{"id":31750,"date":"2025-12-30T10:04:26","date_gmt":"2025-12-30T09:04:26","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=31750"},"modified":"2026-02-02T08:07:37","modified_gmt":"2026-02-02T07:07:37","slug":"01-2026-popielnica-z-kleszczewa-koscierskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2026\/01-2026-popielnica-z-kleszczewa-koscierskiego\/","title":{"rendered":"Popielnica z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – stycze\u0144 2026"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku znajduj\u0105 si\u0119 zabytki pochodz\u0105ce z wielu miejscowo\u015bci Pomorza Wschodniego. R\u00f3\u017cne by\u0142y sposoby ich pozyskania. Du\u017co zale\u017ca\u0142o od okoliczno\u015bci historycznych. Szczeg\u00f3\u0142y niekt\u00f3rych odkry\u0107 wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na wyja\u015bnienie.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pocz\u0105tek wczesnej epoki \u017celaza na Pomorzu (VII\u2013VI wiek przed nasz\u0105 er\u0105, czyli ponad 2500 lat temu) wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 przemianami kulturowymi. W efekcie pojawi\u0142a si\u0119 kultura pomorska<\/strong>. Uformowa\u0142a si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Kaszub, a p\u00f3\u017aniej opanowywa\u0142a stopniowo ca\u0142y obszar Pomorza Nadwi\u015bla\u0144skiego.<\/p>

Najbardziej charakterystycznym elementem kultury pomorskiej by\u0142y cia\u0142opalne cmentarzyska z grobami skrzynkowymi<\/strong>. Skremowane prochy zmar\u0142ych wsypywano do glinianych naczy\u0144. Urny umieszczano nast\u0119pnie w konstrukcjach zbudowanych z kamieni i p\u0142yt kamiennych. W jednej takiej konstrukcji mog\u0142o by\u0107 od kilku do nawet kilkudziesi\u0119ciu popielnic. Groby znajdowa\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej p\u0142ytko pod ziemi\u0105. By\u0142o to rozwi\u0105zanie praktyczne, u\u0142atwiaj\u0105ce dostawianie kolejnych popielnic w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>

Pierwszych odkry\u0107 grob\u00f3w kultury pomorskiej dokonano ju\u017c w XVII wieku. Wzbudza\u0142y w\u00f3wczas sensacj\u0119, prowokuj\u0105c dyskusje o dawnych ludach, budowniczych cmentarzysk. Najwi\u0119ksza fala odkry\u0107 przypad\u0142a na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 XIX wieku i pocz\u0105tki XX stulecia. By\u0142o to zwi\u0105zane z pracami rolnymi, podczas kt\u00f3rych ziemia odkrywa\u0142a swoje tajemnice. Bardzo cz\u0119sto o takich znaleziskach informowano w\u0142adze lokalne, szko\u0142y lub parafie, i to w\u0142a\u015bnie one pr\u00f3bowa\u0142y zabezpiecza\u0107 zabytki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Gr\u00f3b skrzynkowy kultury pomorskiej (fot. arch. MAG)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tak te\u017c sta\u0142o si\u0119 w przypadku prezentowanej popielnicy z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego<\/strong> w gminie Zblewo. Do odkrycia dosz\u0142o w 1903 roku. Nie znamy dok\u0142adnej lokalizacji cmentarzyska. W tamtych czasach stanowiska archeologiczne opisywano bardzo og\u00f3lnie, najcz\u0119\u015bciej odnotowywano jedynie nazwisko w\u0142a\u015bciciela terenu lub pola. Niestety gr\u00f3b skrzynkowy z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego zosta\u0142 w du\u017cej mierze zniszczony, uratowano z niego tylko jedn\u0105 popielnic\u0119 oraz ma\u0142e naczynie na czterech n\u00f3\u017ckach (pe\u0142ni\u0142o ono funkcj\u0119 podstawki).<\/p>

Znaleziska zabezpieczy\u0142 nauczyciel Chmielecki, kt\u00f3ry za po\u015brednictwem inspektora Rittera ze Skarszew przekaza\u0142 je do dawnego Muzeum Prowincjonalnego w Gda\u0144sku. Fakt odkrycia zapisano w dzienniku urz\u0119dowym tej instytucji w 1903 roku. Zabytki otrzyma\u0142y numery inwentarzowe V.S. 9550 i 9551.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rysunkowa rekonstrukcja zaginionej podstawki pod popielnic\u0119 z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Okres drugiej wojny \u015bwiatowej przetrwa\u0142a wy\u0142\u0105cznie popielnica, kt\u00f3ra na domiar z\u0142ego zosta\u0142a uszkodzona. W 1954 roku wpisano j\u0105 do inwentarza Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku. Co ciekawe, w popielnicy zachowa\u0142a si\u0119 dawna metryczka, spisana pi\u00f3rem, informuj\u0105ca o okoliczno\u015bciach odkrycia i przekazania znaleziska.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Popielnica z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego z dawn\u0105 metryczk\u0105<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Dawna metryczka informuj\u0105ca o osobie, kt\u00f3ra przekaza\u0142a zabytki do Muzeum Prowincjonalnego w Gda\u0144sku<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Dawny numer inwentarzowy na popielnicy z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Popielnica z Kleszczewa Ko\u015bcierskiego nale\u017cy do niezbyt licznej grupy zabytk\u00f3w ocalonych z przedwojennej kolekcji gda\u0144skiej. Od momentu odkrycia by\u0142a przechowywana w zbiorach muzealnych (z kr\u00f3tkimi przerwami) przez ponad 120 lat.<\/p>

Pracownicy Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku nie ustaj\u0105 w wysi\u0142kach, aby wyja\u015bni\u0107 losy innych przedwojennych zabytk\u00f3w. Aktualnie dr Piotr Fudzi\u0144ski prowadzi projekt naukowy pod nazw\u0105 \u201eOcalone z po\u017cogi. Pomorskie zabytki epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza po wielkiej wojnie\u201d<\/a>. Jest to zadanie dofinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, rozplanowane na lata 2025\u20132026. Przedsi\u0119wzi\u0119cie dotyczy ogromnej ilo\u015bci zabytk\u00f3w archeologicznych utraconych w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: dr Piotr Fudzi\u0144ski<\/em><\/strong>
<\/em>Zdj\u0119cia zabytku: Zofia Grunt
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku znajduj\u0105 si\u0119 zabytki pochodz\u0105ce z wielu miejscowo\u015bci Pomorza Wschodniego. R\u00f3\u017cne by\u0142y sposoby ich pozyskania. Du\u017co zale\u017ca\u0142o od okoliczno\u015bci historycznych. Szczeg\u00f3\u0142y niekt\u00f3rych odkry\u0107 wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na wyja\u015bnienie. Pocz\u0105tek wczesnej epoki \u017celaza na Pomorzu (VII\u2013VI wiek przed nasz\u0105 er\u0105, czyli ponad 2500 lat temu) wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 przemianami kulturowymi. W efekcie pojawi\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":31984,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133],"tags":[],"class_list":["post-31750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2026"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31750"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31989,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31750\/revisions\/31989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}