{"id":18551,"date":"2023-07-26T13:38:26","date_gmt":"2023-07-26T11:38:26","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=18551"},"modified":"2023-09-01T11:10:01","modified_gmt":"2023-09-01T09:10:01","slug":"puchary-tulipanowe-z-sudanu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2023\/puchary-tulipanowe-z-sudanu\/","title":{"rendered":"Puchary tulipanowe z Sudanu. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – sierpie\u0144 2023"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ceramiczne puchary tulipanowe (ang. tulip beaker<\/em>) s\u0105 jednymi z najbardziej charakterystycznych wytwor\u00f3w kultury starokuszyckiej, znanej te\u017c jako kultura kerma\u0144ska. Kultura ta rozwija\u0142a si\u0119 w Nubii, na terenie kr\u00f3lestwa o tej samej nazwie, r\u00f3wnolegle ze staro\u017cytnym Egiptem. Nubia to kraina historyczna le\u017c\u0105ca w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Afryce, w \u015brodkowym biegu Nilu, pomi\u0119dzy Asuanem a Chartumem, czyli mi\u0119dzy I a VI katarakt\u0105, obecnie podzielona pomi\u0119dzy Egipt i Sudan.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

George Andrew Reisner \u2013 ameryka\u0144ski egiptolog, jeden z pierwszych prawdziwych badaczy Nubii, tw\u00f3rca podstaw archeologii nubijskiej, kt\u00f3ry w latach 1913\u20131932 prowadzi\u0142 prace na wielu wa\u017cnych stanowiskach w Sudanie (Kerma, Gemai, Gebel Barkal, Kurru, Nuri, Meroe) \u2013 uzna\u0142, \u017ce odkryta przez niego w Kermie, stolicy kr\u00f3lestwa starokuszyckiego, ceramika o wysokich walorach estetycznych i u\u017cytkowych nie mo\u017ce by\u0107 wytworem lud\u00f3w czysto afryka\u0144skich, musieli zrobi\u0107 j\u0105 rzemie\u015blnicy staro\u017cytnego Egiptu. P\u00f3\u017aniejsze badania archeologiczne pokazuj\u0105, jak bardzo si\u0119 myli\u0142\u2026<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kr\u00f3lestwo Stare Kusz<\/strong> (2500\u20131500 r. p.n.e.) powsta\u0142o na bazie rodzimej kultury protokerma\u0144skiej w rejonie III katarakty Nilu. Stolic\u0105 i g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem pa\u0144stwa by\u0142o miasto Kerma<\/strong>. Dzi\u0119ki pracom archeologicznym zapocz\u0105tkowanym przez George\u2019a A. Reisnera, a kontynuowanym przez Charlesa Bonneta i jego nast\u0119pc\u0119 Matthieu Honneggera (badaj\u0105cego Kerm\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144), znane s\u0105 monumentalne za\u0142o\u017cenia architektoniczne tego miasta: mury obronne, liczne pa\u0142ace i domy, groby i kaplice pogrzebowe. Najwi\u0119ksza budowla, tak zwana Deffufa Zachodnia<\/strong>, b\u0119d\u0105ca najprawdopodobniej \u015bwi\u0105tyni\u0105, skonstruowana z ceg\u0142y suszonej, zachowa\u0142a si\u0119 jako ruina, ale i tak robi wra\u017cenie: w planie mierzy 27×52 m, a jej wysoko\u015b\u0107 przekracza 20 m. Druga podobnego typu budowla, tzw. Deffufa Wschodnia, pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 kaplicy grobowej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Kerma w 2000 r. p.n.e. - model miasta.
\u0179r\u00f3d\u0142o: Suda\u0144skie Muzeum Narodowe<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Kerma \u2013 relikty zabudowy z 2500\u20131500 r. p.n.e.,
fot. E. Ko\u0142osowska<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Deffufa Zachodnia \u2013 ruiny monumentalnej budowli,
fot. E. Ko\u0142osowska<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Do ko\u0144ca XX wieku praktycznie nie by\u0142y znane stanowiska kultury kerma\u0144skiej na po\u0142udnie od III katarakty Nilu. Prowadzone w ostatnich latach badania w rejonie IV katarakty Nilu i na pustyni Bayuda wykaza\u0142y, \u017ce zasi\u0119g terytorialny i wp\u0142ywy Kr\u00f3lestwa Kerma\u0144skiego si\u0119ga\u0142y daleko na po\u0142udnie, do V, a nawet VI katarakty.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ludno\u015b\u0107 Starego Kusz, w znacznym procencie osiad\u0142a, zajmowa\u0142a si\u0119 rolnictwem i hodowl\u0105. Du\u017ce znaczenie zwierz\u0105t wida\u0107 w rycie pogrzebowym (nagrobki bywa\u0142y obramowane poro\u017cem byd\u0142a) i w sztuce (figuralne przedstawienia zwierz\u0105t hodowlanych). Na bardzo wysokim poziomie sta\u0142o rzemios\u0142o kerma\u0144skie. Dowodem na to jest na przyk\u0142ad wytw\u00f3rczo\u015b\u0107 r\u0119cznie lepionych, polerowanych naczy\u0144 ceramicznych z czerwonym brzu\u015bcem i czarnym wylewem<\/strong>. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 te\u017c meble zdobione zoomorficzn\u0105 intarsj\u0105 z miki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pa\u0144stwo kerma\u0144skie jako pierwsze w Sudanie produkowa\u0142o wyroby z br\u0105zu. Funkcjonowa\u0142a pr\u0119\u017cnie wymiana handlowa pomi\u0119dzy Kerm\u0105 i Egiptem. Z biegiem czasu rodzima kultura podlega\u0142a coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywom Egiptu, by w ko\u0144cu ulec pod naporem faraon\u00f3w Nowego Pa\u0144stwa. Za czas\u00f3w Nowego Pa\u0144stwa (ok. 1580\u20131100 r. p.n.e.) w\u0142adza egipska obj\u0119\u0142a tereny Dolnej i G\u00f3rnej Nubii a\u017c po IV katarakt\u0119. Nadano im rang\u0119 Wicekr\u00f3lestwa Kusz.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Typowe naczynia sto\u0142owe z okresu starokuszyckiego III, 1750\u20131500 r. p.n.e. \u0179r\u00f3d\u0142o: Ch. Bonnet, The Kingdom of Kerma<\/i> [w:] D. Wieldung (red.), Sudan. Ancient Kingdoms of the Nile<\/i>, 1997, s. 111.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W kolekcji Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku (MAG) znajduj\u0105 si\u0119 trzy dobrze zachowane puchary tulipanowe<\/strong>, b\u0119d\u0105ce luksusowymi odmianami glinianych kubk\u00f3w. Wszystkie zosta\u0142y znalezione w grobach na cmentarzysku datowanym na okres starokuszycki III (klasyczny okres kerma\u0144ski, 1750\u20131500 r. p.n.e), odkrytym w rejonie IV katarakty Nilu, w pobli\u017cu wsi Argub. By\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 zastawy grobowej, kt\u00f3ra mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 zmar\u0142emu w za\u015bwiatach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Puchary tulipanowe z kolekcji MAG. Fot. J. Szmit<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Zwykle do grob\u00f3w wstawiano dzbany z napojami, kubki i puchary do picia, misy, garnki i kosze z jedzeniem. Zmar\u0142ego spowijano w ca\u0142un i uk\u0142adano na \u0142o\u017cu w pozycji skurczonej na boku. Zaopatrywano go w przedmioty osobiste: bi\u017cuteri\u0119 (naszyjniki, bransolety, pier\u015bcienie, kolczyki), przyrz\u0105dy kosmetyczne (p\u0119sety, brzytwy, no\u017cyki, kamienne paletki do rozcierania barwnik\u00f3w), bro\u0144 (sztylety, no\u017ce). Przedmioty sk\u0142adane do grobu nie by\u0142y nowe. Wszystkie nosz\u0105 \u015blady zu\u017cycia \u015bwiadcz\u0105ce o wcze\u015bniejszym stosowaniu ich w codziennym \u017cyciu. Naczynia podobne do tych z grob\u00f3w znajduje si\u0119 tak\u017ce w osadach mieszkalnych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Gr\u00f3b kobiety z okresu starokuszyckiego III (klasycznego), 1750\u20131500 r. p.n.e., Argub, rejon IV katarakty Nilu. Fot. E. Ko\u0142osowska<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Puchary tulipanowe to wysokiej klasy cienko\u015bcienne naczynia sto\u0142owe z odchylonymi na zewn\u0105trz \u015bciankami o lekko esowatym profilu. Ich czerwono-czarna powierzchnia by\u0142a obustronnie wyg\u0142adzana i polerowana. Formowano je r\u0119cznie, podobnie jak wszystkie naczynia ceramiczne wytwarzane w okresie starokuszyckim na terenie Nubii (znajdowane niekiedy naczynia toczone na kole nie by\u0142y produkowane lokalnie, pochodzi\u0142y z Egiptu, a do Nubii trafi\u0142y w wyniku wymiany handlowej).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prezentowane puchary zosta\u0142y ulepione z lokalnej gliny zmieszanej z mu\u0142em nilowym i wypalone w odkrytym palenisku w temperaturze oko\u0142o 900\u2013950 stopni Celsjusza. Efekty kolorystyczne na powierzchni tego typu naczy\u0144 uzyskiwano nie poprzez malowanie, ale dzi\u0119ki specyficznemu sposobowi wypalania. Naczynia w palenisku ustawiano w warstwie popio\u0142u dnem do g\u00f3ry, co hamowa\u0142o dop\u0142yw tlenu, a efektem tego by\u0142a czarna barwa we wn\u0119trzu naczynia i wok\u00f3\u0142 wylewu po zewn\u0119trznej stronie. Czerwony kolor pozosta\u0142ej zewn\u0119trznej powierzchni to wynik swobodnego dop\u0142ywu tlenu. Ostatnim etapem produkcji by\u0142o polerowanie naczynia, a\u017c do uzyskania po\u0142yskuj\u0105cej, lustrzanej powierzchni.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Poni\u017cej wylewu takich kubk\u00f3w cz\u0119sto wida\u0107 przewiercone wt\u00f3rnie otwory<\/strong>. S\u0105 to \u015blady po naprawie. Lekko uszkodzonych naczy\u0144 nie wyrzucano. \u015acianki \u0142\u0105czono i wzmacniano, robi\u0105c ma\u0142e dziurki wzd\u0142u\u017c p\u0119kni\u0119cia, przez kt\u00f3re przewlekano sznureczek, tworz\u0105c co\u015b w rodzaju szwu. Kiedy naczynie nie nadawa\u0142o si\u0119 ju\u017c do naprawy, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce z cz\u0119\u015bci rozbitych skorup robiono narz\u0119dzia do wyg\u0142adzania powierzchni lepionych garnk\u00f3w. Wystarczy\u0142o nada\u0107 im owalny kszta\u0142t i oszlifowa\u0107 brzegi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\u015alady napraw na pucharach tulipanowych z kolekcji MAG. Fot. J. Szmit<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedstawione naczynia trafi\u0142y do zbior\u00f3w MAG dzi\u0119ki udzia\u0142owi naszej instytucji w mi\u0119dzynarodowej akcji ratowania zabytk\u00f3w Nubii przed zniszczeniami spowodowanymi budow\u0105 tamy na Nilu w rejonie IV katarakty. Wskutek tej inwestycji ogromny teren zosta\u0142 zalany wodami wielkiego sztucznego jeziora. W latach 1996\u20132010 ekipa MAG prowadzi\u0142a przy IV katarakcie szeroko zakrojone prace<\/strong>: badania powierzchniowe i wykopaliskowe, a tak\u017ce badania etnograficzne. Odkryto tam 760 stanowisk archeologicznych: osad, obozowisk, twierdz, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, cmentarzysk, ryt\u00f3w naskalnych, datowanych od epoki kamienia przez okres kerma\u0144ski i kuszycki po \u015bredniowiecze i islam. Badania pozwoli\u0142y na bli\u017csze poznanie zar\u00f3wno sposobu \u017cycia zamieszkuj\u0105cej tu przez wieki ludno\u015bci, jak i jej zwyczaj\u00f3w grzebalnych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja: Marcin Fedoruk<\/em>
<\/em>Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ceramiczne puchary tulipanowe (ang. tulip beaker) s\u0105 jednymi z najbardziej charakterystycznych wytwor\u00f3w kultury starokuszyckiej, znanej te\u017c jako kultura kerma\u0144ska. Kultura ta rozwija\u0142a si\u0119 w Nubii, na terenie kr\u00f3lestwa o tej samej nazwie, r\u00f3wnolegle ze staro\u017cytnym Egiptem. Nubia to kraina historyczna le\u017c\u0105ca w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Afryce, w \u015brodkowym biegu Nilu, pomi\u0119dzy Asuanem a Chartumem, czyli mi\u0119dzy I […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":18933,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123],"tags":[],"class_list":["post-18551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18551"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18551\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}