{"id":19195,"date":"2023-08-24T11:43:21","date_gmt":"2023-08-24T09:43:21","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=19195"},"modified":"2023-10-06T14:26:25","modified_gmt":"2023-10-06T12:26:25","slug":"czarka-zabytek-miesiaca-wrzesien-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2023\/czarka-zabytek-miesiaca-wrzesien-2023\/","title":{"rendered":"Koniczna czarka szklana. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – wrzesie\u0144 2023"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prezentowany zabytek odkryto w 2009 roku podczas bada\u0144 ratowniczych przy ulicy Kleszej w Gda\u0144sku, w pobli\u017cu bazyliki Mariackiej.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Powierzchni\u0119 zrekonstruowanej niewielkiej czarki szklanej zdobi prosta dekoracja plastyczna. Natapiane na gor\u0105co cienkie nitki szklane tworz\u0105 wz\u00f3r kratki lub siatki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Silna korozja, kt\u00f3rej efektem jest zbrunatnienie i krucho\u015b\u0107 \u015bcianek, wskazuje na nisk\u0105 jako\u015b\u0107 u\u017cytego surowca. Pierwotnie zielonkawa masa szklana \u015bwiadczy o wysokiej zawarto\u015bci tlenku \u017celaza i popio\u0142u bukowego, sk\u0142adnik\u00f3w charakterystycznych dla produkt\u00f3w z obszaru dzisiejszych Niemiec.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u015aredniowieczne huty le\u015bne zajmowa\u0142y si\u0119 wpierw tworzeniem bogato zdobionych naczy\u0144 dla elit, a z czasem zacz\u0119\u0142y wytwarza\u0107 naczynia dost\u0119pne dla mniej zamo\u017cnych nabywc\u00f3w. Oferowa\u0142y nieskomplikowane formy pozbawione wyrafinowanej dekoracji. Powierzchnie popularnych naczy\u0144 by\u0142y najcz\u0119\u015bciej g\u0142adkie, niekiedy ozdobione natapianymi elementami plastycznymi, takimi jak nitki szklane.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Tkanina z Bayeux, XI w., scena 43: \u201cOto biskup b\u0142ogos\u0142awi jedzenie i picie\u201d (Maggie Black, The Medieval Cook Book<\/i>, Londyn 1992, s. 22).<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nitka sta\u0142a si\u0119 najpowszechniejszym \u2013 przez kilka stuleci \u2013 motywem dekoracyjnym wyrob\u00f3w szklanych. Najcz\u0119\u015bciej oplata\u0142a dookolnie wybran\u0105 parti\u0119 naczynia, podkre\u015blaj\u0105c jego tektonik\u0119. Rzadziej nak\u0142adano j\u0105 zygzakowato, spiralnie, pionowo lub w bardziej skomplikowanych uk\u0142adach. Nitka wyst\u0119powa\u0142a w po\u0142\u0105czeniu z innymi elementami dekoracyjnymi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nak\u0142adanie plastycznych aplikacji wymaga\u0142o jednak du\u017cej precyzji, co wp\u0142ywa\u0142o na warto\u015b\u0107 i cen\u0119 naczy\u0144. Dlatego z czasem popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142a inna, \u0142atwiejsza metoda zdobienia: kszta\u0142towanie w formie. Stosowanie tej metody przyczyni\u0142o si\u0119 do upowszechnienia naczy\u0144 szklanych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Szklane cienko\u015bcienne czarki nawi\u0105zywa\u0142y kszta\u0142tem do swych pierwowzor\u00f3w z gliny i drewna. Podobne pojemniki wykonywano r\u00f3wnie\u017c z cyny. Istnieje pogl\u0105d, \u017ce pierwotnie s\u0142u\u017cy\u0142y one wytw\u00f3rcom wina do degustacji trunku. P\u00f3\u017aniej przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w do\u015b\u0107 luksusowe szklane naczynia do picia, po kt\u00f3re si\u0119gano ch\u0119tnie zw\u0142aszcza podczas uroczystych spotka\u0144 cz\u0142onk\u00f3w gildii i cech\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Fragment XIII-wiecznego manuskryptu (Bodleian Library MS. Add. A. 46<\/i>, University of Oxford<\/i>, CC-BY-NC 4.0).<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Mnich smakuj\u0105cy wino, fragment XIII-wiecznego manuskryptu.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Portret m\u0119\u017cczyzny, Joos van Cleve, XVI w.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Biblia Etienne\u2019a Hardinga, XII w. (Initiale, CC BY-NC 3.0).<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gda\u0144ski egzemplarz nawi\u0105zuje do znaleziska z Lubeki, datowanego na prze\u0142om XIII\/XIV wieku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego typu zabytk\u00f3w pochodzi z obszaru Niemiec i Holandii, z XV-wiecznych dom\u00f3w mieszcza\u0144skich, tawern czy ratuszowych piwnic. \u015awiadczy to o u\u017cywaniu takich naczy\u0144 nie tylko przez \u00f3wczesne elity, lecz r\u00f3wnie\u017c przez mniej zamo\u017cne grupy spo\u0142eczne. Co wi\u0119cej, odkrycia czarek na terenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w sugeruj\u0105, \u017ce naczynia te mog\u0142y by\u0107 wykorzystywane tak\u017ce do innych cel\u00f3w, na przyk\u0142ad do przechowywania p\u0142ynnych relikwii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Obecno\u015b\u0107 czarki na terenie G\u0142\u00f3wnego Miasta, podobnie jak przy odkryciach innych p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznych form naczy\u0144, nale\u017cy wi\u0105za\u0107 z przynale\u017cno\u015bci\u0105 Gda\u0144ska do Zwi\u0105zku Hanzeatyckiego kontroluj\u0105cego handel w rejonie Ba\u0142tyku i Morza P\u00f3\u0142nocnego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tekst: Olga Krukowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja: Marcin Fedoruk<\/em>
<\/em>Zdj\u0119cie zabytku: Krzysztof Wi\u0105cek
<\/em>Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prezentowany zabytek odkryto w 2009 roku podczas bada\u0144 ratowniczych przy ulicy Kleszej w Gda\u0144sku, w pobli\u017cu bazyliki Mariackiej. Powierzchni\u0119 zrekonstruowanej niewielkiej czarki szklanej zdobi prosta dekoracja plastyczna. Natapiane na gor\u0105co cienkie nitki szklane tworz\u0105 wz\u00f3r kratki lub siatki. Silna korozja, kt\u00f3rej efektem jest zbrunatnienie i krucho\u015b\u0107 \u015bcianek, wskazuje na nisk\u0105 jako\u015b\u0107 u\u017cytego surowca. Pierwotnie zielonkawa […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":19449,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123],"tags":[],"class_list":["post-19195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2023"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19195"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19195\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}