{"id":7189,"date":"2021-03-01T08:06:44","date_gmt":"2021-03-01T07:06:44","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=7189"},"modified":"2023-01-16T11:19:31","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:31","slug":"siekierka-brazowa-z-krzywego-kola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2021\/siekierka-brazowa-z-krzywego-kola\/","title":{"rendered":"Siekierka br\u0105zowa z Krzywego Ko\u0142a (gmina Suchy D\u0105b). Zabytek Miesi\u0105ca MAG – marzec 2021"},"content":{"rendered":"

\"Br\u0105zowe<\/a>Odkrycia przedmiot\u00f3w z epoki br\u0105zu na Pomorzu Wschodnim notuje si\u0119 od ko\u0144ca XIX wieku i przez ca\u0142y wiek XX. Prezentowany zabytek odkryto w latach osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia. Jest to pojedyncze znalezisko wydobyte przypadkowo podczas orki.<\/p>\n

Siekierk\u0119 z Krzywego Ko\u0142a mo\u017cna przyporz\u0105dkowa\u0107 do typu K\u0142odzisko ze wzgl\u0119du na podniesione brzegi. Przedmiot ma 15 cm d\u0142ugo\u015bci; szeroko\u015b\u0107 ostrza wynosi 2,5 cm. Datowanie: II okres epoki br\u0105zu, ewentualnie pocz\u0105tek III (oko\u0142o 1600\u20131200 r. p.n.e.). Tego rodzaju zabytki to najcz\u0119\u015bciej znaleziska lu\u017ane, znacznie rzadziej spotykane w skarbach czy zespo\u0142ach grobowych.<\/p>\n

Siekierka nale\u017cy do grupy narz\u0119dzi, o kt\u00f3rych wiadomo, \u017ce wyst\u0119powa\u0142y na du\u017cej cz\u0119\u015bci obszaru dzisiejszej Polski: na \u015al\u0105sku, Kujawach, a tak\u017ce na terenach po\u0142udniowo-wschodnich i \u015brodkowych. W strefie wschodnioba\u0142tyjskiej podobny przedmiot znaleziono na P\u00f3\u0142wyspie Sambijskim (obecnie w granicach obwodu kaliningradzkiego). Siekierki z podniesionymi brzegami wyst\u0119powa\u0142y licznie zw\u0142aszcza u uj\u015bcia Odry, po obu stronach rzeki (st\u0105d w dawnej literaturze okre\u015blano je niekiedy typem \u201ep\u00f3\u0142nocnoniemieckim\u201d). Prawdopodobnie tam te\u017c by\u0142y produkowane i stamt\u0105d trafia\u0142y na Pomorze Wschodnie lub nawet dalej na wsch\u00f3d. Siekierka z Krzywego Ko\u0142a jest wi\u0119c wyj\u0105tkowym \u015bladem oddzia\u0142ywania kulturowego z obszaru Pomorza Zachodniego.<\/p>\n

O znaleziskach z II\/III okresu epoki br\u0105zu oraz o \u00f3wczesnej sieci osadniczej na Pomorzu Wschodnim dzisiejsza nauka wie jeszcze do\u015b\u0107 ma\u0142o. Badacze m\u00f3wi\u0105 o nap\u0142ywowych grupach ludno\u015bci z Kujaw lub wschodniej Wielkopolski. Z tego okresu pochodz\u0105 rzadko odkrywane groby kurhanowe z nasypami ziemnymi, takie jak w Warzenku (gm. Przodkowo). Pod nimi wyst\u0119powa\u0142y groby szkieletowe wyposa\u017cone najcz\u0119\u015bciej w ozdoby br\u0105zowe, a rzadziej \u2013 w naczynia ceramiczne. Inne odkrycia to znaleziska pojedynczych zabytk\u00f3w metalowych, na przyk\u0142ad grotu w\u0142\u00f3czni z Tczewa i siekierki br\u0105zowej z D\u0119biny.<\/p>\n

Trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce tego rodzaju zabytki mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 obrz\u0119dow\u0105. Za t\u0105 hipotez\u0105 przemawiaj\u0105 liczne znaleziska w depozytach bagiennych i og\u00f3lnie w \u015brodowisku wodnym. Przedmioty by\u0142y sk\u0142adane dla przeb\u0142agania mieszkaj\u0105cych tam duch\u00f3w czy b\u00f3stw. Z kolei inna hipoteza zwraca uwag\u0119 na por\u00f3wnywalne wymiary r\u00f3\u017cnych zabytk\u00f3w, sugeruj\u0105c, \u017ce rzeczy by\u0142y form\u0105 p\u0142acid\u0142a. W omawianym okresie o warto\u015bci przedmiotu decydowa\u0142a jego waga oraz ilo\u015b\u0107 br\u0105zu zu\u017cytego do wykonania.<\/p>\n

Siekierka z Krzywego Ko\u0142a jest bez w\u0105tpienia bardzo cennym obiektem muzealnym. Niestety wiele artefakt\u00f3w odkrywanych przez tzw. poszukiwaczy skarb\u00f3w (nie zawodowych archeolog\u00f3w) przepada bezpowrotnie. Gdyby trafi\u0142y do w\u0142a\u015bciwych instytucji, wiedza o epoce br\u0105zu mog\u0142aby si\u0119 powi\u0119kszy\u0107 z korzy\u015bci\u0105 dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

Kurator wystawy i autor tekstu: dr Piotr Fudzi\u0144ski<\/strong>\r\nZdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit<\/strong>\r\nOpracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/strong>\r\nRedakcja: Marcin Fedoruk<\/strong><\/pre>\n
\n
Zabytek Miesi\u0105ca mo\u017cesz zobaczy\u0107 z bliska na w\u0142asne oczy!<\/strong>
\nWystarczy, \u017ce odwiedzisz Dom Przyrodnik\u00f3w<\/a> przy ul. Mariackiej 25\/26 w Gda\u0144sku.
\nGablota z zabytkiem jest ustawiona w holu wej\u015bciowym, nie musisz nawet p\u0142aci\u0107 za bilet wst\u0119pu.
\nOczywi\u015bcie b\u0119dzie nam bardzo mi\u0142o, je\u015bli przy okazji zwiedzisz tak\u017ce inne wystawy<\/a>.<\/p>\n
\n
LITERATURA PRZEDMIOTU:<\/strong><\/p>\n
    \n
  • Blajer W.
    \n1990 r., “Skarby z wczesnej epoki br\u0105zu na ziemiach Polski”, <\/em>Wroc\u0142aw-Warszawa-Krak\u00f3w-Gda\u0144sk-\u0141\u00f3d\u017a<\/li>\n
  • Czaja J., Kura\u015b M.
    \n2013 r., “Znalezisko siekierki z podniesionymi brzegami z miejscowo\u015bci Turbia, pow. Stalowa Wola” [w:] “Materia\u0142y i Sprawozdania Rzeszowskiego O\u015brodka Archeologicznego”, t. XXXIV, s. 129-133<\/li>\n
  • Bukowski Z.
    \n1998 r., “Pomorze w epoce br\u0105zu w \u015bwietle dalekosi\u0119\u017cnych kontakt\u00f3w wymiennych”, Gda\u0144sk<\/li>\n
  • D\u0105browski J.
    \n1968 r., “Zabytki metalowe epoki br\u0105zu mi\u0119dzy doln\u0105 Wis\u0142\u0105 a Niemnem”, Wroc\u0142aw-Warszawa-Krak\u00f3w<\/li>\n
  • Fudzi\u0144ski P., Fudzi\u0144ski M.
    \n2010 r., “Skarb przedmiot\u00f3w br\u0105zowych z Redy Rekowa, stanowisko nr 19“<\/em> [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XXIII, s. 209-214
    \n2014 r., “Kiedy \u017celazo by\u0142o na wag\u0119 z\u0142ota. Spo\u0142eczno\u015bci epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza na Pojezierzu Starogardzkim” [w:] “<\/em>Rydwan”, nr 9, s. 9-29
    \n2015 r., “Archeologia bez archeologa – znaleziska zabytk\u00f3w br\u0105zowych z terenu Gdyni i Kazimierza oraz miejscowo\u015bci Uniradze” [w:] “Acta Archaeologica Pomoranica V – XIX Sesja Pomorzoznawcza” pod red. A. Janowskiego, K. Kowalskiego, B. Rogalskiego i S. S\u0142owi\u0144skiego, Szczecin, s. 57-66<\/li>\n
  • Fudzi\u0144ski P., Przytarska E., Fudzi\u0144ski M.
    \n2017 r., “Siekierka z podniesionymi brzegami z okolic K\u0105pina” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XXVI, s. 71-78
    \n2018 r., “Siekierka z podniesionymi brzegami z okolic Tczewskich \u0141\u0105k”, \u0141\u00f3d\u017a<\/li>\n
  • Gedl M.
    \n1975 r., “Kultura przed\u0142u\u017cycka”, Wroc\u0142aw-Warszawa-Krak\u00f3w-Gda\u0144sk
    \n1980 r., “Epoka br\u0105zu i wczesna epoka \u017celaza w Europie”, Krak\u00f3w<\/li>\n
  • Kaczmarek M.
    \n2012 r., “Epoka br\u0105zu na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w \u015bwietle interregionalnych kontakt\u00f3w wymiennych”, Pozna\u0144<\/li>\n
  • Kadrow S.
    \n2001 r., “U progu nowej epoki”, Krak\u00f3w<\/li>\n
  • Kostrzewski J.
    \n1922-1924 r., “Z bada\u0144 nad osadnictwem wczesnej i \u015brodkowej epoki br\u0105zu na ziemiach polskich” [w:] “Przegl\u0105d Archeologiczny”, t. II, s. 161-218
    \n1966 r., “Pradzieje Pomorza”, Wroc\u0142aw<\/li>\n
  • Kroczy\u0144ska A., Knapp B., Machajewski H.
    \n2015 r., “Skarb przedmiot\u00f3w br\u0105zowych odkryty na osadzie ludno\u015bci kultury \u0142u\u017cyckiej w Sarbsku, powiat l\u0119borki, stanowisko 16” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XXIV, s. 145-164<\/li>\n
  • Krzysiak A.
    \n2006 r., “Skarb przedmiot\u00f3w z br\u0105zu z miejscowo\u015bci \u017belazo, gmina Smo\u0142dzino, powiat s\u0142upski” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XXI, s. 187-221<\/li>\n
  • Kucharski J.
    \n1990 r., “Krzywe Ko\u0142o – nowe odkrycia na Pomorzu Gda\u0144skim” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XIV, s. 188\u2013189<\/li>\n
  • Kurowska J.
    \n2003 r., “Wst\u0119pne wyniki bada\u0144 ratowniczych na stanowisku 11 (osada i cmentarzysko) w Redzie przy ulicy 12-go Marca” [w:] “XIII Sesja Pomorzoznawcza, vol. I – od epoki kamienia do okresu rzymskiego” pod red. M. Fudzi\u0144skiego i H. Panera, Gda\u0144sk, s. 143-152<\/li>\n
  • Kurzyk J., Ostasz A.
    \n2015 r., “Osada kultury iwie\u0144skiej z Mie\u015bcina, gm. Tczew, woj. pomorskie, stan. 17” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XXIV, s. 105-131<\/li>\n
  • Ku\u015bnierz A.
    \n1998 r., “Die Beile in Polen III (T\u00fcllenbeile) [w:] “Pr\u00e4historische Bronzefunde”, <\/em>Abteilung IX, Band 21, Stuttgart<\/li>\n
  • Pietrzak M.
    \n1968 r., “Pruszcz Gda\u0144ski, pow. Gda\u0144sk” [w:] “Informator Archeologiczny, badania 1967 r.”, s. 142\u2013143<\/li>\n
  • Podg\u00f3rski J.
    \n1990 r., “Godziszewo, gm. Skarszewy, stan. 5. Nowe odkrycia na terenie wojew\u00f3dztwa gda\u0144skiego w latach 1979-1985” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. XIV, s. 189-190
    \n1992 r., “Fazy cmentarzysk kultury \u0142u\u017cyckiej i pomorskiej na Pomorzu Wschodnim” [w:] “Ziemie Polskie we wczesnej epoce \u017celaza i ich powi\u0105zania z innymi terenami”, Rzesz\u00f3w, s. 199-214<\/li>\n
  • Szpunar W.
    \n1987 r., “Die Beile in Polen I” [w:] “Pr\u00e4historische Bronzefunde”, Abteilung 9, Band 16, M\u00fcnchen<\/li>\n
  • Szyma\u0144ska A.
    \n1962 r., “Nowe stanowiska z I okresu epoki br\u0105zu na Pomorzu Gda\u0144skim” [w:] “Rocznik Gda\u0144ski”, t. XXI, s. 281-284
    \n1979 r., “St\u0119\u017cycka Huta, gm. St\u0119\u017cyca, woj. Gda\u0144skie. Nowe odkrycia na Pomorzu Gda\u0144skim w latach 1973-1975” [w:] “Pomorania Antiqua”, t. VIII, s. 338-339<\/li>\n
  • \u017b\u00f3rawska A.
    \n2005 r., “Materia\u0142y z wczesnej epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza z Ma\u0142ego Garca, stan. 3, powiat tczewski” [w:] “XIV Sesja Pomorzoznawcza, vol. I: Od epoki kamienia do okresu wp\u0142yw\u00f3w rzymskich” pod red. M. Fudzi\u0144skiego i H. Panera, Gda\u0144sk, s. 299-317<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
    Odkrycia przedmiot\u00f3w z epoki br\u0105zu na Pomorzu Wschodnim notuje si\u0119 od ko\u0144ca XIX wieku i przez ca\u0142y wiek XX. Prezentowany zabytek odkryto w latach osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia. Jest to pojedyncze znalezisko wydobyte przypadkowo podczas orki. Siekierk\u0119 z Krzywego Ko\u0142a mo\u017cna przyporz\u0105dkowa\u0107 do typu K\u0142odzisko ze wzgl\u0119du na podniesione brzegi. Przedmiot ma 15 cm d\u0142ugo\u015bci; szeroko\u015b\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-7189","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2021"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7189\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}