{"id":24508,"date":"2024-04-26T07:18:36","date_gmt":"2024-04-26T05:18:36","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=24508"},"modified":"2024-06-05T08:04:39","modified_gmt":"2024-06-05T06:04:39","slug":"dzban-i-pucharek-hanzeatyckiego-kupca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2024\/dzban-i-pucharek-hanzeatyckiego-kupca\/","title":{"rendered":"Dzban i pucharek hanzeatyckiego kupca z XIII wieku. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – maj 2024"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wczesne \u015bredniowiecze to nadal ma\u0142o poznany okres w dziejach Gda\u0144ska. Prawdopodobnie pod koniec XII wieku w s\u0142owia\u0144skim grodzie gda\u0144skim i we wczesnomiejskiej osadzie rzemie\u015blniczo-handlowej pojawiaj\u0105 si\u0119 na sta\u0142e obcy przybysze.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jest to okres, w kt\u00f3rym dolnoniemieccy kupcy z Lubeki nawi\u0105zuj\u0105 bliskie kontakty z kupcami gotlandzkimi w celu organizowania wsp\u00f3lnych wypraw handlowych do ruskiego Nowgorodu. Te wyprawy s\u0105 zal\u0105\u017ckiem p\u00f3\u017aniejszego Zwi\u0105zku Hanzeatyckiego.<\/p>

W drodze na wsch\u00f3d kupcy zak\u0142adaj\u0105 faktorie wzd\u0142u\u017c po\u0142udniowego wybrze\u017ca Ba\u0142tyku, r\u00f3wnie\u017c w Gda\u0144sku. Gmina niemieckich mieszczan pod wodz\u0105 so\u0142tysa Hermana, wzmiankowana oko\u0142o roku 1227, uzyskuje wkr\u00f3tce prawa miejskie, przej\u0119te z Lubeki. Miasto gda\u0144skich lubeczan lokalizuje si\u0119 w pobli\u017cu powsta\u0142ego w\u00f3wczas ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015awi\u0119tej Katarzyny. Dok\u0142adny zasi\u0119g tego miasta pozostaje jednak nieznany.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Piecz\u0119\u0107 gda\u0144skiego miasta na prawie lubeckim, znana z dokumentu z 1299 r. Wizerunek XIII-wiecznej kogi z kasztelami rufowym i dziobowym, w otoku napis SIGILLVM BVRGENSIUM IN DANTZIKE, co znaczy \"Piecz\u0119\u0107 mieszczan z Gda\u0144ska\". \u0179r\u00f3d\u0142o il.: www.gdanskstrefa.com\/krzyze-herbie-gdanska\/<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Z obecno\u015bci\u0105 kupc\u00f3w dolnoniemieckich w XIII-wiecznym Gda\u0144sku wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 dwa rzadkie znaleziska archeologiczne. S\u0105 to zachowane w ca\u0142o\u015bci protokamionkowe naczynia sto\u0142owe: dzbanek oraz pucharek do picia wina.<\/p>

Miejsca i okoliczno\u015bci tych odkry\u0107 s\u0105 bli\u017cej niezbadane. Wiadomo tylko, \u017ce s\u0105 to znaleziska lu\u017ane, prawdopodobnie wydobyte przez osoby prywatne z wykop\u00f3w budowlanych, w trakcie odbudowy Starego Miasta po zniszczeniach II wojny \u015bwiatowej, a nast\u0119pnie przekazane do zbior\u00f3w muzealnych.<\/p>

Oba naczynia nale\u017c\u0105 do typowych dla drugiej po\u0142owy XIII wieku wyrob\u00f3w pracowni garncarskich z Dolnej Nadrenii, z rejonu Siegburga i Langerwehe. Wytoczono je na kole garncarskim, osadzono na falistych stopkach, po czym wypalono w temperaturze ponad 1000 stopni Celsjusza, uzyskuj\u0105c silnie spieczony, ciemnoszary i szorstki w dotyku czerep, pokryty brunatno-wi\u015bniowym nalotem.<\/p>

Wyroby protokamionkowe o niemal zeszkliwionych \u015bciankach by\u0142y w \u00f3wczesnej Europie nowo\u015bci\u0105 technologiczn\u0105. Cechowa\u0142y si\u0119 odporno\u015bci\u0105 na przesi\u0105kanie i znaczn\u0105 wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105 na st\u0142uczenie. Dzi\u0119ki temu mog\u0142y by\u0107 masowo eksportowane na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Mendel_I_088_v\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Posi\u0142ek mieszczan w tawernie. Wino podawane w dzbanie i rozlewane do puchark\u00f3w. Pod sto\u0142em wi\u0119kszy dzban zasobowy, ch\u0142odzony w wodzie. Rycina z Hausbuch der Mendelschen Zw\u00f6lfbr\u00fcderstiftung<\/i>, 2 po\u0142. XV w.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Smuk\u0142y dzban z brzegiem zaopatrzonym w okap by\u0142 naczyniem sto\u0142owym, s\u0142u\u017c\u0105cym do podawania alkoholu, najpewniej wina. Pojawienie si\u0119 w Gda\u0144sku lubeckich kupc\u00f3w obs\u0142uguj\u0105cych handel dalekosi\u0119\u017cny zapocz\u0105tkowa\u0142o w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Gda\u0144ska nowe zwyczaje kulinarne. Wed\u0142ug XIII-wiecznej tradycji dolnoniemieckiej gospodarz domu stawia\u0142 na stole od razu wszystkie dzbany z winem, kt\u00f3re przeznaczy\u0142 na przyj\u0119cie. Z dzban\u00f3w nape\u0142niano poszczeg\u00f3lne pucharki albo \u2013 w ge\u015bcie braterstwa \u2013 pito z jednego pucharka, podaj\u0105c go sobie z r\u0105k do r\u0105k.<\/p>

W tym czasie picie wina zaczyna upowszechnia\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w osady miejskiej w Gda\u0144sku. Wcze\u015bniej by\u0142o zarezerwowane dla elit dworskich i duchowie\u0144stwa.<\/p>

Archeolodzy zaobserwowali, \u017ce w XIII-wiecznych nawarstwieniach miasta (czyli w warstwach ziemi odkrywanych podczas wykopalisk) obok kuchennych naczy\u0144 s\u0142owia\u0144skich odkrywa si\u0119 coraz liczniejsze, a wcze\u015bniej nieznane, importowane naczynia sto\u0142owe. Stanowi to \u015bwiadectwo kszta\u0142towania si\u0119 w Gda\u0144sku kultury miejskiej na wz\u00f3r Europy Zachodniej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Bogdan Ko\u015bci\u0144ski<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytk\u00f3w: Joanna Szmit, Zofia Grunt<\/em>
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dzban protokamionkowy z wysok\u0105 szyjk\u0105 i wylewem typu Kragenrand<\/em><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tWysoko\u015b\u0107: 220 mm, \u015brednica brzu\u015bca: 110 mm, \u015brednica dna: 88 mm, \u015brednica wylewu: 78\u2013 82 mm\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dzban protokamionkowy bez ucha, z brzegiem typu Kragenrand<\/em>. Brzusiec owoidalny, smuk\u0142y, \u0142agodnie przechodz\u0105cy w wysok\u0105, cylindryczn\u0105, lekko zbie\u017cn\u0105 szyjk\u0119, zwie\u0144czon\u0105 wylewem z niskim okapem. Dno wypuk\u0142e z poszerzon\u0105, wygniatan\u0105 na obwodzie stopk\u0105. Dekoracja p\u0142aszczyznowa zag\u0142adzanych, szerszych \u017c\u0142obk\u00f3w dookolnych (brzusiec) oraz delikatnych \u017c\u0142obk\u00f3w niezag\u0142adzanych (szyjka). Czerep barwy ciemnoszarej z niestopionymi ziarnami domieszki piasku. Od zewn\u0105trz cz\u0119\u015bciowo pokryty ciemnowi\u015bniowym matowym nalotem. Wypa\u0142 redukcyjny, faktura powierzchni szorstka. Wylew lekko zdeformowany (owalny), brzusiec miejscowo wgnieciony. Wyr\u00f3b nadre\u0144ski z rejonu Siegburga lub Langerwehe.<\/p>

Datowanie: 2. po\u0142. XIII w.<\/p>

Nr inw. MAG\/GD\/255\/1000\/1000\/nn03<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pucharek protokamionkowy typu Urnenbecher<\/em><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tWysoko\u015b\u0107: 110 mm, \u015brednica brzu\u015bca: 95 mm, \u015brednica dna: 55 mm, \u015brednica wylewu: 60\u201364 mm\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pucharek protokamionkowy typu Urnenbecher<\/em>. Brzusiec kulisty umieszczony na ok. 1\/2 wysoko\u015bci naczynia, do\u0142em silnie przew\u0119\u017cony, osadzony na w\u0105skiej, falistej stopce. Stopka z obustronnie rozgniatan\u0105 kraw\u0119dzi\u0105 okala wypuk\u0142e dno. Przew\u0119\u017cenie szyjki niewyodr\u0119bnione, z niskim, lejkowato rozchylonym wylewem. Powierzchnia wewn\u0119trzna wylewu z zaznaczonym wr\u0119bem. G\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 brzu\u015bca poryta g\u0142\u0119bokim dookolnym \u017c\u0142obkowaniem o zag\u0142adzonych kraw\u0119dziach. Prze\u0142am ciemnoszary, silnie spieczony, o cechach protokamionki. Powierzchnia szorstka, z ziarnami niestopionej domieszki piasku, od zewn\u0105trz pokryta brunatno-wi\u015bniowym nalotem. Wyr\u00f3b z pracowni z Dolnej Nadrenii, z okolic Siegburga, Langerwehe i Hor-Grenzhausen.<\/p>

Datowanie: 2. po\u0142. XIII w.<\/p>

Nr inw. MAG\/GD\/255\/1000\/1000\/nn124<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tOdkryj wi\u0119cej w Archeoportalu<\/b><\/a>\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wczesne \u015bredniowiecze to nadal ma\u0142o poznany okres w dziejach Gda\u0144ska. Prawdopodobnie pod koniec XII wieku w s\u0142owia\u0144skim grodzie gda\u0144skim i we wczesnomiejskiej osadzie rzemie\u015blniczo-handlowej pojawiaj\u0105 si\u0119 na sta\u0142e obcy przybysze. Jest to okres, w kt\u00f3rym dolnoniemieccy kupcy z Lubeki nawi\u0105zuj\u0105 bliskie kontakty z kupcami gotlandzkimi w celu organizowania wsp\u00f3lnych wypraw handlowych do ruskiego Nowgorodu. Te […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":24661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126,62],"tags":[],"class_list":["post-24508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2024","category-zabytek-miesiaca"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}