{"id":1727,"date":"2019-06-28T06:36:55","date_gmt":"2019-06-28T04:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2019\/06\/28\/lipiec-2019\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:27","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:27","slug":"lipiec-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2019\/lipiec-2019\/","title":{"rendered":"LIPIEC 2019"},"content":{"rendered":"

\"NaczynieGwi\u017cd\u017c\u0105ce naczynie ceramiczne kultury Chorrera z Ekwadoru<\/strong><\/h2>\n

Prekolumbijska kultura Chorrera rozwija\u0142a si\u0119 w latach 1300\u2013300 p.n.e. w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Ameryki Po\u0142udniowej, na terenie dzisiejszego Ekwadoru, zar\u00f3wno na nizinach wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca Pacyfiku, jak i na wy\u017cynach andyjskich, w dorzeczu rzeki Guayas. Do jej stopniowego upadku przyczyni\u0142 si\u0119 wybuch wulkanu Pululagna w 467 r. p.n.e., kt\u00f3ry spowodowa\u0142 pokrycie popio\u0142em wulkanicznym zachodniej cz\u0119\u015bci Ekwadoru, a w konsekwencji \u2013 dezorganizacj\u0119 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105.<\/p>\n

Osiedla ludno\u015bci zwi\u0105zanej z kultur\u0105 Chorrera lokowano najcz\u0119\u015bciej wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w rzek, stanowi\u0105cych naturaln\u0105 drog\u0119 ekspansji. Zwykle zak\u0142adano ma\u0142e osady, licz\u0105ce 100\u2013200 os\u00f3b. Mieszka\u0144c\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142y wi\u0119zi pokrewie\u0144stwa i powinowactwa. W strukturze spo\u0142ecznej ludno\u015bci wyr\u00f3\u017cniano: rybak\u00f3w, rolnik\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w i uzdrowicieli. Nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne \u015blady po budynkach mieszkalnych.<\/p>\n

Podstaw\u0105 gospodarki w kulturze Chorrera by\u0142o rolnictwo. Do g\u0142\u00f3wnych ro\u015blin uprawnych nale\u017ca\u0142y: fasola, kukurydza, maranta, ro\u015bliny dyniowate i paciorecznikowate (udomowione w Andach 2,5 tys. lat temu; ich bogate w skrobi\u0119 k\u0142\u0105cza do dzi\u015b stanowi\u0105 po\u017cywienie ludzi i zwierz\u0105t; do tego gatunku nale\u017c\u0105 kanny, znane u nas jako ro\u015bliny ozdobne). Diet\u0119 ro\u015blinn\u0105 uzupe\u0142niano zbieractwem owoc\u00f3w dzikich drzew, palm i turzycy. Wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 odgrywa\u0142o my\u015blistwo. Polowano przede wszystkim na: gryzonie, jaszczurki, jelenie wirginijskie, kaczki, mazamy (gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych), pancerniki, pekari i \u017caby. W rejonach nadmorskich zajmowano si\u0119 ponadto rybo\u0142\u00f3wstwem, a tak\u017ce zbieractwem skorupiak\u00f3w i mi\u0119czak\u00f3w.<\/p>\n

Ludziom nale\u017c\u0105cym do kultury Chorrera przypisuje si\u0119 zapocz\u0105tkowanie wydobycia i obr\u00f3bki metali w rejonie dzisiejszego Ekwadoru. G\u0142\u00f3wnym przedmiotem produkcji by\u0142a bi\u017cuteria wykonywana z miedzi, srebra i z\u0142ota.<\/p>\n

W kr\u0119gu kultury Chorrera prowadzono wymian\u0119 handlow\u0105 z s\u0105siednimi terytoriami, w tym z Peru, korzystaj\u0105c ze szlak\u00f3w handlowych rozwini\u0119tych przez wcze\u015bniejsze kultury: Machalilla (2000\u20131500 r. p.n.e.) i Valdivia (4000\u20131000 r. p.n.e.). W obrocie znajdowa\u0142y si\u0119 m.in.: muszle ostryg z rodzaju Spondylus<\/em> i innych ma\u0142\u017cy (wymieniane na obsydian pozyskiwany w basenie Quito w Andach), bi\u017cuteria, ozdoby, instrumenty, z\u0142oto.<\/p>\n

Wyroby ceramiczne kultury Chorrera by\u0142y wysmakowane i prezentowa\u0142y wysoki poziom technologiczny. Z gliny wytwarzano zar\u00f3wno naczynia, jak i puste w \u015brodku figurki. Lepionym r\u0119cznie wyrobom nadawano najcz\u0119\u015bciej form\u0119 antropomorficzn\u0105 lub zoomorficzn\u0105 (przedstawiano le\u015bne ssaki, gady, r\u00f3\u017cne gatunki ptak\u00f3w i zwierz\u0105t morskich), motywy zdobnicze czerpano tak\u017ce ze \u015bwiata ro\u015blin. Wyszukane kszta\u0142ty powstawa\u0142y dzi\u0119ki zastosowaniu form do odciskania. G\u0142adk\u0105, po\u0142yskliw\u0105 powierzchni\u0119 ceramiki, najcz\u0119\u015bciej czerwon\u0105, czarn\u0105 lub be\u017cow\u0105, uzyskiwano poprzez wyg\u0142adzanie i polerowanie. Cz\u0119\u015b\u0107 naczy\u0144 pe\u0142ni\u0142a podw\u00f3jn\u0105 funkcj\u0119, by\u0142y to jednocze\u015bnie pojemniki na p\u0142yny i gwizdki. D\u017awi\u0119k wydawano dmuchaj\u0105c w szyjk\u0119 naczynia.<\/p>\n

Znakomitym przyk\u0142adem produkcji garncarskiej kultury Chorrera jest prezentowany zabytek, podarowany w 1971 r. Muzeum Archeologicznemu w Gda\u0144sku przez kapitana \u017beglugi Wielkiej Ro\u015bcis\u0142awa Choynowskiego. Jest to antropomorficzne naczynie na p\u0142yny b\u0119d\u0105ce jednocze\u015bnie gwizdkiem. Brzu\u015bcowi nadano kszta\u0142t korpulentnej siedz\u0105cej postaci, graj\u0105cej na instrumencie d\u0119tym w typie fletu. Na g\u0142owie wida\u0107 sto\u017ckowat\u0105 czapk\u0119 \u015bwiadcz\u0105c\u0105 o wysokim statusie spo\u0142ecznym. D\u0142uga, w\u0105ska szyjka uformowana z ty\u0142u postaci po\u0142\u0105czona jest z nakryciem g\u0142owy ta\u015bmowat\u0105 listw\u0105, pozwalaj\u0105c\u0105 na przenoszenie naczynia.<\/p>\n

Kurator: El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/em>
Tekst: El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/em>
Zdj\u0119cie: Zofia Grunt<\/em>
Opracowanie graficzne: Beata M\u00fcller<\/em><\/p>\n

\n

Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cna zobaczy\u0107 w Domu Przyrodnik\u00f3w<\/strong> przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.<\/h2>\n

\u2022 Mapa: https:\/\/archeologia.you2.pl\/archeologia_oddzialy\/dom-przyrodnikow\/
<\/a>\u2022 Godziny otwarcia: https:\/\/archeologia.you2.pl\/godziny-otwarcia\/<\/a><\/p>\n

Zapraszamy!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gwi\u017cd\u017c\u0105ce naczynie ceramiczne kultury Chorrera z Ekwadoru Prekolumbijska kultura Chorrera rozwija\u0142a si\u0119 w latach 1300\u2013300 p.n.e. w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Ameryki Po\u0142udniowej, na terenie dzisiejszego Ekwadoru, zar\u00f3wno na nizinach wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca Pacyfiku, jak i na wy\u017cynach andyjskich, w dorzeczu rzeki Guayas. Do jej stopniowego upadku przyczyni\u0142 si\u0119 wybuch wulkanu Pululagna w 467 r. p.n.e., kt\u00f3ry spowodowa\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-1727","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2019"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1727"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1727\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}