![\"\"](\"images\/zabytek_miesiaca\/zabytek_miesiaca_lipiec_2015.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n Petroglify – wyryte w skale rysunki, s\u0105 jednym z pierwszych przejaw\u00f3w artystycznej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Mo\u017cna je znale\u017a\u0107 na wszystkich kontynentach z wyj\u0105tkiem Antarktydy. Najstarsze, pochodz\u0105ce z okresu g\u00f3rnego paleolitu i neolitu, maj\u0105 10-12 tys. lat.<\/p>\n Wiele ryt\u00f3w naskalnych odkryto na obszarze ca\u0142ego Sudanu. Prezentowane petroglify znalezione zosta\u0142y na terenie Nubii suda\u0144skiej, w rejonie IV katarakty Nilu przez ekip\u0119 Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku (MAG), kt\u00f3ra prowadzi\u0142a tam w latach 1996-2010 prace badawcze w ramach mi\u0119dzynarodowej akcji ratowania \u015bwiatowego dziedzictwa kulturowego. Ich celem by\u0142o archeologiczne i etnograficzne rozpoznanie obszaru znajduj\u0105cego si\u0119 dzi\u015b, po zbudowaniu tamy na Nilu, pod wodami sztucznego jeziora. Na terenie koncesji MAG odkryto 760 stanowisk archeologicznych – osad, obozowisk, twierdz, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, cmentarzysk i ryt\u00f3w naskalnych, datowanych od epoki kamienia przez okres kerma\u0144ski i kuszycki po \u015bredniowiecze i islam.<\/p>\n Stanowiska ze sztuk\u0105 naskaln\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w s\u0105siedztwie siedzib ludzkich, na pograniczu zamieszka\u0142ej doliny Nilu i pustyni. Przy IV katarakcie Nilu ekipa MAG odkry\u0142a ponad 100 miejsc tego typu.<\/p>\n Sztuka naskalna przedstawia\u0142a sylwetki r\u00f3\u017cnych zwierz\u0105t, zar\u00f3wno dziko \u017cyj\u0105cych, jak i hodowlanych, \u0142odzie, niekiedy sylwetki ludzkie, r\u00f3\u017cnego rodzaju znaki i symbole religijne. Zwykle by\u0142y to lu\u017ane, nie powi\u0105zane ze sob\u0105 wyobra\u017cenia. Bardzo rzadko przedstawienia figuralne tworzy\u0142y jak\u0105\u015b narracj\u0119, ukazywa\u0142y np. scen\u0119 pastersk\u0105 lub je\u017ad\u017ac\u00f3w w karawanie.<\/p>\n Prezentowane petroglify przedstawiaj\u0105ce krowy nale\u017c\u0105 do wiod\u0105cego w sztuce naskalnej od ko\u0144ca III tys. przez ca\u0142e II tys. p.n.e. motywu z wyobra\u017ceniem zwierz\u0105t hodowlanych, przede wszystkim byd\u0142a. Charakterystyczne dla tej epoki by\u0142y ryty kr\u00f3w z d\u0142ugimi, sierpowato zagi\u0119tymi rogami. Niekiedy cia\u0142a zwierz\u0105t zosta\u0142y kreskami podzielone na segmenty. W cz\u0119\u015bci wyobra\u017ce\u0144 na szyjach kr\u00f3w widoczny jest dzwonek. Przedstawienia d\u0142ugorogiego byd\u0142a mo\u017cna wi\u0105za\u0107 z okresem kerma\u0144skim (2500-1500 r. p.n.e.). Byd\u0142o odgrywa\u0142o kluczow\u0105 rol\u0119 w gospodarce ludno\u015bci Kr\u00f3lestwa Kermy, zajmuj\u0105cej si\u0119 rolnictwem i hodowl\u0105. Zwierz\u0119ta hodowlane sta\u0142y si\u0119 wtedy jednym z motyw\u00f3w w sztuce, odgrywa\u0142y tak\u017ce znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w rycie pogrzebowym.<\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce stanowiska z rytami naskalnymi i towarzysz\u0105cymi im litofonami<\/p>\n – d\u017awi\u0119cz\u0105cymi kamieniami, by\u0142y wa\u017cnymi dla lokalnej ludno\u015bci miejscami spotka\u0144. Wed\u0142ug wielu badaczy sztuka naskalna mog\u0142a mie\u0107 znaczenie sakralne. Wyobra\u017cenia \u0142odzi mog\u0142y mie\u0107 zwi\u0105zek z kultem Mina, prastarego egipskiego boga p\u0142odno\u015bci, patrona Pustyni Wschodniej, a wszak Nubia od okresu predynastycznego (IV tys. p.n.e.) w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zwi\u0105zana by\u0142a kulturowo i politycznie z Egiptem. Tak\u017ce Minowi mog\u0142y by\u0107 po\u015bwi\u0119cone przedstawienia byd\u0142a, gazel i k\u00f3z. Byki i hieny by\u0142y zwierz\u0119tami Mina – w sztuce figuralnej cz\u0119sto przedstawiano je u boku tego boga jako czynniki sprzyjaj\u0105ce p\u0142odno\u015bci. Natomiast wyobra\u017cenia dzikich zwierz\u0105t – s\u0142oni, \u017cyraf, czy strusi\u00f3w, mog\u0142y mie\u0107 znaczenie magiczne – mia\u0142y przynosi\u0107 pomy\u015blno\u015b\u0107. Przedstawienia wielb\u0142\u0105d\u00f3w i koni, z je\u017ad\u017acem lub bez, wydaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 raczej charakter narracyjny ni\u017c religijny.<\/p>\n <\/p>\n Kurator wystawy: El\u017cbieta Ko\u0142osowska, Zbigniew Borcowski<\/strong> Petroglify z Sudanu<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":4822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2015"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=441"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/441\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"zabytek](\"https:\/\/archeologia.you2.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/zabytek_miesiaca_pazdziernik_2015_600.jpg\")
Petroglify z Sudanu<\/strong><\/p>\n
\nTekst: El\u017cbieta Ko\u0142osowska<\/strong>
\nOpracowanie graficzne: Beata M\u00fcller, Lidia Nadolska<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"