{"id":25788,"date":"2024-07-23T11:22:15","date_gmt":"2024-07-23T09:22:15","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=25788"},"modified":"2024-09-02T15:16:02","modified_gmt":"2024-09-02T13:16:02","slug":"gryfin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2024\/gryfin\/","title":{"rendered":"Czasza kielicha z gryfinem. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – sierpie\u0144 2024"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ten fragment czaszy kielicha zosta\u0142 odkryty na stanowisku archeologicznym przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku. Widnieje na nim mityczny gryfin, podtrzymuj\u0105cy prawdopodobnie tarcz\u0119 herbow\u0105.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Staranne wykonanie przedmiotu (cho\u0107 widzimy zaledwie jego cz\u0119\u015b\u0107) wskazuje na wysokie umiej\u0119tno\u015bci rzemie\u015blnik\u00f3w. Wytw\u00f3rca naczynia u\u017cy\u0142 barwnej masy szklanej. Dekoracja malarska jest r\u00f3\u017cnobarwna i szczeg\u00f3\u0142owa.<\/p>

Kielich m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 w XVI lub XVII wieku. Wtedy w wielu europejskich hutach szk\u0142a pracowali mistrzowie z W\u0142och. Tworzyli oni naczynia na wz\u00f3r s\u0142ynnych wyrob\u00f3w weneckich.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Fot. Joanna Szmit, MAG<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rys. Ewa Nowicka, MAG<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\"\"<\/figure>

Gryfin czy gryf? W\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce nazwy<\/p>

W j\u0119zyku angielskim uskrzydlony lew okre\u015blany jest mianem griffin<\/i>, ewentualnie lion-griffin<\/i>.\n
Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 go za odmian\u0119 gryfa. Jednak typowy gryf ma g\u0142ow\u0119 or\u0142a (a nie lwa).<\/p><\/div><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gryfin, czyli uskrzydlony lew, pojawia si\u0119 ju\u017c w mitologii babilo\u0144skiej, a nast\u0119pnie w perskiej. Dla staro\u017cytnych Grek\u00f3w i Rzymian by\u0142 symbolem si\u0142y, szybko\u015bci, odwagi i zaufania. Uto\u017csamiali go r\u00f3wnie\u017c z pych\u0105 i zach\u0142anno\u015bci\u0105.<\/p>

W sztuce roma\u0144skiej wizerunek gryfina wszed\u0142 do heraldyki. Stworzenie \u0142\u0105czy\u0142o odwag\u0119 i si\u0142\u0119 lwa z przebieg\u0142o\u015bci\u0105 i czujno\u015bci\u0105 or\u0142a. Te dwa zwierz\u0119ta uznawano w\u00f3wczas za najsilniejsze: jedno kr\u00f3lowa\u0142o na ziemi, drugie na niebie.<\/p>

W kulturze chrze\u015bcija\u0144skiej gryfin przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w lwa \u015bwi\u0119tego Marka. Mo\u017cna go odnale\u017a\u0107 na przyk\u0142ad na XV-wiecznych freskach w kompleksie \u015bwi\u0105tynnym Santo Stefano we W\u0142oszech. Wyobra\u017cenia gryfin\u00f3w przetrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w na wielu gmachach publicznych w Wenecji i w miastach jej podleg\u0142ych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Gryfin jako apokaliptyczna bestia wg Ksi\u0119gi Daniela. Fragm. manuskryptu z ok. 1200 r., ze zbior\u00f3w Biblioth\u00e8que nationale de France.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Fresk z gryfinem i \u015bw. Markiem. \u017br\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons, Giovigaetano, CC BY-SA 4.0.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Pot\u0119\u017cny symbol sprowadzony do popkultury: potomek gryfina - ju\u017c bez skrzyde\u0142 - reklamuje hamburgery we wsp\u00f3\u0142czesnym weneckim barze. Fot. Dawid Krukowski.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ozdobna tarcza \u2013 taka, jak\u0105 wida\u0107 na fragmencie kielicha \u2013 by\u0142a popularnym motywem ornamentowym w renesansie. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119powa\u0142a w architekturze i malarstwie. Wewn\u0105trz tarczy umieszczano najwa\u017cniejsze informacje, czasem emblemat, monogram lub znak herbowy. Jednak w przypadku prezentowanego znaleziska nie spos\u00f3b ustali\u0107, czy mamy do czynienia z kartuszem heraldycznym (czyli wykorzystuj\u0105cym herb jako dominuj\u0105cy motyw zdobniczy). Wida\u0107 tu jedynie niekompletne napisy: \u201e\u2026MARC\u2026\u201d oraz \u201e\u202687\u201d (najprawdopodobniej jest to data). Wiadomo, \u017ce towarzysz\u0105ce kartuszom motywy figuralne lub alegoryczne by\u0142y charakterystycznymi elementami dekoracyjnymi w okresie od po\u0142owy XVI w. do pocz\u0105tku XVII stulecia.<\/p>

Mimo \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 jednoznacznie okre\u015bli\u0107 wymiar\u00f3w kielicha, z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o to naczynie nietuzinkowe. Zapewne wykonano je na specjalne zam\u00f3wienie, mo\u017ce dla rodziny patrycjuszowskiej lub kupieckiej, albo dla gildii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Olga Krukowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ten fragment czaszy kielicha zosta\u0142 odkryty na stanowisku archeologicznym przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku. Widnieje na nim mityczny gryfin, podtrzymuj\u0105cy prawdopodobnie tarcz\u0119 herbow\u0105. Staranne wykonanie przedmiotu (cho\u0107 widzimy zaledwie jego cz\u0119\u015b\u0107) wskazuje na wysokie umiej\u0119tno\u015bci rzemie\u015blnik\u00f3w. Wytw\u00f3rca naczynia u\u017cy\u0142 barwnej masy szklanej. Dekoracja malarska jest r\u00f3\u017cnobarwna i szczeg\u00f3\u0142owa. Kielich m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 w XVI lub […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":25941,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-25788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2024"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25788\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}