{"id":7729,"date":"2021-06-01T07:32:35","date_gmt":"2021-06-01T05:32:35","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=7729"},"modified":"2023-01-16T11:19:32","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:32","slug":"diadem-z-gniewu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2021\/diadem-z-gniewu\/","title":{"rendered":"Diadem z Gniewu. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – czerwiec 2021"},"content":{"rendered":"

\"Plakat<\/a><\/h2>\n

 <\/p>\n

S\u0105 w magazynach muzealnych zabytki, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 historie. Ich opowie\u015bci, cho\u0107 nie zawsze oczywiste, m\u00f3wi\u0105 o dawnych w\u0142a\u015bcicielach. Groty strza\u0142, zniekszta\u0142cone po tym, jak dotar\u0142y do celu, ko\u0144cz\u0105c czyje\u015b \u017cycie\u2026 Naczynia gliniane, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y komu\u015b latami, nosz\u0105ce \u015blady wykipia\u0142ych obiad\u00f3w lub osmolone, bo gospodyni postawi\u0142a je zbyt blisko ognia\u2026 Obr\u0105czka, dawniej oznaka czyjego\u015b oddania, odnaleziona na paliczku, na eksplorowanym cmentarzysku\u2026 Za ka\u017cdym guzikiem, monet\u0105, a nawet gwo\u017adziem stoi nieopowiedziana historia. Aby j\u0105 pozna\u0107, trzeba zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 i pochyli\u0107 nad zabytkowym przedmiotem.<\/h2>\n

 <\/p>\n

W jednej z szuflad magazynu Dzia\u0142u \u015aredniowiecza i Czas\u00f3w Nowo\u017cytnych Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku spoczywa\u0142 zakonserwowany niezwyk\u0142y artefakt. W 1983 roku zosta\u0142 wydobyty z ziemi podczas bada\u0144 archeologicznych w Gniewie, w pobli\u017cu uj\u015bcia rzeki Wierzycy do Wis\u0142y. Nieopodal pozosta\u0142o\u015bci zabudowy XV-wiecznego spichlerza, niedaleko relikt\u00f3w drewnianego XIV-wiecznego pomostu, odnaleziono delikatn\u0105 ozdob\u0119 g\u0142owy.<\/p>\n

Diadem jest wykonany w ca\u0142o\u015bci z br\u0105zu.<\/strong> Podstaw\u0119 jego konstrukcji stanowi cienka, w\u0105ska ta\u015bma, zachowana w pe\u0142nym obwodzie, o czym \u015bwiadczy miejsce po\u0142\u0105czenia obu ko\u0144c\u00f3w. Szeroko\u015b\u0107 ta\u015bmy wynosi 5 mm. Do niej w odst\u0119pach 4 cm przymocowanych by\u0142o 12 plastycznych kwiatuszk\u00f3w wielop\u0142atkowych (zachowa\u0142o si\u0119 7). Ka\u017cdy z kwiatk\u00f3w ma \u015brednic\u0119 oko\u0142o 14 mm i jest po\u0142\u0105czony z ta\u015bm\u0105 br\u0105zowym nitem. Ca\u0142y diadem ma \u015brednic\u0119 150 mm.<\/p>\n

Do kogo nale\u017ca\u0142 \u2013 do m\u0142odej kobiety czy dziecka? Odpowied\u017a pozostaje w sferze domniema\u0144. Miejsce znalezienia i styl wykonania diademu \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce jego w\u0142a\u015bcicielka \u017cy\u0142a w 2. po\u0142. XIV w.<\/strong> Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 by\u0142a zamo\u017cniejsza od wielu swoich r\u00f3wie\u015bniczek. W tym okresie historycznym najpowszechniejsz\u0105 form\u0105 ozdoby g\u0142owy, zw\u0142aszcza kobiet m\u0142odych i niezam\u0119\u017cnych, by\u0142y opaski wykonywane z materia\u0142\u00f3w tkanych, g\u0142adkie lub zdobione wzorami uzyskanymi w procesie tkania, ale tak\u017ce z dodatkowymi elementami, takimi jak przyszywane kab\u0142\u0105czki czy paciorki. Najkosztowniejsze opaski materia\u0142owe wykonywano z jedwabiu i zdobiono z\u0142ot\u0105 owijk\u0105. Ozdoby takie wytwarzano r\u00f3wnie\u017c ze sk\u00f3ry, kt\u00f3ra by\u0142a materia\u0142em bardziej wytrzyma\u0142ym.<\/p>\n

Diadem z Gniewu, w przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci znanych pozosta\u0142o\u015bci po ozdobach g\u0142owy kobiet z tego okresu, nie zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do grobu razem z w\u0142a\u015bcicielk\u0105 \u2013 obok przedmiotu nie znaleziono \u017cadnych ko\u015bci. Dotychczas na ziemiach polskich znanych by\u0142o jedynie kilka metalowych diadem\u00f3w, mi\u0119dzy innymi ze S\u0142aboszewa, Starego Brze\u015bcia, Gruczna (diadem wykonany dla dziecka) oraz niekompletny egzemplarz z Gda\u0144ska (obecnie prezentowany na wystawie sta\u0142ej w Spichlerzu \u201eB\u0142\u0119kitny Baranek\u201d). Wszystkie te zabytki pochodzi\u0142y jednak ze znalezisk grobowych. Natomiast diadem z Gniewu stanowi przyk\u0142ad zabytku, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do ziemi celowo, lecz trafi\u0142 tam w innych okoliczno\u015bciach, by\u0107 mo\u017ce jako przedmiot kradzie\u017cy lub \u2013 na odwr\u00f3t \u2013 schowany, aby kradzie\u017cy zapobiec.<\/p>\n

Jest to artefakt wyj\u0105tkowy ze wzgl\u0119du na: warto\u015b\u0107 materialn\u0105 w odniesieniu do czasu powstania, dobry stan zachowania (kompletny obw\u00f3d i prawie idealnie zachowane ozdobne kwiatki) oraz miejsce odkrycia. Obecnie diadem jest przechowywany w zbiorach Dzia\u0142u \u015aredniowiecza i Czas\u00f3w Nowo\u017cytnych pod numerem SAZ 1226\/3\/4 (nr katalogu 81) w Muzeum Archeologicznym w Gda\u0144sku.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kurator wystawy i autor tekstu: Katarzyna Patalon<\/em><\/strong>
\nZdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit<\/em>
\nOpracowanie graficzne: Beata M\u00fcller<\/em>
\nRedakcja: Marcin Fedoruk<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  S\u0105 w magazynach muzealnych zabytki, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 historie. Ich opowie\u015bci, cho\u0107 nie zawsze oczywiste, m\u00f3wi\u0105 o dawnych w\u0142a\u015bcicielach. Groty strza\u0142, zniekszta\u0142cone po tym, jak dotar\u0142y do celu, ko\u0144cz\u0105c czyje\u015b \u017cycie\u2026 Naczynia gliniane, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y komu\u015b latami, nosz\u0105ce \u015blady wykipia\u0142ych obiad\u00f3w lub osmolone, bo gospodyni postawi\u0142a je zbyt blisko ognia\u2026 Obr\u0105czka, dawniej oznaka czyjego\u015b oddania, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7733,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-7729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2021"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7729\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}