{"id":1592,"date":"2019-02-25T09:32:04","date_gmt":"2019-02-25T08:32:04","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2019\/02\/25\/marzec-2019\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:25","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:25","slug":"marzec-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2019\/marzec-2019\/","title":{"rendered":"MARZEC 2019"},"content":{"rendered":"

Sacrum \u2013 profanum<\/em>. Apokalipsa w latrynie<\/strong><\/h2>\n

\"ApokalipsaPergamin zosta\u0142 znaleziony podczas bada\u0144 archeologicznych prowadzonych przez Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku na terenie G\u0142\u00f3wnego Miasta w pobli\u017cu Bazyliki Mariackiej, przy ul. Kleszej 4 w 2009 roku. Odkrycia zabytku dokonano w latrynie miejskiej powsta\u0142ej pod koniec XIV wieku, aczkolwiek inne znalezione w niej zabytki wskazuj\u0105, \u017ce by\u0142a u\u017cytkowana tak\u017ce w XVI wieku.<\/p>\n

Zapisany dwustronnie pergamin ma kszta\u0142t mocno wyd\u0142u\u017conego i lekko rozszerzaj\u0105cego si\u0119 prostok\u0105ta o wymiarach 9,9 x 2,7\u20133,8 cm. Prawdopodobnie jest to pergamin wytworzony ze sk\u00f3ry ko\u017al\u0119cej. Wysoko\u015b\u0107 ma\u0142ych liter wynosi oko\u0142o milimetra, a liter z wyd\u0142u\u017ceniami (takich jak k, b, d) oko\u0142o dw\u00f3ch milimetr\u00f3w. Tekst napisany zosta\u0142 za pomoc\u0105 atramentu \u017celazowo-galusowego wytwarzanego z utartych galus\u00f3wek (owad\u00f3w), soli \u017celaza w postaci witriolu oraz gumy arabskiej.<\/p>\n

Badania i analiza pisma wykonana przez Tomasza P\u0142\u00f3ciennika z Zak\u0142adu Papirologii Uniwersytetu Warszawskiego wykaza\u0142y, \u017ce tekst ma starsz\u0105 metryk\u0119, o czym \u015bwiadczy\u0107 ma pismo zidentyfikowane jako minusku\u0142a karoli\u0144ska, u\u017cywana tylko do XII wieku.<\/p>\n

Na znalezionym fragmencie pergaminu znajduje si\u0119 tekst IV Ksi\u0119gi Ezdrasza, zwanej Apokalips\u0105 Ezdrasza. Jest to ksi\u0119ga apokryficzna Starego Testamentu powsta\u0142a oko\u0142o 100 roku n.e. Nie zachowa\u0142 si\u0119 jej oryginalny przek\u0142ad z semickiego na j\u0119zyk grecki, a p\u00f3\u017aniejsze przek\u0142ady, w tym na j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski, s\u0105 prawdziw\u0105 rzadko\u015bci\u0105. W \u015bwiatowych zbiorach opr\u00f3cz gda\u0144skiego fragmentu istnieje zaledwie sze\u015b\u0107 wczesno\u015bredniowiecznych kodeks\u00f3w z wy\u017cej wymienionym tekstem. Zachowany fragment na pierwszej stronie to 4 Ezd 6.17-32 (kolumna lewa) oraz 7.7-12 (kolumna prawa), na odwrocie: 4 Ezd 7.47-53 (kolumna lewa) oraz 7.77-89 (kolumna prawa).<\/p>\n

Tekst na odkrytym fragmencie to opis drugiej wizji z list\u0105 znak\u00f3w, kt\u00f3re poprzedza\u0107 maj\u0105 koniec \u015bwiata oraz fragment wizji trzeciej opowiadaj\u0105cej o s\u0105dzie ostatecznym oraz losie czekaj\u0105cym dusze sprawiedliwych i grzesznik\u00f3w.<\/p>\n

Miejsce odkrycia tego zabytku, budz\u0105ce tak wiele kontrowersji, \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce nie o \u015bwiadomej profanacji tekstu, lecz o wt\u00f3rnym wykorzystywaniu starych manuskrypt\u00f3w, co by\u0142o bardzo cz\u0119sto praktykowane. Znane s\u0105 liczne przyk\u0142ady wykorzystania fragment\u00f3w starszych r\u0119kopis\u00f3w: oklejenie drewnianych ok\u0142adzin opraw ksi\u0105\u017cek, ich powt\u00f3rne zapisywanie lub przerabianie, w tym tak\u017ce na odzie\u017c (kamizelki czy sanda\u0142y).<\/p>\n

W przypadku odkrytego pergaminu z Gda\u0144ska niezmiernie trudno jest okre\u015bli\u0107 jego wt\u00f3rn\u0105 funkcj\u0119, jednak najprawdopodobniej zosta\u0142 wmontowany w opraw\u0119 nowej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

Kurator: Ewelina Drozd-Wadyl<\/em>
Tekst: Ewelina Drozd-Wadyl<\/em>
Fotografia: Joanna Szmit<\/em>
Opracowanie graficzne: Paulina Markowska<\/em><\/p>\n

\n

Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cna zobaczy\u0107 w Domu Przyrodnik\u00f3w<\/strong> przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.<\/p>\n

Mapa: https:\/\/archeologia.you2.pl\/archeologia_oddzialy\/dom-przyrodnikow\/
<\/a>Godziny otwarcia: https:\/\/archeologia.you2.pl\/godziny-otwarcia\/<\/a><\/p>\n

Zapraszamy!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sacrum \u2013 profanum. Apokalipsa w latrynie Pergamin zosta\u0142 znaleziony podczas bada\u0144 archeologicznych prowadzonych przez Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku na terenie G\u0142\u00f3wnego Miasta w pobli\u017cu Bazyliki Mariackiej, przy ul. Kleszej 4 w 2009 roku. Odkrycia zabytku dokonano w latrynie miejskiej powsta\u0142ej pod koniec XIV wieku, aczkolwiek inne znalezione w niej zabytki wskazuj\u0105, \u017ce by\u0142a u\u017cytkowana tak\u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-1592","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2019"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1592"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1592\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}