{"id":1911,"date":"2020-04-28T12:24:57","date_gmt":"2020-04-28T10:24:57","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2020\/04\/28\/maj-2020\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:30","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:30","slug":"maj-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2020\/maj-2020\/","title":{"rendered":"MAJ 2020"},"content":{"rendered":"

\u015awiecznik w typie klatki dla ptak\u00f3w<\/strong><\/h2>\n

\"ZabytekW trakcie bada\u0144 wykopaliskowych na terenie Gda\u0144ska cz\u0119sto odkrywali\u015bmy pojedyncze drewniane podstawy i dziwne \u017celazne klatki. Jednak nie \u0142\u0105czyli\u015bmy ich ze sob\u0105, stanowi\u0142y zagadk\u0119, podobnie jak wiele innych zabytk\u00f3w ruchomych, uszkodzonych lub zachowanych tylko we fragmentach. Dopiero niedawno uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, \u017ce s\u0105 to elementy \u015bwiecznik\u00f3w w typie klatki dla ptak\u00f3w (birdcage candle holder<\/em>).<\/p>\n

Takie \u015bwieczniki by\u0142y wykonywane na solidnej, drewnianej, profilowanej podstawie. W ni\u0105 wbijano specjaln\u0105 \u017celazn\u0105 konstrukcj\u0119, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z sze\u015bciu pr\u0119t\u00f3w zwie\u0144czonych p\u0142ask\u0105 obr\u0119cz\u0105 z zagi\u0119tym uchwytem. Pierwotnie na pr\u0119tach zamocowana by\u0142a oprawa na \u015bwiec\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o opuszcza\u0107 lub podnosi\u0107 w miar\u0119 topnienia wosku. Klatka zapobiega\u0142a przewr\u00f3ceniu si\u0119 \u015bwiecy. Du\u017cy i szeroki uchwyt w kszta\u0142cie litery \u201eC\u201d s\u0142u\u017cy\u0142 do przenoszenia \u015bwiecznika.<\/p>\n

W zbiorach muzeum nie ma niestety \u015bwiecznika zachowanego w ca\u0142o\u015bci. Jest za to wiele pojedynczych element\u00f3w, co pozwala na stwierdzenie, \u017ce \u015bwieczniki by\u0142y popularne w dawnym Gda\u0144sku. Najcz\u0119\u015bciej odkrywan\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 okaza\u0142a si\u0119 drewniana podstawa. To zaskakuj\u0105ce, bowiem zniszczone wyroby drewniane na og\u00f3\u0142 po prostu palono. Mo\u017cliwe, \u017ce niekt\u00f3re podstawy pochodz\u0105 od \u015bwiecznik\u00f3w innego typu.<\/p>\n

Ikonografia wskazuje, \u017ce ten typ \u015bwiecznika by\u0142 u\u017cywany od XVII wieku. Jego u\u017cyteczno\u015b\u0107 doceniono najpierw w Europie, a w XIX w. tak\u017ce w Ameryce. \u015awieczniki tego kszta\u0142tu robiono nie tylko z drewna i \u017celaza, znane s\u0105 tak\u017ce okazy wykonane ca\u0142kowicie z br\u0105zu, a nawet ze srebra.<\/p>\n

Mieszka\u0144cy dawnych miast bali si\u0119 zapr\u00f3szenia ognia. Priorytetem by\u0142o bezpiecze\u0144stwo podczas u\u017cytkowania \u015bwiecznika \u2013 zar\u00f3wno przy o\u015bwietlaniu wn\u0119trz, jak i ogrzewaniu czy przygotowywaniu posi\u0142k\u00f3w. W tym celu wci\u0105\u017c modyfikowano sprz\u0119ty, aby by\u0142y bardziej bezpieczne.<\/p>\n

Kurator wystawy i autor tekstu: Beata Ceynowa<\/em>
Redakcja: Marcin Fedoruk
<\/em>Opracowanie graficzne: Beata M\u00fcller<\/em><\/p>\n

\n

Obraz w galerii poni\u017cej: \u201eEsau selling His Birthright\u201d, Hendrick ter Brugghen \u00a9 Museo Nacional Thyssen-Bornemisza<\/a>, Madrid.
Zdj\u0119cia zabytkowych cz\u0119\u015bci – ze zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/p>\n

{unitegallery zabytek_miesiaca_05_2020} <\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awiecznik w typie klatki dla ptak\u00f3w W trakcie bada\u0144 wykopaliskowych na terenie Gda\u0144ska cz\u0119sto odkrywali\u015bmy pojedyncze drewniane podstawy i dziwne \u017celazne klatki. Jednak nie \u0142\u0105czyli\u015bmy ich ze sob\u0105, stanowi\u0142y zagadk\u0119, podobnie jak wiele innych zabytk\u00f3w ruchomych, uszkodzonych lub zachowanych tylko we fragmentach. Dopiero niedawno uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, \u017ce s\u0105 to elementy \u015bwiecznik\u00f3w w typie klatki […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1910,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[],"class_list":["post-1911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2020"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1911"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1911\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}