{"id":1758,"date":"2019-08-27T09:09:52","date_gmt":"2019-08-27T07:09:52","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2019\/08\/27\/wrzesien-2019\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:28","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:28","slug":"wrzesien-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2019\/wrzesien-2019\/","title":{"rendered":"WRZESIE\u0143 2019"},"content":{"rendered":"

Dysk bursztynowy z epoki kamienia<\/strong><\/h2>\n

\"DyskBursztyn \u2013 z\u0142ocisty, lekki surowiec, zbierany nad brzegiem Morza Ba\u0142tyckiego \u2013 towarzyszy cz\u0142owiekowi od tysi\u0119cy lat. Podobnie jak przed wiekami, tak\u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie nosz\u0105 bursztynow\u0105 bi\u017cuteri\u0119, a niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c wierz\u0105 w jej magiczn\u0105 moc.<\/p>\n

Ju\u017c 6 tysi\u0119cy lat temu z bursztynu wykonywano figurki zwierz\u0105t, mi\u0119dzy innymi: dzika, jelenia, konia, ptak\u00f3w wodnych. By\u0142y one zwi\u0105zane z magi\u0105 plemion \u0142owieckich i rybackich zamieszkuj\u0105cych tereny Pomorza. W nast\u0119pnych tysi\u0105cleciach rozwin\u0119\u0142a si\u0119 wytw\u00f3rczo\u015b\u0107 bursztyniarska. Potwierdzaj\u0105 to odkrywane przez archeolog\u00f3w wyspecjalizowane pracownie i skarby ozd\u00f3b bursztynowych.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d licznie znajdowanych ozd\u00f3b zwracaj\u0105 uwag\u0119 bursztynowe dyski zwane tarczkami. Jeden z takich dysk\u00f3w jest w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku. Wykonany zosta\u0142 z bry\u0142y surowca o \u015brednicy 7 cm; \u015brednica otworu wynosi 2,7 cm, waga \u2013 38,84 g. Powierzchnie starannie wyg\u0142adzono. Jedna z nich zosta\u0142a ozdobiona czterema rz\u0119dami nak\u0142u\u0107, rozchodz\u0105cych si\u0119 promieni\u015bcie od \u015brodka dysku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy przypuszcza, \u017ce ornament ten jest symbolem kultu s\u0142o\u0144ca, wyznawanego przez plemiona zamieszkuj\u0105ce stref\u0119 umiarkowan\u0105 Europy.<\/p>\n

Ornamentowane tarczki bursztynowe znajdowane by\u0142y najcz\u0119\u015bciej na nadmorskich terenach Litwy i na Pojezierzu Mazurskim. Gda\u0144ski okaz znaleziony zosta\u0142 nad brzegiem morza. Dyski mog\u0142y by\u0107 noszone w formie diademu. Przypuszcza si\u0119, \u017ce zak\u0142adano je w czasie \u015bwi\u0105t (ceremonii), a ich wyst\u0119powanie w grobach wskazuje na rytualny charakter.<\/p>\n

\"Rekonstrukcja<\/p>\n

Oko\u0142o 5 tysi\u0119cy lat temu w okolicach Gda\u0144ska powstawa\u0142y pracownie obr\u00f3bki bursztynu, produkuj\u0105ce na potrzeby spo\u0142eczno\u015bci lokalnej oraz na wymian\u0119 handlow\u0105 z innymi regionami, takimi jak Kotlina Karpacka (Pano\u0144ska). W obr\u00f3bce bursztynu wykorzystywano narz\u0119dzia z krzemienia i kamienia. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142y si\u0119 miniaturowe siekierki krzemienne, a tak\u017ce d\u0142uta i wiertniki wykonane z krzemienia i rogu, przy pomocy kt\u00f3rych oczyszczano i ci\u0119to wybrane fragmenty surowca. Otwory wiercono krzemiennym wiert\u0142em. Ostatnim etapem produkcji ozd\u00f3b by\u0142o polerowanie powierzchni i zdobienie. U\u017cywano do tego ostro zako\u0144czonych, drobnych fragment\u00f3w krzemieni. Powierzchnie polerowano przy u\u017cyciu kawa\u0142ka sk\u00f3ry lub niekiedy wiechcia skrzypu polnego.<\/p>\n

Kurator: Danuta Kr\u00f3l<\/em>
Tekst: Danuta Kr\u00f3l, Olgierd Felczak<\/em>
Zdj\u0119cie: Zofia Grunt<\/em>
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\n

\n

Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cna zobaczy\u0107 w Domu Przyrodnik\u00f3w przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.<\/h2>\n

\u2022 Mapa: https:\/\/archeologia.you2.pl\/archeologia_oddzialy\/dom-przyrodnikow\/
<\/a>\u2022 Godziny otwarcia: https:\/\/archeologia.you2.pl\/godziny-otwarcia\/<\/a><\/p>\n

Zapraszamy!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dysk bursztynowy z epoki kamienia Bursztyn \u2013 z\u0142ocisty, lekki surowiec, zbierany nad brzegiem Morza Ba\u0142tyckiego \u2013 towarzyszy cz\u0142owiekowi od tysi\u0119cy lat. Podobnie jak przed wiekami, tak\u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie nosz\u0105 bursztynow\u0105 bi\u017cuteri\u0119, a niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c wierz\u0105 w jej magiczn\u0105 moc. Ju\u017c 6 tysi\u0119cy lat temu z bursztynu wykonywano figurki zwierz\u0105t, mi\u0119dzy innymi: dzika, jelenia, konia, ptak\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1756,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-1758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2019"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1758"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1758\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}