{"id":18152,"date":"2023-06-28T08:38:01","date_gmt":"2023-06-28T06:38:01","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=18152"},"modified":"2023-08-01T10:00:24","modified_gmt":"2023-08-01T08:00:24","slug":"skorzana-torebka-zabytek-miesiaca-mag-lipiec-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2023\/skorzana-torebka-zabytek-miesiaca-mag-lipiec-2023\/","title":{"rendered":"Zawsze pod r\u0119k\u0105 – sk\u00f3rzana torebka z bada\u0144 przy ul. Toru\u0144skiej 10a w Gda\u0144sku. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – lipiec 2023"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Od najdawniejszych czas\u00f3w ludzie nosili przy sobie przedmioty w r\u00f3\u017cnego rodzaju pojemnikach czy woreczkach. Nie inaczej by\u0142o w okresie p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza.<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W \u015bredniowiecznych strojach nie stosowano kieszeni. Wszystkie drobne a niezb\u0119dne przedmioty zawieszano na pasie lub umieszczano w sk\u00f3rzanych torbach. Rozmaite torby by\u0142y niezwykle popularne w okresie ca\u0142ego \u015bredniowiecza i pozosta\u0142y w powszechnym u\u017cytku a\u017c do pocz\u0105tku wieku XVII, czyli do czasu, kiedy do ubra\u0144 zacz\u0119to doszywa\u0107 kieszenie.<\/p>

Kobiety nosi\u0142y zazwyczaj niewielkie sakiewki wieszane u pasa albo bogato dekorowane ja\u0142mu\u017cniczki tekstylne (fr. aum\u00f4ni\u00e8re<\/em>).<\/p>

Torby zawieszane na pasie, czyli kalety, noszone by\u0142y tylko przez m\u0119\u017cczyzn. Wykonywano je g\u0142\u00f3wnie ze sk\u00f3ry i mocowano do pasa na szlufkach (przewleczkach), ewentualnie przywi\u0105zywano rzemieniami. Cz\u0119sto mi\u0119dzy ramionami torby przytwierdzano no\u017ce z nerkowym jelcem, tak zwane nierendolchy<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Fragment postaci Moj\u017cesza z obrazu Joana Gasc\u00f3, ok. 1500 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Karta z Hausbuch der Landauerschen Zw\u00f6lfbr\u00fcderstiftung, Band 1. N\u00fcrnberg 1511-1706<\/i>, 1518 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Karta z Hausbuch der Landauerschen Zw\u00f6lfbr\u00fcderstiftung, Band 1. N\u00fcrnberg 1511-1706<\/i>, 1521 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kaletki by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci bardzo efektownymi przedmiotami zbytku. Wyrabiano je z luksusowych gatunk\u00f3w sk\u00f3r i bogato dekorowano cz\u0119\u015bci reprezentacyjne (g\u0142\u00f3wnie klapy wierzchnie), stosuj\u0105c wyt\u0142oczenia, hafty, aplikacje czy ozdobne szwy. W kaletkach noszono drobne rzeczy, a w doszywanych mieszkach \u2013 tak\u017ce monety.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Cynowo-o\u0142owiana plakietka \u015bwiecka przedstawiaj\u0105ca kaletk\u0119; ze zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku (MAG\/GD\/255\/04\/04\/54)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
XIV-wieczna sk\u00f3rzana kaletka
ze zbior\u00f3w Los Angeles County Museum of Art<\/i><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jedn\u0105 z takich toreb odkryto w trakcie bada\u0144 archeologicznych na Wyspie Spichrz\u00f3w przy ulicy Toru\u0144skiej 10a w Gda\u0144sku (MAG\/MM\/GD\/255\/20\/50\/263). Jest to kaletka niewielka, o wymiarach 160 mm szeroko\u015bci i 140 mm wysoko\u015bci. Ma jednak skomplikowan\u0105, wielocz\u0119\u015bciow\u0105 konstrukcj\u0119.<\/p>

Zachowa\u0142a si\u0119 w stosunkowo dobrym stanie; mimo licznych ubytk\u00f3w i zniszcze\u0144 uda\u0142o si\u0119 j\u0105 cz\u0119\u015bciowo zrekonstruowa\u0107. Proces rekonstrukcji by\u0142 wyj\u0105tkowo trudny, pomocne okaza\u0142y si\u0119 specyficzne zniszczenia i przetarcia, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako \u201epami\u0119\u0107 sk\u00f3ry\u201d. Nawet po wielu wiekach zalegania w ziemi pewne elementy mo\u017cna wci\u0105\u017c po\u0142\u0105czy\u0107, na przyk\u0142ad por\u00f3wnuj\u0105c \u015blady zagi\u0119\u0107.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Cz\u0119\u015bci kaletki przed rekonstrukcj\u0105<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kaletka z ul. Toru\u0144skiej ma prostok\u0105tny kszta\u0142t z zaokr\u0105glonymi dolnymi rogami. Sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci g\u0142\u00f3wnej \u2013 stanowi\u0105cej ty\u0142 i klap\u0119 przedni\u0105 \u2013 a tak\u017ce z kilku przegr\u00f3dek, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie \u015bcianami kom\u00f3r. Ponadto wszyto w ni\u0105 jeden klin (bodno) \u2013 stanowi\u0105cy boczn\u0105 i doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wyrobu \u2013 kt\u00f3rego funkcj\u0105 by\u0142o poszerzenie g\u0142\u00f3wnej komory torby. Do przedniej \u015bciany torby doszyte by\u0142y dwie \u015bci\u0105gane rzemieniem kieszonki (nie zachowa\u0142y si\u0119), pe\u0142ni\u0105ce funkcj\u0119 mieszk\u00f3w. Po ich mocowaniu pozosta\u0142y podw\u00f3jne \u015blady szw\u00f3w biegn\u0105ce przez \u015brodek i wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi oraz naci\u0119cia, przez kt\u00f3re przek\u0142adano rzemie\u0144 \u015bci\u0105gaj\u0105cy.<\/p>

Elementy wewn\u0119trzne, w przeciwie\u0144stwie do cz\u0119\u015bci zewn\u0119trznych, wykonano z materia\u0142u gorszej jako\u015bci, z mniejszych fragment\u00f3w sk\u00f3ry. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142niono uszczelkami i dwoma paskami stanowi\u0105cymi szlufki do zawieszenia torby na pasku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wida\u0107 bardzo starannie wyko\u0144czone fragmenty klapy przedniej oraz jednej klapki wewn\u0119trznej. Na klapie przedniej dekoracja jest s\u0142abo czytelna, ale rozk\u0142ada si\u0119 w dw\u00f3ch szerokich pasach bocznych. Klapa wewn\u0119trzna ma dekoracj\u0119 odciskan\u0105, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z uko\u015bnej podw\u00f3jnej kratki.<\/p>

Torba jest datowana na prze\u0142om XV\/XVI wieku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: Beata Ceynowa<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytku: Joanna Szmit
<\/em>Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od najdawniejszych czas\u00f3w ludzie nosili przy sobie przedmioty w r\u00f3\u017cnego rodzaju pojemnikach czy woreczkach. Nie inaczej by\u0142o w okresie p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza. W \u015bredniowiecznych strojach nie stosowano kieszeni. Wszystkie drobne a niezb\u0119dne przedmioty zawieszano na pasie lub umieszczano w sk\u00f3rzanych torbach. Rozmaite torby by\u0142y niezwykle popularne w okresie ca\u0142ego \u015bredniowiecza i pozosta\u0142y w powszechnym u\u017cytku a\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":18291,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123],"tags":[],"class_list":["post-18152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18152\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}