{"id":29317,"date":"2025-05-05T13:25:06","date_gmt":"2025-05-05T11:25:06","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=29317"},"modified":"2025-06-03T12:09:22","modified_gmt":"2025-06-03T10:09:22","slug":"kafel-gdanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2025\/kafel-gdanski\/","title":{"rendered":"Kafel gda\u0144ski z XVIII wieku. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – maj 2025"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Plakat\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Zabytkowe kafle, odkrywane przez archeolog\u00f3w w Gda\u0144sku, maj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne formy. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 dekoracje w kszta\u0142cie ramki \u2013 wielobocznej, wypuk\u0142ej i profilowanej. Egzemplarz takiego kafla znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku, dok\u0105d trafi\u0142 w efekcie bada\u0144 archeologicznych przeprowadzonych na obszarze Dolnego Miasta, przy ul. Reduta Wyskok 6.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prezentowany kafel p\u0142ytowy wype\u0142niaj\u0105cy<\/strong> zosta\u0142 wykonany z gliny \u017celazistej, wypalonej na kolor ceglasty. Jego lico jest pokryte szkliwem ciemnozielonym, na cienkiej warstwie pobia\u0142y. Dekoracja powsta\u0142a przy u\u017cyciu techniki reliefu, poprzez r\u0119czne odciskanie w specjalnie przygotowanej formie.<\/p>

Z ty\u0142u, w komorze kafla zachowa\u0142y si\u0119 \u015blady okopcenia. S\u0105 one dowodem na to, \u017ce kafel by\u0142 u\u017cytkowany jako cz\u0119\u015b\u0107 czynnego pieca.<\/p>

Ca\u0142y kafel ma wysoko\u015b\u0107 23,2 cm i szeroko\u015b\u0107 18,5 cm.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Powierzchni\u0119 lica zdobi kartusz, czyli dekoracja architektoniczna w postaci wypuk\u0142ej, owalnej i wielobocznej ramki. \u015arodek jest g\u0142adki, bez dodatkowego wype\u0142nienia. Kompozycj\u0119 uzupe\u0142nia dekoracja ro\u015blinna umieszczona w czterech naro\u017cnikach lica. Przedstawia ona ga\u0142\u0105zk\u0119 wawrzynu z listkami i drobnymi, kulistymi owocami. Wawrzyn jako motyw dekoracyjny<\/strong> w rzemio\u015ble artystycznym symbolizowa\u0142 zwyci\u0119stwo i s\u0142aw\u0119, ale te\u017c pok\u00f3j i wolno\u015b\u0107.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kafle z profilowanymi ramkami s\u0105 charakterystyczne dla XVIII-wiecznego Gda\u0144ska i Pomorza. Znawczyni tematu, Barbara Pospieszna zestawi\u0142a najbardziej typowe ramki kafli pomorskich i zaproponowa\u0142a podzia\u0142 chronologiczny. Wed\u0142ug tego podzia\u0142u kafel ze zbior\u00f3w Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 w latach 1700\u20131750<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Przyk\u0142ady ramek kafli pomorskich z XVIII w.; w \u015brodku obramienie odpowiadaj\u0105ce gda\u0144skiemu egzemplarzowi (za: Pospieszna 2007, s. 168)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prostok\u0105tne kafle wype\u0142niaj\u0105ce stanowi\u0142y g\u0142\u00f3wny budulec XVIII-wiecznych piec\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y na og\u00f3\u0142 dwie lub trzy kondygnacje. Poza Gda\u0144skiem kafle tego typu s\u0105 znane na przyk\u0142ad w Toruniu, Malborku czy Fromborku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Przyk\u0142ady piec\u00f3w pomorskich z XVIII w. (za: Pospieszna 2007, s. 172)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opr\u00f3cz kafli szkliwionych jednolicie na zielono wykonywano r\u00f3wnie\u017c kafle szkliwione na bia\u0142o i dekorowane malatur\u0105 w kolorze niebieskim, fioletowym lub zielonym. Oba warianty kolorystyczne by\u0142y bardzo popularne w XVIII wieku, co \u015bwiadczy o panuj\u0105cej w\u00f3wczas modzie oraz o poczuciu estetyki \u00f3wczesnych mieszka\u0144c\u00f3w. P\u0142ycina mog\u0142a by\u0107 pusta i g\u0142adka albo zawiera\u0107 przedstawienie figuralne, scen\u0119 rodzajow\u0105, dworsk\u0105 czy sakraln\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Materia\u0142 por\u00f3wnawczy: kafel p\u0142ytowy z bada\u0144 archeologicznych przy ul. \u015awi\u0119toja\u0144skiej w Gda\u0144sku (za: Szczepanowska 2018)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Materia\u0142 por\u00f3wnawczy: kafel ze zbior\u00f3w Muzeum Zamkowego w Malborku (za: Pospieszna 2013, s. 285)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Archeolodzy znajduj\u0105 cz\u0119sto zaledwie fragmenty kafli. Tymczasem gda\u0144ski egzemplarz zachowa\u0142 si\u0119 w bardzo dobrym stanie. Dzi\u0119ki temu ma du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 naukow\u0105 i ekspozycyjn\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Karolina Szczepanowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytku: Karolina Szczepanowska
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\tCytowana literatura\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
  • B. Pospieszna, \u201ePiece i kafle gda\u0144skie w XVIII wieku\u201d [w:] \u201e\u015aredniowieczne i nowo\u017cytne kafle. Regionalizmy \u2013 podobie\u0144stwa \u2013 r\u00f3\u017cnice\u201d, red. M. D\u0105browska i H. Karwowska, Bia\u0142ystok 2007<\/li>
  • B. Pospieszna, \u201eKafle i piece kaflowe w zbiorach Muzeum Zamkowego w Malborku\u201d, Malbork 2013<\/li>
  • K. Szczepanowska, \u201eZbi\u00f3r kafli p\u0142ytowych pozyskanych z bada\u0144 archeologiczno-architektonicznych kamienicy \u015awi\u0119toja\u0144ska 6 w Gda\u0144sku w 2015 roku\u201d [w:] \u201eXX Sesja Pomorzoznawcza\u201d, red. E. Trawicka, Gda\u0144sk 2018<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Zabytkowe kafle, odkrywane przez archeolog\u00f3w w Gda\u0144sku, maj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne formy. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 dekoracje w kszta\u0142cie ramki \u2013 wielobocznej, wypuk\u0142ej i profilowanej. Egzemplarz takiego kafla znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku, dok\u0105d trafi\u0142 w efekcie bada\u0144 archeologicznych przeprowadzonych na obszarze Dolnego Miasta, przy ul. Reduta Wyskok 6. Prezentowany kafel p\u0142ytowy wype\u0142niaj\u0105cy zosta\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":29398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[128],"tags":[],"class_list":["post-29317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2025"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29317"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29399,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29317\/revisions\/29399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}