{"id":32117,"date":"2026-01-27T11:17:14","date_gmt":"2026-01-27T10:17:14","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=32117"},"modified":"2026-03-02T07:27:15","modified_gmt":"2026-03-02T06:27:15","slug":"2026-02-naczynie-wanienkowate","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2026\/2026-02-naczynie-wanienkowate\/","title":{"rendered":"Naczynie wanienkowate z elbl\u0105skiej Modrzewiny. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – luty 2026"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie por\u00f3wnujemy ich kszta\u0142ty do wanienek. Czasami nazywamy je rynienkowatymi lub cz\u00f3\u0142enkowatymi. Oto naczynia z gliny u\u017cywane przez nadmorskich \u0142owc\u00f3w i rybak\u00f3w z epoki kamienia.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Takie naczynia pochodz\u0105 z pradawnych osad nad Zatok\u0105 Puck\u0105, Zatok\u0105 Gda\u0144sk\u0105, Zalewem Wi\u015blanym i Zalewem Kuro\u0144skim. W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku znajduje si\u0119 naczynie wanienkowate odkryte w Modrzewinie (dawniej wie\u015b, aktualnie dzielnica Elbl\u0105ga) w okresie mi\u0119dzywojennym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tWymiary naczynia\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
  • d\u0142ugo\u015b\u0107: 15,3 cm<\/li>
  • szeroko\u015b\u0107: 8,4 cm<\/li>
  • wysoko\u015b\u0107: 4,3 cm<\/li>
  • grubo\u015b\u0107 \u015bcianek: 0,8\u20131,0 cm<\/li>
  • grubo\u015b\u0107 dna: 1,5 cm<\/li>
  • waga: 500 g<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Generalnie naczynia wanienkowate r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 rozmiarami. Niekt\u00f3re maj\u0105 nawet 40 centymetr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Naczynie z Modrzewiny zosta\u0142o wykonane z gliny z domieszk\u0105 kamiennego, \u015brednioziarnistego t\u0142ucznia. Powsta\u0142o poprzez doklejenie ta\u015bmy gliny do przygotowanego wcze\u015bniej owalnego dna. Na zewn\u0119trznych i wewn\u0119trznych \u015bciankach wida\u0107 \u015blady okopcenia.<\/p>

    Bardzo cz\u0119sto przy wyrobie takich przedmiot\u00f3w do masy ceramicznej dodawano tak\u017ce rozdrobnione fragmenty innych naczy\u0144 glinianych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    Naczynie rynienkowate z Nied\u017awiedzi\u00f3wki wg Ryszarda Mazurowskiego, rys. 1<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    Naczynie rynienkowate z Nied\u017awiedzi\u00f3wki wg Ryszarda Mazurowskiego, rys. 2<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Okaz z Modrzewiny nie jest zdobiony. Natomiast naczynia rynienkowate pochodz\u0105ce z innych osad maj\u0105 wylewy ozdobione odciskami ptasiego pi\u00f3rka, stempelka lub paznokcia; ponadto przy wylewie, najcz\u0119\u015bciej w po\u0142owie d\u0142ugo\u015bci naczynia, maj\u0105 dwa guzki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    Naczynia rynienkowate z Rzucewa wg Danuty Kr\u00f3l<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    Naczynia rynienkowate z Rzucewa wg Jana \u017burka<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Od kilku lat trwaj\u0105 badania fragment\u00f3w ceramicznych na zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczy (lipid\u00f3w) w \u015bciankach naczy\u0144. Lipidy s\u0105 szczeg\u00f3lnie s\u0142abo rozpuszczalne w wodzie i dobrze chronione w porach ceramicznych. Dzi\u0119ki temu mog\u0105 przetrwa\u0107 wiele tysi\u0119cy lat. W jednym naczyniu rynienkowatym z Rzucewa stwierdzono obecno\u015b\u0107 t\u0142uszczy pochodzenia morskiego, czyli na przyk\u0142ad t\u0142uszczu foki lub mor\u015bwina.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    D\u0142ubanka wg Galiny Korobkowej-Fiodorownej<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Sk\u0105d pradawni garncarze czerpali wzory dla takiej formy naczynia? W jaki spos\u00f3b forma by\u0142a zwi\u0105zana z funkcj\u0105? Wielu badaczy uwa\u017ca, \u017ce w takich naczyniach wytapiano t\u0142uszcz foczy lub sma\u017cono ryby. Mog\u0142y te\u017c by\u0107 u\u017cywane jako lampki. Tym bardziej, \u017ce w strefie nadba\u0142tyckiej tradycja u\u017cywania naczy\u0144 glinianych jako lampek si\u0119ga mezolitu, czyli 5. tysi\u0105clecia przed nasz\u0105 er\u0105. W\u00f3wczas stosowano t\u0142uszcz foki i bobra.<\/p>

    Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niekt\u00f3re naczynia wanienkowate z p\u00f3\u017anego neolitu (3000\u20132000 lat p.n.e.) przypominaj\u0105 d\u0142ubanki, czyli \u0142odzie rybak\u00f3w mieszkaj\u0105cych nad po\u0142udniowym Ba\u0142tykiem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Opracowanie merytoryczne i tekst: Danuta Kr\u00f3l<\/em><\/strong>
    <\/em>Zdj\u0119cia zabytku: Zofia Grunt
    <\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
    <\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t
    \n\n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
    \n\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t\t\tLiteratura przedmiotu\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    • Cramp Lucy J. E., Kr\u00f3l D., Rutter M., Heyd V., Pospieszny \u0141., \u201eAnaliza pozosta\u0142o\u015bci organicznych w ceramice rzucewskiej z Rzucewa\u201d [w:] \u201ePomorania Antiqua\u201d, t. 28, 2019 r., s. 245\u2013259<\/li>
    • Czekaj-Zastawny A., Kabaci\u0144ski J., \u201ePocz\u0105tki osadnictwa\u201d [w:] \u201eZesp\u00f3\u0142 osadniczy z epoki kamienia \u2013 Rzucewo, gmina Puck, stanowisko 1\u201d, red. D. Kr\u00f3l, 2018 r., s. 60\u201382<\/li>
    • Korobkowa-Fiodorowna G., \u201eNarz\u0119dzia w pradziejach\u201d, 1999 r.<\/li>
    • Mazurowski R. F., \u201ePrahistoryczne bursztyniarstwo na \u017bu\u0142awach Wi\u015blanych\u201d, 2014 r.<\/li>
    • Rimantiene R., \u201eNIDA. A Bay Coast Culture Settlement on the Curonian Lagoon\u201d, 2016 r.<\/li>
    • \u017burek J., \u201eOsada z m\u0142odszej epoki kamiennej w Rzucewie, pow. Wejherowski i kultura rzucewska\u201d [w:] \u201eFontes Archaelogici Posnanienses\u201d, t. 4, 1954 r., s. 1\u201342<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie por\u00f3wnujemy ich kszta\u0142ty do wanienek. Czasami nazywamy je rynienkowatymi lub cz\u00f3\u0142enkowatymi. Oto naczynia z gliny u\u017cywane przez nadmorskich \u0142owc\u00f3w i rybak\u00f3w z epoki kamienia. Takie naczynia pochodz\u0105 z pradawnych osad nad Zatok\u0105 Puck\u0105, Zatok\u0105 Gda\u0144sk\u0105, Zalewem Wi\u015blanym i Zalewem Kuro\u0144skim. W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku znajduje si\u0119 naczynie wanienkowate odkryte w Modrzewinie (dawniej […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":32158,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133,62],"tags":[],"class_list":["post-32117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2026","category-zabytek-miesiaca"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32117"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32169,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32117\/revisions\/32169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}