{"id":1884,"date":"2020-02-27T11:07:03","date_gmt":"2020-02-27T10:07:03","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2020\/02\/27\/marzec-2020\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:29","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:29","slug":"marzec-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2020\/marzec-2020\/","title":{"rendered":"MARZEC 2020"},"content":{"rendered":"

Porcelanowa laleczka \u2013 zagubiona przyjaci\u00f3\u0142ka ma\u0142ej gda\u0144szczanki z XIX wieku<\/strong><\/h2>\n

\"PorcelanowaPodczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Szerokiej w Gda\u0144sku w 2008 roku odkryto niewielkie porcelanowe popiersie. Po przeprowadzeniu konserwacji i usuni\u0119ciu zabrudze\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to g\u0142owa lalki, wykonana z porcelany biskwitowej typu parian \u2013 charakteryzuj\u0105cej si\u0119 matow\u0105 powierzchni\u0105, z wygl\u0105du przypominaj\u0105cej marmur. Nazwa \u201eparian\u201d pochodzi od greckiej wyspy Paros, znanej w\u0142a\u015bnie z wyst\u0119powania drobnoziarnistego, bia\u0142ego marmuru. Marmurowa masa ceramiczna wynaleziona zosta\u0142a w latach 40-tych XIX wieku w Anglii i znalaz\u0142a zastosowanie g\u0142\u00f3wnie przy wyrobie r\u00f3\u017cnego rodzaju figurek dekoracyjnych.<\/p>\n

Do pocz\u0105tku XIX w. lalki wykonywano przewa\u017cnie z drewna i tkanin, rzadziej z wosku. Przy czym na bardziej realistyczne egzemplarze, dzie\u0142a wyspecjalizowanych rzemie\u015blnik\u00f3w, pozwoli\u0107 sobie mog\u0142y tylko najbogatsze rodziny. Wykorzystanie porcelany w tym zakresie by\u0142o prze\u0142omowe. W ca\u0142ej Europie jak grzyby po deszczu powstawa\u0107 zacz\u0119\u0142y wytw\u00f3rnie specjalizuj\u0105ce si\u0119 w produkcji porcelanowych komponent\u00f3w lalek: g\u0142\u00f3wek, r\u0105czek i n\u00f3\u017cek.<\/p>\n

G\u0142owy formowano zazwyczaj od razu z w\u0142osami u\u0142o\u017conymi w najmodniejsz\u0105 fryzur\u0119. Dzi\u0119ki temu wsp\u00f3\u0142cze\u015bni badacze i kolekcjonerzy mog\u0105 precyzyjnie datowa\u0107 zachowane egzemplarze. Niekt\u00f3re lalki mia\u0142y peruki z ludzkich w\u0142os\u00f3w, inne formowano z nakryciem g\u0142owy. Oczy, usta i policzki malowano \u017cywymi kolorami, a w\u0142osy \u2013 na czarno lub na jasny blond. Korpus, na kt\u00f3rym osadzano g\u0142ow\u0119, wykonywano g\u0142\u00f3wnie z tkanin lub sk\u00f3ry, rzadziej z drewna. Czasem doszywano porcelanowe r\u0119ce i nogi, kt\u00f3re wystawa\u0142y spod ubrania.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo lalki wygl\u0105da\u0142y jak doro\u015bli; dopiero w po\u0142owie XIX w. zacz\u0119to nadawa\u0107 im wygl\u0105d dzieci\u0119cy. Zabawki nosi\u0142y najmodniejsze stroje, cz\u0119sto szyte przez zawodowe krawcowe. Zach\u0119cano te\u017c dziewczynki do kupowania lub szycia lalkom ubior\u00f3w zgodnych z aktualnymi trendami.<\/p>\n

Lalka odkryta w Gda\u0144sku musia\u0142a by\u0107 modnisi\u0105. Na efektownie przystrzy\u017conych blond lokach ma czapeczk\u0119 rogatywk\u0119 ozdobion\u0105 z\u0142otymi fr\u0119dzlami i obszyt\u0105 sobolowym futrem. Nie wiadomo, jak wygl\u0105da\u0142o jej ubranie, ale podobny egzemplarz \u2013 pochodz\u0105cy by\u0107 mo\u017ce z tej samej wytw\u00f3rni, a sprzedany niedawno na jednym z portali aukcyjnych \u2013 nosi\u0142 pi\u0119kn\u0105 be\u017cow\u0105 sukni\u0119, ods\u0142aniaj\u0105c\u0105 ca\u0142e ramiona, z dekoltem obszytym koronk\u0105. Laleczka gda\u0144ska powsta\u0142a prawdopodobnie w jednej z wytw\u00f3rni niemieckich w okresie mi\u0119dzy 1860 a 1880 rokiem.<\/p>\n

Kurator wystawy i autor tekstu: Ewa Trawicka<\/em>
Zdj\u0119cie: Zofia Grunt<\/em>
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\n

\n

Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cna zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy (bezp\u0142atnie) w Domu Przyrodnik\u00f3w przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.<\/strong><\/p>\n

\u2022 mapa: https:\/\/archeologia.you2.pl\/archeologia_oddzialy\/dom-przyrodnikow\/<\/a>
\u2022 godziny otwarcia: https:\/\/archeologia.you2.pl\/godziny-otwarcia\/<\/a><\/p>\n

Zapraszamy!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Porcelanowa laleczka \u2013 zagubiona przyjaci\u00f3\u0142ka ma\u0142ej gda\u0144szczanki z XIX wieku Podczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Szerokiej w Gda\u0144sku w 2008 roku odkryto niewielkie porcelanowe popiersie. Po przeprowadzeniu konserwacji i usuni\u0119ciu zabrudze\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to g\u0142owa lalki, wykonana z porcelany biskwitowej typu parian \u2013 charakteryzuj\u0105cej si\u0119 matow\u0105 powierzchni\u0105, z wygl\u0105du przypominaj\u0105cej marmur. Nazwa \u201eparian\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1883,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[],"class_list":["post-1884","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2020"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1884"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1884\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1883"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}