{"id":30687,"date":"2025-08-20T09:59:50","date_gmt":"2025-08-20T07:59:50","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=30687"},"modified":"2025-10-01T11:57:32","modified_gmt":"2025-10-01T09:57:32","slug":"lutnista-ze-szklanej-flaszy-zabytek-miesiaca-mag-wrzesien-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2025\/lutnista-ze-szklanej-flaszy-zabytek-miesiaca-mag-wrzesien-2025\/","title":{"rendered":"Lutnista ze szklanej flaszy. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – wrzesie\u0144 2025"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dekoracje na zabytkowych naczyniach bywaj\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko ozdob\u0105. Czasami pokazuj\u0105 r\u00f3\u017cne aspekty \u017cycia w minionych epokach. W ten spos\u00f3b mo\u017cna odtworzy\u0107 dawne obyczaje, mody i regu\u0142y obowi\u0105zuj\u0105ce w danej spo\u0142eczno\u015bci.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W okresie renesansu bardzo popularne by\u0142y przedstawienia portretowe. Portretowano ch\u0119tnie zar\u00f3wno osoby powszechnie znane \u2013 na przyk\u0142ad w\u0142adc\u00f3w czy przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych \u2013 jak i ludzi bezimiennych. Takie wizerunki odnajdujemy mi\u0119dzy innymi na naczyniach szklanych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na czworok\u0105tnym korpusie flaszy, odkrytej przez archeolog\u00f3w w fosie okalaj\u0105cej G\u0142\u00f3wne Miasto w Gda\u0144sku, widnieje wizerunek lutnisty <\/strong>w stroju nawi\u0105zuj\u0105cym do renesansowych ubior\u00f3w mieszczan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
fot. Zofia Grunt<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
rys. Ewa Nowicka<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sylwetka m\u0119\u017cczyzny graj\u0105cego na lutni zosta\u0142a namalowana z du\u017c\u0105 staranno\u015bci\u0105 i dba\u0142o\u015bci\u0105 o szczeg\u00f3\u0142y. Mo\u017cna odczyta\u0107 wyraz twarzy, detale stroju i budow\u0119 instrumentu. Nad postaci\u0105 zachowa\u0142y si\u0119 dolne cz\u0119\u015bci cyfr (zapewne sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 w dat\u0119) namalowanych \u017c\u00f3\u0142t\u0105 emali\u0105. Obecno\u015b\u0107 napisu sugeruje, \u017ce naczynie mog\u0142o by\u0107 podarunkiem wykonanym na specjalne zam\u00f3wienie, na przyk\u0142ad z okazji uroczysto\u015bci rodzinnej lub cechowej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wielo\u015bcienne flasze, w kt\u00f3rych serwowano mocne trunki, powstawa\u0142y zazwyczaj w niemieckich, czeskich i morawskich hutach le\u015bnych. Stamt\u0105d trafia\u0142y na rynek lokalny, a tak\u017ce dalej \u2013 do wi\u0119kszo\u015bci prowincji \u00f3wczesnej monarchii austriackiej oraz na eksport.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pojemne naczynia do picia dekorowane barwnymi emaliami by\u0142y rozpoznawalnym elementem kultury mieszcza\u0144skiej w XVI\u2013XVII wieku. W krajach \u015brodkowoeuropejskich daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 szczeg\u00f3lne zami\u0142owanie wytw\u00f3rc\u00f3w do umieszczania na naczyniach dekoracji w formie wizerunk\u00f3w. Przedstawiaj\u0105c sylwetki ludzi w charakterystycznych dla danej epoki ubiorach, korzystano z popularnych \u00f3wcze\u015bnie wzornik\u00f3w graficznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wr\u00f3\u0107my jednak do naszego lutnisty i przyjrzyjmy si\u0119 samemu instrumentowi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rycina z \"Ma\u0142ych tancerek weselnych\" Heinricha Aldegrevera, 1538 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Lutnistka na obrazie Caravaggia, ok. 1595 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pod koniec p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza zacz\u0105\u0142 si\u0119 stopniowy podzia\u0142 instrumentarium na dwie grupy: instrument\u00f3w ludowych oraz takich, na kt\u00f3rych grywano na dworach i podczas uroczysto\u015bci miejskich. Lutni\u0119 zalicza si\u0119 do tej drugiej grupy. Pojawi\u0142a si\u0119 w Europie za spraw\u0105 kontakt\u00f3w z kultur\u0105 arabsk\u0105. Grali na niej \u015bredniowieczni minstrele. Natomiast w muzyce renesansu i baroku lutnia rozbrzmiewa\u0142a na pierwszym planie, g\u0142\u00f3wnie jako instrument solowy. Wybitni lutni\u015bci i kompozytorzy znajdowali zatrudnienie na dworach w\u0142adc\u00f3w europejskich i mo\u017cnow\u0142adczych. Utwory popularnych tw\u00f3rc\u00f3w by\u0142y kopiowane i publikowane w tabulaturach, dzi\u0119ki czemu gatunki muzyczne wywodz\u0105ce si\u0119 z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w wchodzi\u0142y do kanonu og\u00f3lnoeuropejskiej muzyki lutniowej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mo\u017cnow\u0142adztwo i bogate rycerstwo na\u015bladowa\u0142o ceremonie dworskie. W miastach pruskich patrycjusze organizowali uczty w ratuszu, a cz\u0142onkowie r\u00f3\u017cnych bractw i mieszczanie spotykali si\u0119 w Dworze Artusa. Ucztom towarzyszy\u0142y muzyka, \u015bpiewy i ta\u0144ce. Nie mog\u0142o wi\u0119c zabrakn\u0105\u0107 trubadur\u00f3w, szpilman\u00f3w, sztukmistrz\u00f3w. Pierwsze informacje na temat posad muzyk\u00f3w miejskich pochodz\u0105 z XIV i XV wieku, mi\u0119dzy innymi z ordynacji gda\u0144skiego Dworu Artusa. Dodatkowo w XVI stuleciu muzycy zostali zatrudnieni przez tutejsz\u0105 Rad\u0119 Miasta. U\u015bwietniali zatem r\u00f3wnie\u017c uroczysto\u015bci miejskie, takie jak wyjazdy tryumfalne w\u0142adc\u00f3w polskich odwiedzaj\u0105cych Gda\u0144sk.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Olga Krukowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dekoracje na zabytkowych naczyniach bywaj\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko ozdob\u0105. Czasami pokazuj\u0105 r\u00f3\u017cne aspekty \u017cycia w minionych epokach. W ten spos\u00f3b mo\u017cna odtworzy\u0107 dawne obyczaje, mody i regu\u0142y obowi\u0105zuj\u0105ce w danej spo\u0142eczno\u015bci. W okresie renesansu bardzo popularne by\u0142y przedstawienia portretowe. Portretowano ch\u0119tnie zar\u00f3wno osoby powszechnie znane \u2013 na przyk\u0142ad w\u0142adc\u00f3w czy przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych \u2013 jak […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":30782,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[128],"tags":[],"class_list":["post-30687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2025"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30687"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30783,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30687\/revisions\/30783"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}