{"id":23969,"date":"2024-03-29T08:46:51","date_gmt":"2024-03-29T07:46:51","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=23969"},"modified":"2024-04-30T12:47:00","modified_gmt":"2024-04-30T10:47:00","slug":"segment-kopulki-pieca-zabytek-miesiaca-mag-kwiecien-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2024\/segment-kopulki-pieca-zabytek-miesiaca-mag-kwiecien-2024\/","title":{"rendered":"Segment kopu\u0142ki pieca. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – kwiecie\u0144 2024"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gda\u0144skie kafle piecowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 form. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 kopu\u0142ki, kt\u00f3re wie\u0144czy\u0142y piece. Egzemplarz b\u0119d\u0105cy segmentem takiego zwie\u0144czenia zosta\u0142 odkryty podczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Lico kafla ma tr\u00f3jk\u0105tny wykr\u00f3j. Jest to wycinek kopu\u0142ki pieca. Tak\u0105 kopu\u0142k\u0119 nazywa si\u0119 te\u017c \u201ecebulastym he\u0142mem\u201d (ze wzgl\u0119du na kszta\u0142t i esownicowo wygi\u0119t\u0105 powierzchni\u0119).<\/p>

Kafel wykonano z gliny \u017celazistej, wypalonej na kolor ceglasty. Lico kafla pokryto szkliwem zielonym na warstwie pobia\u0142y. Dekoracja powsta\u0142a w technice reliefu \u2013 kafel zosta\u0142 odci\u015bni\u0119ty w specjalnie przygotowanej formie.<\/p>

Powierzchni\u0119 lica zdobi dekoracja ro\u015blinna. Jej kompozycj\u0119 tworzy symetrycznie rozchodz\u0105ca si\u0119 wi\u0107 ro\u015blinna w typie maureski. Jest to p\u0142aszczyznowy ornament o motywach splecionych wici ro\u015blinnych, stylizowanych kwiat\u00f3w, li\u015bci lub \u0142odyg, wype\u0142niaj\u0105cy szczelnie i symetrycznie dekorowan\u0105 powierzchni\u0119.<\/p>

Z ty\u0142u kafla wida\u0107 otwart\u0105, tr\u00f3jk\u0105tnie uformowan\u0105 komor\u0119 grzewcz\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wysoko\u015b\u0107 kafla wynosi 21,3 cm, szeroko\u015b\u0107 podstawy mierzy 18,8 cm.<\/p>

Prezentowany kafel stanowi\u0142 1\/6 ca\u0142o\u015bci zwie\u0144czenia. Taki wniosek mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z jego cech metrycznych i z materia\u0142\u00f3w por\u00f3wnawczych. \u015arednica ca\u0142ej kopu\u0142ki wynosi\u0142a oko\u0142o 45 cm.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Kafle z kopu\u0142ki cylindrycznej nadstawy pieca, ze zbior\u00f3w Muzeum Zamkowego w Malborku (za: Pospieszna 2002, s. 33)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zachowany kafel i rekonstrukcja pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kopu\u0142ki (za: Kilarska, Kilarski 2009: 109)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tego rodzaju znaleziska dostarczaj\u0105 badaczom informacji o dawnych piecach budowanych w Gda\u0144sku w okresie nowo\u017cytnym.<\/p>

Por\u00f3wnywalne zwie\u0144czenie cylindrycznej nadstawy wida\u0107 na zachowanym piecu z Dar\u0142owa (po\u0142owa XVI wieku) oraz na rekonstrukcji pieca z zamku w Pucku (1. po\u0142owa XVII wieku). Podobne piece wznoszone by\u0142y tak\u017ce w Toruniu czy Malborku. \u015awiadcz\u0105 o tym zabytki odkryte na tamtejszych stanowiskach archeologicznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Piec z Dar\u0142owa (za: Kilarska, Kilarski 2009, s. 56)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rysunek pieca wykonany na podstawie pieca z Dar\u0142owa (za: Pospieszna 2002, s. 37)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rysunkowa rekonstrukcja pieca z Pucka (za: D\u0105browska 2007, s. 150)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Piece z nadstawami cylindrycznymi pojawi\u0142y si\u0119 w 2. po\u0142owie XVI wieku. Tak\u0105 budow\u0119 piec\u00f3w na terenie Pomorza potwierdzaj\u0105 tak\u017ce ryciny z XVI i XVII wieku. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest ilustracja z 1629 roku, obrazuj\u0105ca wn\u0119trze izby w Starym Targu, w powiecie sztumskim (zob.\u00a0 Kilarska, Kilarski 2009, s. 83, 107-108).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Egzemplarz kafla ze zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku jest bardzo dobrze zachowany. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe by\u0142o przeprowadzenie pog\u0142\u0119bionej analizy formalnej, stylistycznej oraz technologicznej.<\/p>

Tego typu zwie\u0144czenia odkryto na r\u00f3\u017cnych stanowiskach archeologicznych w Gda\u0144sku, ale w wielu przypadkach zachowa\u0142y si\u0119 tylko fragmenty kafli. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 gda\u0144skich znalezisk ma dekoracj\u0119 ro\u015blinn\u0105. Na drugim miejscu pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci s\u0105 kafle z dekoracj\u0105 architektoniczn\u0105, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do pokrycia dachu p\u0142ask\u0105 dach\u00f3wk\u0105 (tak zwana karpi\u00f3wka).<\/p>

Bior\u0105c pod uwag\u0119 kolorystyk\u0119, najwi\u0119cej znaleziono w Gda\u0144sku kafli szkliwionych na zielono oraz egzemplarzy dwubarwnych, pokrytych szkliwem bia\u0142ym i niebieskim. W XVI i XVII wieku piece z kafli zielonych oraz dwubarwnych (bia\u0142ych i niebieskich) by\u0142y bardzo popularne \u2013 taka panowa\u0142a w\u00f3wczas moda i tak\u0105 estetyk\u0119 uznawali mieszka\u0144cy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne, tekst i zdj\u0119cia zabytku: Karolina Szczepanowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk<\/em>
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Cytowana literatura:<\/p>

  • D\u0105browska M., 2007, O siedemnastowiecznych kaflach i piecach z terenu ziem polskich<\/em>, (w:) \u015aredniowieczne i nowo\u017cytne kafle. Regionalizmy Podobie\u0144stwa R\u00f3\u017cnice<\/em>, red. D\u0105browska M., Karwowska H., Muzeum Podlaskie w Bia\u0142ymstoku, Bia\u0142ystok, s. 143-159.<\/li>
  • Kilarska E., Kilarski M., 2009, Kafle z terenu dawnych Prus Kr\u00f3lewskich<\/em>, Malbork.<\/li>
  • Pospieszna B., 2002, Ogrzewanie w Zamku Malborskim w dawnych wiekach<\/em>, Malbork.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Gda\u0144skie kafle piecowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 form. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 kopu\u0142ki, kt\u00f3re wie\u0144czy\u0142y piece. Egzemplarz b\u0119d\u0105cy segmentem takiego zwie\u0144czenia zosta\u0142 odkryty podczas bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku. Lico kafla ma tr\u00f3jk\u0105tny wykr\u00f3j. Jest to wycinek kopu\u0142ki pieca. Tak\u0105 kopu\u0142k\u0119 nazywa si\u0119 te\u017c \u201ecebulastym he\u0142mem\u201d (ze wzgl\u0119du na kszta\u0142t i esownicowo […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":24034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-23969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2024"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23969\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}