{"id":7432,"date":"2021-05-04T08:47:02","date_gmt":"2021-05-04T06:47:02","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=7432"},"modified":"2023-01-16T11:19:32","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:32","slug":"brodacz-z-gdanskiej-wyspy-spichrzow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2021\/brodacz-z-gdanskiej-wyspy-spichrzow\/","title":{"rendered":"Brodacz z gda\u0144skiej Wyspy Spichrz\u00f3w. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – maj 2021"},"content":{"rendered":"

\"Plakat<\/a><\/p>\n

Wszystkie naczynia kamionkowe odkryte przez archeolog\u00f3w na terenie Gda\u0144ska pochodzi\u0142y z importu, g\u0142\u00f3wnie z o\u015brodk\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoniemieckich w Nadrenii i Dolnej Saksonii, a tak\u017ce z po\u0142o\u017conej w \u015brodkowych Niemczech Saksonii. W bogatym Gda\u0144sku importowane naczynia cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, tote\u017c ich znaleziska nie nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci. Dotyczy to u\u017cywanych powszechnie prostych dzban\u00f3w z Siegburga, Waldenburga czy Raeren. Istnia\u0142y jednak wyroby rzadsze, o wy\u017cszych walorach artystycznych, na kt\u00f3re sta\u0107 by\u0142o tylko \u015brednio i bardzo zamo\u017cnych mieszczan. Do takich w\u0142a\u015bnie znalezisk nale\u017cy prezentowany fragment dzbana wykonanego w nadre\u0144skiej Kolonii lub w le\u017c\u0105cym nieopodal miasteczku Frechen.<\/p>\n

Ten fragment stanowi\u0142 g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 baniastego dzbana o pojemno\u015bci oko\u0142o 4 litr\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cego do podawania piwa lub wina. Naczynie mia\u0142o kr\u00f3tk\u0105, cylindryczn\u0105 szyjk\u0119 oraz silnie spieczony kamionkowy czerep barwy szaro\u017c\u00f3\u0142tej. By\u0142o bogato dekorowane: w formie wyci\u015bni\u0119to plastyczne nak\u0142adki, a nast\u0119pnie pokryto powierzchni\u0119 br\u0105zowym, lekko c\u0119tkowanym szkliwem solnym.<\/p>\n

Dzbany tego typu nazywa si\u0119 potocznie \u201ebrodaczami\u201d (niem. Bartmannkrug<\/em>) ze wzgl\u0119du na plastyczn\u0105 aplikacj\u0119 z wizerunkiem wyrazistej twarzy brodatego m\u0119\u017cczyzny, umieszczan\u0105 w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci naczynia (zwykle na szyjce i g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzu\u015bca). Realistycznie przedstawiona twarz o wyra\u017anie zarysowanych powiekach i kszta\u0142tnym nosie cechuje si\u0119 bujnym zarostem: ma w\u0105sy i d\u0142ug\u0105, poziomo przyci\u0119t\u0105 brod\u0119, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z pasm o lekko podwini\u0119tych ko\u0144cach.<\/p>\n

Na podstawie zachowanej cz\u0119\u015bci oraz analogicznego, kompletnego dzbana ze zbior\u00f3w Muzeum Miejskiego w Kolonii (zdj\u0119cie pod artyku\u0142em) mo\u017cna okre\u015bli\u0107 wygl\u0105d ca\u0142ego naczynia z Wyspy Spichrz\u00f3w. Dekoracj\u0119 g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzu\u015bca uzupe\u0142nia\u0142y aplikacje plastyczne w postaci wyst\u0119puj\u0105cych naprzemiennie tr\u00f3jk\u0105tnych li\u015bci akantu, zwisaj\u0105cych od granicy szyjki i ustawionych ku g\u00f3rze na linii za\u0142omu brzu\u015bca. Mi\u0119dzy nimi znajdowa\u0142y si\u0119 okr\u0105g\u0142e medaliony w formie wie\u0144c\u00f3w, z popiersiami dam i wojak\u00f3w w he\u0142mach. Najwi\u0119ksz\u0105 wyd\u0119to\u015b\u0107 naczynia otacza\u0142a najpewniej plastyczna wst\u0119ga, zdobiona wici\u0105 ro\u015blinn\u0105 i grotesk\u0105 lub napisem (sentencj\u0105 religijn\u0105). Doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzbana, podobnie jak g\u00f3rn\u0105, zdobi\u0142y zwisaj\u0105ce li\u015bcie akantu przeplatane medalionami. Stylistyka przedstawie\u0144 oraz forma naczynia pozwalaj\u0105 datowa\u0107 jego powstanie na drug\u0105 tercj\u0119 XVI wieku.<\/p>\n

Pow\u00f3d przedstawienia maski brodatego m\u0119\u017cczyzny na dzbanach typu Bartmannkrug<\/em> nie doczeka\u0142 si\u0119 jak dot\u0105d naukowego wyja\u015bnienia. Cz\u0119\u015b\u0107 hipotez sugeruje powi\u0105zanie wizerunku brodacza z popularn\u0105 w okresie renesansu postaci\u0105 \u201edzikiego cz\u0142owieka\u201d. \u00d3w Wilder Mann<\/em>, znany z mitologii (por. np. fauna, satyra) i poda\u0144 ludowych, mia\u0142 zamieszkiwa\u0107 niedost\u0119pne g\u00f3ry i lasy oraz niezbadane kontynenty. Jak sugeruj\u0105 ostatnie badania, teori\u0119 t\u0119 mo\u017ce potwierdza\u0107 szczeg\u00f3lna popularno\u015b\u0107 \u201ebrodaczy\u201d z XVI\u2013XVII wieku w miastach portowych i na pok\u0142adach statk\u00f3w, a wi\u0119c w\u015br\u00f3d ludzi znaj\u0105cych zamorskie podr\u00f3\u017ce i towarzysz\u0105ce im niezwyk\u0142e opowie\u015bci. Mityczny \u201edziki cz\u0142owiek\u201d, symbolizuj\u0105cy m\u0119sko\u015b\u0107 i si\u0142\u0119, gro\u017anie spogl\u0105daj\u0105cy z dzban\u00f3w i kufli z pewno\u015bci\u0105 doskonale wpisywa\u0142 si\u0119 w nastr\u00f3j zakrapianych alkoholem biesiad po szcz\u0119\u015bliwie zako\u0144czonych wyprawach morskich.<\/p>\n

Opisywany fragment dzbana odkryto w trakcie bada\u0144 Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku, prowadzonych w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Wyspy Spichrz\u00f3w, przy ul. Toru\u0144skiej. Przedmiot znajdowa\u0142 si\u0119 w warstwie niwelacyjnej z\u0142o\u017conej z ziemi i odpad\u00f3w miejskich, nawiezionej w XVII wieku w celu osuszenia podmok\u0142ego gruntu. Zabytek zarejestrowano w inwentarzu Dzia\u0142u Zbior\u00f3w Gda\u0144skich MAG pod numerem MAG\/GD\/255\/20\/55\/587.<\/p>\n

Kurator wystawy i autor tekstu: Bogdan Ko\u015bci\u0144ski<\/strong>\r\nZdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit<\/strong>\r\nOpracowanie graficzne: Lidia Nadolska<\/strong>\r\nRedakcja: Marcin Fedoruk<\/strong><\/pre>\n
\"Br\u0105zowy,<\/a><\/p>\n
Dzban typu Bartmannkrug<\/em> ze zbior\u00f3w Muzeum Miejskiego w Kolonii.
\nZdj\u0119cie z ksi\u0105\u017cki Ingeborg Unger \u201eK\u00f6lner und Frechener Steinzeug der Renaissance: Die Best\u00e4nde des K\u00f6lnischen Stadtmuseums\u201d (K\u00f6ln, 2007 r.).<\/p>\n
 <\/p>\n
\"Czarno-bia\u0142a<\/a><\/p>\n
\u201eDziki cz\u0142owiek\u201d z herbem Holzhausen<\/em>.
\nRycina z ksi\u0105\u017cki \u201eJost Amman’s Wappen & Stammbuch\u201d, 1589 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wszystkie naczynia kamionkowe odkryte przez archeolog\u00f3w na terenie Gda\u0144ska pochodzi\u0142y z importu, g\u0142\u00f3wnie z o\u015brodk\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoniemieckich w Nadrenii i Dolnej Saksonii, a tak\u017ce z po\u0142o\u017conej w \u015brodkowych Niemczech Saksonii. W bogatym Gda\u0144sku importowane naczynia cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, tote\u017c ich znaleziska nie nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci. Dotyczy to u\u017cywanych powszechnie prostych dzban\u00f3w z Siegburga, Waldenburga czy […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7434,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-7432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2021"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}