{"id":1439,"date":"2018-10-01T06:15:25","date_gmt":"2018-10-01T04:15:25","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2018\/10\/01\/pazdziernik-2018\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:23","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:23","slug":"pazdziernik-2018","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2018\/pazdziernik-2018\/","title":{"rendered":"PA\u0179DZIERNIK 2018"},"content":{"rendered":"

\"plakatKlocek do wyrobu koronek z XVII – XVIII wieku <\/strong><\/h1>\n

W trakcie bada\u0144 archeologicznych prowadzonych przy ulicy D\u0142ugie Ogrody w Gda\u0144sku natrafiono na interesuj\u0105cy przedmiot: drewniany klocek do wyrobu koronek. Jest to precyzyjnie wykonane, niewielkie narz\u0119dzie o d\u0142ugo\u015bci 106 milimetr\u00f3w. Ma kszta\u0142t szpuleczki z wyodr\u0119bnion\u0105 r\u0105czk\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do nawijania nici. Szpulka sk\u0142ada si\u0119 z szyjki ograniczonej od g\u00f3ry g\u0142\u00f3wk\u0105, a od do\u0142u ko\u0142nierzem. Elementami r\u0105czki s\u0105 trzonek, brzusiec i zako\u0144czenie. Brzusiec ma charakterystyczne zdobienie w postaci czarnej dookolnej linii.<\/p>\n

Rozmiary klock\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od grubo\u015bci u\u017cywanych nici oraz regionu, gdzie by\u0142y wytwarzane. Toczone lub wycinane, wykonane by\u0142y z drewna, rogu lub ko\u015bci. Zazwyczaj r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 ukszta\u0142towaniem r\u0105czki. Do wykonania jednej koronki u\u017cywano bardzo cz\u0119sto klock\u00f3w o r\u00f3\u017cnych rozmiarach, by nada\u0107 wi\u0119kszej plastyczno\u015bci poszczeg\u00f3lnym elementom wzoru. Niekt\u00f3re wzory koronek wymaga\u0142y u\u017cycia kilkunastu, a czasami nawet kilkuset klock\u00f3w.
Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwie podstawowe odmiany klock\u00f3w: kontynentalne – o ba\u0144kowatym brzu\u015bcu b\u0119d\u0105cym elementem r\u0105czki – oraz angielskie \u2013 smuk\u0142e, z trzonkiem bez wyodr\u0119bnionego brzu\u015bca. Prezentowany zabytek nale\u017cy do grupy narz\u0119dzi kontynentalnych. Kszta\u0142tem przypomina klocki charakterystyczne dla belgijskich o\u015brodk\u00f3w koronkarskich.<\/p>\n

Koronki klockowe wyrabiano z wielu nitek lnianych, jedwabnych, jedwabnych z metalowym oplotem (srebrnym lub z\u0142otym) albo bawe\u0142nianych. Proces wyrobu koronek zaczyna\u0142 si\u0119 od umieszczenia wyrysowanego wzoru na specjalnej poduszce. Nici przypinano z jednej strony szpilkami do poduszki, a z drugiej nawijano na szpulki klock\u00f3w. Odpowiednie przek\u0142adanie kilku par klock\u00f3w powodowa\u0142o krzy\u017cowanie si\u0119 nitek i powstawanie przeplot\u00f3w, w efekcie daj\u0105c r\u00f3\u017cne rodzaje ornamentu.
Pierwsze koronki klockowe powsta\u0142y we W\u0142oszech na pocz\u0105tku XVI wieku. Z Europy Po\u0142udniowej kunszt ten rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w innych krajach europejskich. W XVIII i XIX wieku szeroko rozpowszechni\u0142 si\u0119 w Belgii, Francji i Anglii. Z biegiem czasu wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 o\u015brodki koronkarskie, s\u0142yn\u0105ce z okre\u015blonych wzor\u00f3w koronek wyrabianych przy u\u017cyciu narz\u0119dzi w\u0142a\u015bciwych dla danego regionu. Moda na tego typu wyroby, a tak\u017ce czasoch\u0142onno\u015b\u0107 procesu wytwarzania koronek wymog\u0142y podejmowanie kolejnych pr\u00f3b zmechanizowania koronkarstwa, co ostatecznie powiod\u0142o si\u0119 dopiero w XIX wieku.<\/p>\n

Kuratorka: Joanna Jab\u0142o\u0144ska-Dyrda<\/em>
Zdj\u0119cie: Joanna Szmit<\/em>
Projekt graficzny: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\n

\n
<\/div>\n

Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cna zobaczy\u0107 w Domu Przyrodnik\u00f3w przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.<\/strong>
Mapa: https:\/\/archeologia.you2.pl\/archeologia_oddzialy\/dom-przyrodnikow\/ <\/a><\/span>
Godziny otwarcia: https:\/\/archeologia.you2.pl\/godziny-otwarcia\/ <\/a><\/span>
Zapraszamy!<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Klocek do wyrobu koronek z XVII – XVIII wieku W trakcie bada\u0144 archeologicznych prowadzonych przy ulicy D\u0142ugie Ogrody w Gda\u0144sku natrafiono na interesuj\u0105cy przedmiot: drewniany klocek do wyrobu koronek. Jest to precyzyjnie wykonane, niewielkie narz\u0119dzie o d\u0142ugo\u015bci 106 milimetr\u00f3w. Ma kszta\u0142t szpuleczki z wyodr\u0119bnion\u0105 r\u0105czk\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do nawijania nici. Szpulka sk\u0142ada si\u0119 z szyjki ograniczonej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1438,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-1439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2018"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1439"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1439\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}