{"id":23251,"date":"2024-02-26T11:48:23","date_gmt":"2024-02-26T10:48:23","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=23251"},"modified":"2024-04-02T10:03:20","modified_gmt":"2024-04-02T08:03:20","slug":"guziki-mundurowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2024\/guziki-mundurowe\/","title":{"rendered":"Guziki mundurowe z XIX wieku. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – marzec 2024"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u0141atwo zgubi\u0107 guzik. Na szcz\u0119\u015bcie archeolog\u00f3w guzik obchodzi!<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prezentowane guziki mundurowe to pami\u0105tki burzliwych wydarze\u0144 z pocz\u0105tku XIX wieku. Archeolodzy znale\u017ali je podczas bada\u0144 terenowych w r\u00f3\u017cnych rejonach gda\u0144skiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia.<\/p>

S\u0105 wykonane z mosi\u0105dzu. Maj\u0105 p\u0142askie g\u0142\u00f3wki o grubo\u015bci 2 mm i \u015brednicy 19 mm. Uszka licz\u0105 5 mm wysoko\u015bci i 7 mm szeroko\u015bci.<\/p>

Te trzy wybrane guziki to tylko skromny wycinek bogatych XIX-wiecznych zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rok 1807 \u2013 12 lat po trzecim rozbiorze Polski<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Trwa wojna Francji z IV koalicj\u0105 antyfrancusk\u0105: Wielk\u0105 Brytani\u0105, Rosj\u0105 i Prusami.<\/p>

Wojska pruskie odczu\u0142y mocno pot\u0119g\u0119 armii francuskich pod wodz\u0105 Napoleona Bonaparte. Ponios\u0142y dotkliwe kl\u0119ski i by\u0142y w panicznym odwrocie. Francuzi zaj\u0119li Berlin.<\/p>

Prusy pok\u0142adaj\u0105 nadziej\u0119 w silnie ufortyfikowanych miastach, takich jak Gda\u0144sk.<\/p>

Bonaparte nakazuje sformowa\u0107 armi\u0119 (X Korpus), kt\u00f3rej celem ma by\u0107 zdobycie Gda\u0144ska. Powo\u0142any korpus jest wielonarodowy, sk\u0142ada si\u0119 z \u017co\u0142nierzy francuskich, niemieckich oraz polskich. W sk\u0142ad polskich wojsk wchodzi 2 Pu\u0142k Piechoty Legii Pozna\u0144skiej, sformowany w Rogo\u017anie (Wielkopolska) i przydzielony do 3 Dywizji, kt\u00f3r\u0105 dowodzi Jan Henryk D\u0105browski.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Polacy pragn\u0105 wolno\u015bci<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W polskim narodzie jest silne pragnienie uwolnienia si\u0119 spod autorytarnych rz\u0105d\u00f3w zaborc\u00f3w i powrotu do stanu sprzed rozbior\u00f3w. A Napoleon umiej\u0119tnie i cynicznie wykorzystuje to pragnienie\u2026<\/p>

We Francji i w innych krajach pod panowaniem Napoleona zaczyna brakowa\u0107 ludzi zdolnych do walki i popieraj\u0105cych w\u0142adz\u0119 Bonapartego. Dlatego Napoleon obiecuje Polakom wolno\u015b\u0107, g\u0142osz\u0105c post\u0119powe has\u0142a \u2013 w ten spos\u00f3b zdobywa lojalno\u015b\u0107 i oddanie wielu Polak\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Genera\u0142 Jan Henryk D\u0105browski na czele Legion\u00f3w - obraz J. Kossaka<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Marzec 1807 roku<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

X Korpus rozpoczyna obl\u0119\u017cenie Gda\u0144ska. Wojsko polskie podchodzi do miasta od po\u0142udnia. Stacjonuje mi\u0119dzy innymi na Uje\u015bcisku i Stogach.<\/p>

Okr\u0119ty angielskie wspieraj\u0105 garnizon prusko-rosyjski. Ka\u017cda ze stron zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce Gda\u0144sk jest kluczem do zwyci\u0119stwa.<\/p>

Na zach\u00f3d od miasta oblegaj\u0105cy buduj\u0105 umocnienia i robi\u0105 podkopy pod miny. Od wschodu prowadz\u0105 wojn\u0119 manewrow\u0105.<\/p>

Szczeg\u00f3lnie zaci\u0119te s\u0105 walki o Mierzej\u0119 Wi\u015blan\u0105 i okolice. Obie strony przeprowadzaj\u0105 ataki na pozycje przeciwnika. Ginie wielu \u017co\u0142nierzy.<\/p>

Garnizon kapituluje pod koniec maja.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Obl\u0119\u017cenie Gda\u0144ska w 1807 r., P. J. Fill \u00a9 Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Gedanopedia)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Friedrich von Kalckreuth poddaje Gda\u0144sk 26 V 1807 r. i przekazuje Francuzom klucze do miasta - sztych J. Ligbera (\u017ar\u00f3d\u0142o: \"Napoleon. Legiony i Ksi\u0119stwo Warszawskie\", E. \u0141uni\u0144ski, Warszawa 1911, s. 94)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nied\u0142ugo potem 2 Pu\u0142k Piechoty Legii Pozna\u0144skiej wzi\u0105\u0142 jeszcze udzia\u0142 w wielkiej bitwie pod Frydlandem (obw\u00f3d kr\u00f3lewiecki). Wojska rosyjskie zosta\u0142y rozbite. Kampania Napoleona w Prusach dobiega\u0142a ko\u0144ca.<\/p>

W tym samym roku podpisano pok\u00f3j w Tyl\u017cy. Na mocy traktat\u00f3w utworzono Ksi\u0119stwo Warszawskie oraz Wolne Miasto Gda\u0144sk (pierwsze w historii). Nie oznacza\u0142o to wprawdzie pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci, ale wielu Polak\u00f3w przyj\u0119\u0142o to jako sukces, kt\u00f3ry zagrza\u0142 ich do dalszego wspierania Napoleona, jego wizji Europy i plan\u00f3w militarnych.<\/p>

2 Pu\u0142k Piechoty Legii Pozna\u0144skiej zosta\u0142 przemianowany na 10 Pu\u0142k Piechoty Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Miejscem stacjonowania tych \u017co\u0142nierzy by\u0142 Gda\u0144sk.<\/p>

Wtedy w\u0142a\u015bnie zapodzia\u0142y si\u0119 trzy prezentowane guziki. Zgubili je ludzie, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w opisanych wydarzeniach. Po 200 latach archeolodzy znale\u017ali guziki i odtworzyli ich histori\u0119.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Wolty\u017cer\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wolty\u017cer 10 Pu\u0142ku Piechoty Ksi\u0119stwa Warszawskiego - miedzioryt K. F. Weilanda<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Wolty\u017cer\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wolty\u017cer 10 Pu\u0142ku Piechoty i grenadier 17 Pu\u0142ku Piechoty, 1812 r. - il. E. Grammont<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

10 Pu\u0142k walczy\u0142 jeszcze w zwyci\u0119skiej wojnie Ksi\u0119stwa Warszawskiego z Austri\u0105 w 1809 r.<\/p>

Punktem zwrotnym dla \u017co\u0142nierzy 10 Pu\u0142ku by\u0142 rok 1812. Formacja wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w wyprawie na Rosj\u0119 jako cz\u0119\u015b\u0107 tak zwanej Wielkiej Armii, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 Napoleon. Kampania by\u0142a jednak \u017ale przygotowana, co doprowadzi\u0142o do katastrofalnej kl\u0119ski.<\/p>

Polscy \u017co\u0142nierze desperacko walczyli o ojczyzn\u0119. W styczniu 1813 r. ocalali z 10 Pu\u0142ku i innych formacji wzi\u0119li udzia\u0142 w obronie Gda\u0144ska, pomimo beznadziejnej sytuacji. Skutecznie odpierali wojska rosyjsko-pruskie, a\u017c do listopada.<\/p>

By\u0142 to ostatni epizod historii 10 Pu\u0142ku Piechoty Ksi\u0119stwa Warszawskiego oraz pierwszego Wolnego Miasta Gda\u0144ska. W 1815 r., po kongresie wiede\u0144skim, przesta\u0142o istnie\u0107 Ksi\u0119stwo Warszawskie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Marek Kuik<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk<\/em>
<\/em>Zdj\u0119cia zabytk\u00f3w: Zofia Grunt
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0141atwo zgubi\u0107 guzik. Na szcz\u0119\u015bcie archeolog\u00f3w guzik obchodzi! Prezentowane guziki mundurowe to pami\u0105tki burzliwych wydarze\u0144 z pocz\u0105tku XIX wieku. Archeolodzy znale\u017ali je podczas bada\u0144 terenowych w r\u00f3\u017cnych rejonach gda\u0144skiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia. S\u0105 wykonane z mosi\u0105dzu. Maj\u0105 p\u0142askie g\u0142\u00f3wki o grubo\u015bci 2 mm i \u015brednicy 19 mm. Uszka licz\u0105 5 mm wysoko\u015bci i 7 mm szeroko\u015bci. Te […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":23437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-23251","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2024"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23251\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}