{"id":32422,"date":"2026-02-25T14:35:49","date_gmt":"2026-02-25T13:35:49","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=32422"},"modified":"2026-04-01T07:31:17","modified_gmt":"2026-04-01T05:31:17","slug":"siatka-rabitza-zabytek-miesiaca-marzec-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2026\/siatka-rabitza-zabytek-miesiaca-marzec-2026\/","title":{"rendered":"Siatka Rabitza znaleziona w Gniewie. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – marzec 2026"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W 1981 roku w Gniewie poszukiwano \u015blad\u00f3w dawnego portu rzecznego. Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku prowadzi\u0142o badania na terenie podzamcza, w rejonie uj\u015bcia Wierzycy do Wis\u0142y. W\u0142a\u015bnie wtedy archeolodzy trafili na nietypowy przedmiot…<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znajdowa\u0142 si\u0119 on w jednej z warstw niweluj\u0105cych, w gruzie ceglanym, ponad warstw\u0105 odpad\u00f3w drewnianych z XIX-wiecznego tartaku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Archiwalna dokumentacja bada\u0144 archeologicznych w Gniewie<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pocz\u0105tkowo znalezisko wzbudzi\u0142o emocje, kt\u00f3re jednak nieco opad\u0142y po konsultacji z konserwatorami zabytk\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce mamy do czynienia z materia\u0142em podtynkowym nazywanym siatk\u0105 Rabitza.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Archiwalne zdj\u0119cie z wykopalisk w Gniewie<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Siatka zachowa\u0142a si\u0119 w kilku fragmentach (na zdj\u0119ciu wida\u0107 pr\u00f3b\u0119 zrekonstruowania panelu). Wykonano j\u0105 z drut\u00f3w \u017celaznych. Miejsca przeci\u0119\u0107 wzmocniono czteroramiennymi rozetami \u2013 ceramicznymi, wyci\u015bni\u0119tymi z formy i wklejonymi. Elementy ceramiczne wypalono w atmosferze utleniaj\u0105cej. Dwa fragmenty siatki s\u0105 silnie scalone z zapraw\u0105 wapienn\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Oko\u0142o roku 1878 niemiecki in\u017cynier Carl Rabitz<\/strong> opatentowa\u0142 technologi\u0119 lekkiego rusztu z metalowej siatki stosowanej pod tynk. Ten prozaiczny wynalazek zrewolucjonizowa\u0142 spos\u00f3b wykonywania tynk\u00f3w, strop\u00f3w i element\u00f3w dekoracyjnych. Zadaniem siatki by\u0142o wzmocnienie tynku poprzez lepsze po\u0142\u0105czenie go z pod\u0142o\u017cem. Jest to przyk\u0142ad prostej technologii, kt\u00f3ra wywar\u0142a ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j nowoczesnego budownictwa. Dzi\u0119ki niej architekci mogli projektowa\u0107 lekkie \u015bcianki dzia\u0142owe czy sklepienia bez konieczno\u015bci stosowania ci\u0119\u017ckich element\u00f3w murowanych. Siatka Rabitza pozwoli\u0142a tak\u017ce zrezygnowa\u0107 z \u0142atwopalnych, drewnianych konstrukcji, zwi\u0119kszaj\u0105c bezpiecze\u0144stwo po\u017carowe. Co wi\u0119cej, u\u017cycie siatki przyspiesza\u0142o budow\u0119 i w efekcie obni\u017ca\u0142o koszty inwestycji.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przedmiot znaleziony przez archeolog\u00f3w w Gniewie to przyk\u0142ad zmodyfikowanej siatki Rabitza<\/strong>, opatentowanej w Niemczech w roku 1889 przez P. Staussa i H. Ruffa z Cottbus. Cieszy\u0142a si\u0119 ona du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Dzi\u0119ki reklamie z 1916 roku wiadomo, \u017ce u\u017cywano jej mi\u0119dzy innymi przy budowie nowojorskich tuneli metra. Natomiast w roku 1920 wykorzystano j\u0105 \u2013 pod nazw\u0105 handlow\u0105 Briklath<\/em> \u2013 do budowy s\u0142ynnego Hotelu Pennsylvania w Nowym Jorku (hotel rozebrano w 2023 roku). Wed\u0142ug archiwalnej reklamy prasowej mia\u0142a to by\u0107 najwi\u0119ksza na \u015bwiecie inwestycja z wykorzystaniem siatki Briklath<\/em>. Jednak nied\u0142ugo potem siatka wysz\u0142a z u\u017cycia. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce elementy ceramiczne wch\u0142aniaj\u0105 przenikaj\u0105c\u0105 przez tynk wod\u0119, co prowadzi do korozji drut\u00f3w i os\u0142abia konstrukcj\u0119.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Ilustracja z \"Ruckblick auf die deutsche Bauausstellung in Dresden\" [w:] \"Schweizerische Bauzeitung\", vol. 37, nr 3 (1901 r.), s. 28<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Reklama z \"The Architectural Forum\", 1920 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znalezisko z Gniewu nale\u017cy datowa\u0107 najwcze\u015bniej na schy\u0142ek XIX wieku lub pocz\u0105tek XX stulecia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce tego rodzaju przedmioty s\u0105 zbyt wsp\u00f3\u0142czesne, aby zajmowali si\u0119 nimi archeolodzy. A jednak takie odkrycie na stanowisku archeologicznym jest \u017ar\u00f3d\u0142em informacji<\/strong> i mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do poszerzenia wiedzy o historycznym rozwoju budownictwa. Obecno\u015b\u0107 siatki Rabitza w badanych obiektach pomaga przy odtwarzaniu dawnych budynk\u00f3w; dzi\u0119ki niej mo\u017cna dok\u0142adniej wydzieli\u0107 najm\u0142odsze fazy budowlane. Natomiast umiejscowienie siatki w warstwach archeologicznych u\u015bci\u015bla ich datowanie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne i tekst: Marcin Jagusiak<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk<\/em>
Zdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit
<\/em>Projekt plakatu: Lidia Nadolska<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Warto przeczyta\u0107: Zbigniew Paj\u0105k, \u201eStan zachowania sklepie\u0144 \u2018Rabitza\u2019 w wybranych obiektach zabytkowych\u201d<\/a> [w:] \u201eWiadomo\u015bci Konserwatorskie\u201d, 2009\/26, s. 574\u2013582<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1981 roku w Gniewie poszukiwano \u015blad\u00f3w dawnego portu rzecznego. Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku prowadzi\u0142o badania na terenie podzamcza, w rejonie uj\u015bcia Wierzycy do Wis\u0142y. W\u0142a\u015bnie wtedy archeolodzy trafili na nietypowy przedmiot… Znajdowa\u0142 si\u0119 on w jednej z warstw niweluj\u0105cych, w gruzie ceglanym, ponad warstw\u0105 odpad\u00f3w drewnianych z XIX-wiecznego tartaku. Archiwalna dokumentacja bada\u0144 archeologicznych w […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":32423,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133],"tags":[],"class_list":["post-32422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2026"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32422"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32759,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32422\/revisions\/32759"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}