{"id":33354,"date":"2026-05-28T11:56:39","date_gmt":"2026-05-28T09:56:39","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=33354"},"modified":"2026-06-22T15:19:51","modified_gmt":"2026-06-22T13:19:51","slug":"bizuteria-ludu-rashaida-2026-06","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/bizuteria-ludu-rashaida-2026-06\/","title":{"rendered":"Bi\u017cuteria ludu Rashaida. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – czerwiec 2026"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Potomkowie arabskich Beduin\u00f3w, hodowcy najdro\u017cszych wielb\u0142\u0105d\u00f3w wy\u015bcigowych i tw\u00f3rcy zachwycaj\u0105cej srebrnej bi\u017cuterii. Cho\u0107 wojna domowa zdewastowa\u0142a Sudan, kultura koczowniczego ludu Rashaida wci\u0105\u017c fascynuje. Odkrywamy histori\u0119 niezwyk\u0142ej kolekcji wyrob\u00f3w jubilerskich, kt\u00f3ra trafi\u0142a z Afryki do Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku.<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na suku \u2013 czyli arabskim targowisku \u2013 w Omdurmanie, najwi\u0119kszym obok Chartumu mie\u015bcie Sudanu, mo\u017cna kupi\u0107 wszystko. Przynajmniej tak by\u0142o do 2023 roku, kiedy to wybuch\u0142a wojna domowa, wci\u0105\u017c dewastuj\u0105c\u0105 ten kraj. Poza wytworami lokalnymi, czyli produktami rolnymi i wyrobami rzemie\u015blniczymi, mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 tu na rozmaite towary sprowadzane z innych pa\u0144stw afryka\u0144skich, a tak\u017ce z P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, Bliskiego Wschodu i dalekiej Azji. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 suku s\u0105 uliczki ze sklepikami oferuj\u0105cymi r\u00f3\u017cnorodn\u0105 bi\u017cuteri\u0119, zar\u00f3wno t\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 (najcz\u0119\u015bciej sprowadzan\u0105 z pobliskich kraj\u00f3w arabskich), jak i starsz\u0105, wytworzon\u0105 przez r\u00f3\u017cne grupy etniczne zwi\u0105zane z Sudanem i krajami o\u015bciennymi.<\/p>

To w\u0142a\u015bnie na omdurma\u0144skim suku w ci\u0105gu kilkunastu sezon\u00f3w badawczych archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku zebrali poka\u017an\u0105 kolekcj\u0119 wyrob\u00f3w jubilerskich. Trzon tej kolekcji stanowi bi\u017cuteria stworzona przez ludzi z plemienia Rashaida (w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u stosujemy spolszczon\u0105 pisowni\u0119: Raszaida \u2013 przyp. red.).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Portret Raszaidki<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Raszaidzi s\u0105 potomkami arabskich Beduin\u00f3w, wywodz\u0105cych si\u0119 z Hid\u017cazu i Nad\u017cdu (historycznych region\u00f3w na P\u00f3\u0142wyspie Arabskim), kt\u00f3rzy uciekli z ziem rodzimych w drugiej po\u0142owie XIX wieku z powodu wybuchu wojen mi\u0119dzyplemiennych w 1846 roku. Uciekinierzy zaj\u0119li ziemie na zachodnim wybrze\u017cu Morza Czerwonego, od suda\u0144skiego Port Sudanu do miasta Massawa w Erytrei. S\u0142owo rashaida<\/em> oznacza uchod\u017ac\u0119.<\/p>

W Sudanie mieszka 68\u2013151 tysi\u0119cy przedstawicieli tego ludu. Mo\u017cna ich spotka\u0107 w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, g\u0142\u00f3wnie wok\u00f3\u0142 miasta Kassala. Mimo licznych pr\u00f3b osiedlenia Raszaidzi wci\u0105\u017c prowadz\u0105 koczowniczy tryb \u017cycia. Zachowuj\u0105 w\u0142asn\u0105 kultur\u0119 i zwyczaje, nosz\u0105 tradycyjne stroje i praktykuj\u0105 islam sunnicki. Mieszkaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej w namiotach, rzadziej w nowo wybudowanych domach z gliny.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wizyta w raszaidzkim namiocie<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Raszaidki przed glinian\u0105 chat\u0105, rejon Kassali<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Do g\u0142\u00f3wnych zaj\u0119\u0107 Raszaid\u00f3w nale\u017c\u0105 pasterstwo, hodowla owiec, k\u00f3z i byd\u0142a. Metody produkcji pasterskiej i rolniczej przej\u0119li od innych lud\u00f3w, wcze\u015bniej zamieszkuj\u0105cych ten region, takich jak Beja i Hadendoa. Konkurencja z tymi plemionami zmusi\u0142a wielu Raszaid\u00f3w do migracji z teren\u00f3w przybrze\u017cnych w g\u0142\u0105b l\u0105du, na tereny pustynne. Panuj\u0105cy tam suchy klimat sprawi\u0142, \u017ce z hodowli byd\u0142a w znacznym stopniu przerzucili si\u0119 na hodowl\u0119 wielb\u0142\u0105d\u00f3w. Hodowane przez nich wielb\u0142\u0105dy wy\u015bcigowe s\u0105 znane w ca\u0142ym Sudanie oraz na P\u00f3\u0142wyspie Arabskim, gdzie osi\u0105gaj\u0105 bardzo wysokie ceny. Do zgromadzenia znacznego maj\u0105tku przez Raszaid\u00f3w przyczyni\u0142o si\u0119 tak\u017ce wynajmowanie wielb\u0142\u0105d\u00f3w bojownikom o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Erytrei, w czasie wojny domowej trwaj\u0105cej od lat 60. XX wieku do 1991 roku.<\/p>

M\u0119\u017cczy\u017ani ludu Raszaida s\u0105 znakomitymi handlarzami. U\u017cywaj\u0105 swoich wielb\u0142\u0105d\u00f3w i pickup\u00f3w marki Toyota do importowania towar\u00f3w z kraj\u00f3w Bliskiego Wschodu i dystrybuowania ich po ca\u0142ym Sudanie. Jest to bardzo lukratywne przedsi\u0119wzi\u0119cie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Pasterze pilnuj\u0105cy wielb\u0142\u0105d\u00f3w na pustyni w rejonie Kassali<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Raszaidzi s\u0142yn\u0105 tak\u017ce z wyrobu misternej bi\u017cuterii. Jej wytwarzaniem i sprzeda\u017c\u0105 zajmuj\u0105 si\u0119 kobiety. To one s\u0105 ostoj\u0105 bardzo etnocentrycznego i konserwatywnego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re dba o zachowanie bedui\u0144skich zwyczaj\u00f3w, stroj\u00f3w i rodowodu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Raszaidki handluj\u0105ce na suku w Kassali<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

M\u0119\u017cczy\u017ani Raszaida ubieraj\u0105 si\u0119 podobnie do przedstawicieli innych grup etnicznych zamieszkuj\u0105cych p\u00f3\u0142noco-wschodni Sudan: w d\u0142ugie bia\u0142e koszule zwane \u201cgalabijami\u201d, kolorowe kamizelki i turbany. Natomiast kobiety wygl\u0105daj\u0105 tak charakterystycznie, \u017ce \u0142atwo rozpozna\u0107 je w mozaice afryka\u0144skich nacji. W strojach Raszaidek dominuje czarno-czerwona kolorystyka. Ich suknie s\u0105 zdobione aplikacjami tworz\u0105cymi geometryczne wzory. D\u0142ugie, ci\u0119\u017ckie welony, zwane burgami, zakrywaj\u0105 doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 twarzy, w\u0142\u0105cznie z czubkiem nosa. Welony te s\u0105 bogato haftowane srebrn\u0105 nici\u0105, ozdabiane koralikami, guzikami, zawieszkami, a czasem per\u0142ami. Dziewczynki zaczynaj\u0105 zas\u0142ania\u0107 twarz po sko\u0144czeniu 5 lat. Burg\u0119 zmienia si\u0119 zwykle co trzy lata. Gdy kobieta osi\u0105ga wiek odpowiedni do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia, welon jest ju\u017c imponuj\u0105co d\u0142ugi i pi\u0119kny. Raszaidki nasz\u0105 burgi ze wzgl\u0119d\u00f3w estetycznych, a nie z powod\u00f3w religijnych. W przeciwie\u0144stwie do innych kultur arabsko-muzu\u0142ma\u0144skich, kobietom ludu Raszaida wolno odkrywa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142os\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Raszaidzi na suku w Kassali<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Raszaidki w strojach tradycyjnych<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zawoalowana dziewczynka w towarzystwie innych dzieci<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Raszaidki nosz\u0105 okaza\u0142\u0105 srebrn\u0105 bi\u017cuteri\u0119, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 muzu\u0142manek w regionie. Ozdoby wykonuj\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie albo kupuj\u0105 na lokalnych targowiskach. Jest to ich osobisty maj\u0105tek; w ten spos\u00f3b zaznaczaj\u0105 swoj\u0105 rang\u0119 spo\u0142eczn\u0105, jednocze\u015bnie lokuj\u0105c pieni\u0105dze.<\/p>

Wyroby bi\u017cuteryjne ludu Raszaida prezentuj\u0105 bogactwo form. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich: najr\u00f3\u017cniejsze rodzaje bransolet (na rami\u0119, nadgarstek, kostk\u0119), naszyjniki i skomplikowane zawieszki, kaptorgi (ma\u0142e srebrne pojemniczki do noszenia na szyi, w kt\u00f3rych umieszcza si\u0119 wersety Koranu lub magiczne formu\u0142ki), kolczyki, a tak\u017ce wysokie pier\u015bcienie (czasem pe\u0142ni\u0105ce te\u017c funkcj\u0119 piecz\u0119ci).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Bransolety na rami\u0119 oraz bransoleta na kostk\u0119 (zako\u0144czona wielobocznymi bry\u0142ami); zdobione aplikacjami, filigranem, granulacj\u0105 i grawerunkiem<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Bransolety na nadgarstek bogato dekorowane aplikacjami, filigranem i granulacj\u0105<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
R\u00f3\u017cnego typu naszyjniki, z\u0142o\u017cone z wielu element\u00f3w; kule po lewej stronie wykonano technik\u0105 repusowania; powierzchni\u0119 naszyjnik\u00f3w po prawej stronie ozdobiono technik\u0105 filigranu i granulacji; z do\u0142u podwieszono do nich ma\u0142e, kuliste dzwoneczki, kt\u00f3rych brz\u0119czenie ma odstrasza\u0107 z\u0142e moce<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Kaptorgi \u2013 niewielkie srebrne pojemniczki na wersety Koranu lub magiczne formu\u0142ki; ich powierzchnia zdobiona jest filigranem, aplikacjami i z\u0142oceniami; podwieszone z do\u0142u dzwoneczki maj\u0105 odstrasza\u0107 z\u0142e moce<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zawieszki z elementami zdobionymi filigranem, granulacj\u0105, z\u0142oceniami oraz oprawionymi oczkami ze szk\u0142a i kamieni p\u00f3\u0142szlachetnych; w zawieszce po prawej stronie wykorzystano europejsk\u0105 monet\u0119 datowan\u0105 na 1929 r.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
R\u00f3\u017cne formy ornamentowanych kolczyk\u00f3w<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
R\u00f3\u017cne typy bogato ornamentowanych pier\u015bcieni; pierwszy z prawej, z grawerowanym oczkiem, mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 piecz\u0119ci<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Podstawowym materia\u0142em u\u017cywanym do wytwarzania tradycyjnej bi\u017cuterii raszaidzkiej by\u0142o srebro. Jednak w nowszych czasach ludzie zacz\u0119li zast\u0119powa\u0107 je z\u0142otem. Przy zdobieniu stosowane s\u0105 r\u00f3\u017cne techniki z\u0142otnicze: filigran (mocowanie na powierzchni przedmiotu dekoracji z cienkich drucik\u00f3w), granulacja (nalutowywanie na powierzchni\u0119 bardzo drobnych kuleczek), repusowanie (wykuwanie na zimno puncami lub m\u0142otkami, by uzyska\u0107 odpowiedni kszta\u0142t), grawerowanie (wykonywanie na powierzchni przedmiot\u00f3w zarys\u00f3w liter, cyfr, stempli), nak\u0142adanie aplikacji w kszta\u0142cie bry\u0142 geometrycznych (sto\u017ck\u00f3w, p\u00f3\u0142kul, prostopad\u0142o\u015bcian\u00f3w), z\u0142ocenie cz\u0119\u015bci powierzchni. Cz\u0119sto do przedmiot\u00f3w przytwierdza si\u0119 dzwoneczki, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 apotropaiczn\u0105, czyli maj\u0105 odstrasza\u0107 z\u0142e moce.<\/p>

Kunsztowna ornamentyka raszaidzkich wyrob\u00f3w bi\u017cuteryjnych \u0142\u0105czy style P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, Bliskiego Wschodu, Afryki P\u00f3\u0142nocnej, a nawet Indii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Opracowanie merytoryczne, tekst, zdj\u0119cia terenowe: El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/em><\/strong>
<\/em>Redakcja j\u0119zykowa i sk\u0142ad: Marcin Fedoruk
<\/em>Zdj\u0119cia zabytk\u00f3w: Joanna Szmit
<\/em>Projekt plakatu: Beata M\u00fcller<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Potomkowie arabskich Beduin\u00f3w, hodowcy najdro\u017cszych wielb\u0142\u0105d\u00f3w wy\u015bcigowych i tw\u00f3rcy zachwycaj\u0105cej srebrnej bi\u017cuterii. Cho\u0107 wojna domowa zdewastowa\u0142a Sudan, kultura koczowniczego ludu Rashaida wci\u0105\u017c fascynuje. Odkrywamy histori\u0119 niezwyk\u0142ej kolekcji wyrob\u00f3w jubilerskich, kt\u00f3ra trafi\u0142a z Afryki do Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku. Na suku \u2013 czyli arabskim targowisku \u2013 w Omdurmanie, najwi\u0119kszym obok Chartumu mie\u015bcie Sudanu, mo\u017cna kupi\u0107 wszystko. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":33448,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-33354","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33354"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33481,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33354\/revisions\/33481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}