowa\u0142 w Goudzie w latach 1767\u20131775.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zbli\u017cenie symbolu \"dzbanka na herbat\u0119\"
(fot. Zofia Grunt)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Oznaczenia na cybuchu; il. z\u0142o\u017cona z kilku uj\u0119\u0107 ze wzgl\u0119du na cylindryczny kszta\u0142t tej cz\u0119\u015bci fajki (fot. Zofia Grunt)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zbli\u017cenie pierwszego boku noska (fot. Zofia Grunt)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zbli\u017cenie drugiego boku noska (fot. Zofia Grunt)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Fajka odkryta przy ul. Sukienniczej nawi\u0105zuje do wielu podobnych znalezisk z Gda\u0144ska, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na materialne \u015bwiadectwo za\u017cywania tytoniu w mie\u015bcie w XVIII wieku. \u00d3wcze\u015bni mieszka\u0144cy nie wiedzieli, \u017ce palenie szkodzi zdrowiu, wr\u0119cz przeciwnie \u2013 tytoniow\u0105 u\u017cywk\u0119 traktowali jako remedium na r\u00f3\u017cne schorzenia. Wed\u0142ug dawnych ksi\u0105g farmaceutycznych tyto\u0144 stosowano pomocniczo przy zwalczaniu zapalenia p\u0142uc (sic!<\/em>), a tak\u017ce jako \u015brodek dezynfekuj\u0105cy, chroni\u0105cy przed zaraz\u0105 i szkorbutem. Surowiec dodawano te\u017c do ma\u015bci i innych specyfik\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zeeman in gesprek met een jonge vrouw<\/i> (pol. \"Marynarz w rozmowie z m\u0142od\u0105 kobiet\u0105\"), Mathias de Sallieth, wycinek ilustracji ze zbior\u00f3w Rijks Museum<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Interior with a Sleeping Man and a Woman Darning Socks<\/i>, Wijbrand Hendriks, obraz z ok. 1820 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W konsekwencji takich \u201ezdrowotnych\u201d zalece\u0144 palenie tytoniu sta\u0142o si\u0119 czynno\u015bci\u0105 prewencyjn\u0105, szczeg\u00f3lnie popularn\u0105 w\u015br\u00f3d ludzi morza i \u017co\u0142nierzy. Tym samym konsumpcja tytoniu mocno wpisa\u0142a si\u0119 w \u017cycie miejskie o\u015brodk\u00f3w portowych i dlatego te\u017c fajki pojawiaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tkowo licznie na wsp\u00f3\u0142czesnych wykopaliskach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
A Nautical Argument<\/i>, Charles Napier Hemy, obraz z 1877 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedstawion\u0105 fajk\u0119 mo\u017cna zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy w Spichlerzu B\u0142\u0119kitny Baranek (Gda\u0144sk, ul. Chmielna 53) na wystawie czasowej \u201eTajemnice gda\u0144skiego Zamczyska. Wyniki bada\u0144 archeologicznych przy ul. Sukienniczej\u201d<\/a>. Zapraszamy!<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: Joanna D\u0105bal, Maria Karolina Koci\u0144ska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytk\u00f3w: Zofia Grunt
<\/em>Rysunek formy: Joanna Szmit
<\/em>Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mo\u017ce trudno w to uwierzy\u0107, ale naprawd\u0119 jest taki dzie\u0144: Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Pal\u0105cych Fajk\u0119. Obchodzi si\u0119 go 20 lutego, pocz\u0105wszy od 2008 roku. Powsta\u0142 w efekcie stara\u0144 The Vancouver Pipe Club. Amatorzy smolistych rytua\u0142\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 doceni\u0105 prezentowany zabytek \u2013 fajk\u0119 sprzed oko\u0142o 250 lat. Przedmiot zosta\u0142 odnaleziony podczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Sukienniczej w […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":14591,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123],"tags":[],"class_list":["post-14316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14316\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}