{"id":747,"date":"2016-06-08T10:24:16","date_gmt":"2016-06-08T08:24:16","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2016\/06\/08\/czerwiec-2016\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:10","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:10","slug":"czerwiec-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2016\/czerwiec-2016\/","title":{"rendered":"CZERWIEC 2016"},"content":{"rendered":"

\"zabytekNowo\u017cytna plomba tekstylna z bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Ju\u017c w okresie \u015bredniowiecza we wszystkich rozwini\u0119tych europejskich o\u015brodkach wytw\u00f3rczo\u015bci tekstylnej ca\u0142y proces produkcji tkanin poddawany by\u0142 kontroli jako\u015bci przez w\u0142adze cechowe. Ka\u017cdy etap prac by\u0142 sprawdzany przez specjalnych kontroler\u00f3w. Efektem kontroli by\u0142o plombowanie wyrob\u00f3w. Plomby tekstylne to wykonane z o\u0142owiu znaki, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 zazwyczaj z dw\u00f3ch okr\u0105g\u0142ych tarczek, jednej zaopatrzonej w bolec, drugiej w otw\u00f3r, po\u0142\u0105czonych uszkiem. Zak\u0142adano je na tkaninach przeznaczonych na sprzeda\u017c, najcz\u0119\u015bciej na eksport. Potwierdza\u0142y jako\u015b\u0107 tkanin, \u015bwiadczy\u0142y o uiszczeniu wszystkich nale\u017cnych podatk\u00f3w i nadawa\u0142y kontroli mocy prawnej. Wyroby na r\u00f3\u017cnych etapach produkcji otrzymywa\u0142y nawet do kilku plomb. W warsztacie tkackim mistrz zak\u0142ada\u0142 swoj\u0105 plomb\u0119 z w\u0142asnym znakiem, tzw. gmerkiem, b\u0119d\u0105cym swego rodzaju znakiem firmowym. Nast\u0119pnie tkaniny oceniane by\u0142y przez przedstawicieli w\u0142adz miejskich, kt\u00f3rzy umieszczali plomb\u0119 najcz\u0119\u015bciej z herbem miasta. Poza tym na plombach znajdowa\u0142y si\u0119 czasem informacje o d\u0142ugo\u015bci i szeroko\u015bci postawu, grubo\u015bci i jako\u015bci wyrobu, miejscu produkcji, czy te\u017c o poszczeg\u00f3lnych procesach wyka\u0144czalniczych jak farbowanie. W trakcie sprzeda\u017cy tkaniny plomby umo\u017cliwia\u0142y odpowiedni\u0105 wycen\u0119, w zwi\u0105zku z tym fragment ze znakami odcinano na samym ko\u0144cu.
W trakcie bada\u0144 archeologicznych na terenie Gda\u0144ska, znajdowane s\u0105 liczne plomby tekstylne. Jedna z nich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 rozmiarami. Na awersie figuruje cz\u0119\u015bciowo zachowany napis STAL (\u2026)DANTZ. W centrum widoczny jest herb Gda\u0144ska. Na rewersie widnieje napis: ANDERTHALB \u2022 STAEL \u2022 DER \u2022 KONIGLICHEN STAD \u2022 DANTZIGK ANNO 1617. Tkanina oznaczon\u0105 t\u0105 plomb\u0105 przesz\u0142a urz\u0119dowy egzamin jako\u015bci. \u015awiadczy o tym zar\u00f3wno herb miasta, jak i postawiony znak STAEL, kt\u00f3ry oznacza \u201esprawdzone, zgodne ze wzorem\u201d. Najprawdopodobniej plomba odnosi\u0142a si\u0119 do zatwierdzenia jako\u015bci farbowania wyrobu \u2013 przemawia za tym okre\u015blenie ANDERTHALB oznaczaj\u0105ce standardowy poziom jako\u015bci farbowania. Tkanina mog\u0142a zosta\u0107 pofarbowana w jednej z kilkudziesi\u0119ciu funkcjonuj\u0105cych w tym czasie gda\u0144skich farbiarni. By\u0142 to bowiem czas najwi\u0119kszego rozkwitu tego rzemios\u0142a, kt\u00f3rego poziom nie odbiega\u0142 od norm zagranicznych.
Znamienne jest wyst\u0119powanie podobnych oznakowa\u0144 na plombach z Hamburga, Lubeki, Norymbergii, Amsterdamie czy Bremen. \u015awiadczy to o utrzymywaniu w Gda\u0144sku podobnych standard\u00f3w w zakresie produkcji i kontroli.
Jako\u015b\u0107 przebadanego sukna opr\u00f3cz wyobra\u017ce\u0144 i legendy umieszczanej na plombie, potwierdza\u0142a r\u00f3wnie\u017c jej wielko\u015b\u0107. Plomba gda\u0144ska mierzy 55 milimetr\u00f3w i jest jedn\u0105 z najokazalszych w kolekcji tego rodzaju zabytk\u00f3w znajdowanych w Gda\u0144sku. Przeci\u0119tnie ich \u015brednica waha si\u0119 w granicach 15-40 milimetr\u00f3w. Najwi\u0119ksze plomby europejskie osi\u0105ga\u0142y nawet do 100 milimetr\u00f3w. W literaturze badacze okre\u015blaj\u0105 te znaki mianem \u201epiecz\u0119ci\u201d.<\/p>\n

Zabytek prezentowany jest w holu Muzeum przy ul. Mariackiej 25\/26.<\/strong><\/p>\n

Kurator wystawy: Joanna Jab\u0142o\u0144ska-Dyrda
Foto: Joanna Szmit<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowo\u017cytna plomba tekstylna z bada\u0144 archeologicznych przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gda\u0144sku<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":746,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-747","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2016"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}