{"id":821,"date":"2016-09-05T12:34:52","date_gmt":"2016-09-05T10:34:52","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2016\/09\/05\/wrzesien-2016\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:11","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:11","slug":"wrzesien-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2016\/wrzesien-2016\/","title":{"rendered":"Wrzesie\u0144 2016"},"content":{"rendered":"

\"zabytekKRAUTSTRUNK \u2013 p\u00f3\u017ano\u015bredniowieczny pucharek do wina<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Przedmioty szklane pozyskane podczas bada\u0144 archeologicznych s\u0105 specyficznym rodzajem znalezisk. S\u0105 one cennym \u017ar\u00f3d\u0142em w poznaniu statusu spo\u0142ecznego mieszka\u0144c\u00f3w oraz pozycji miasta w kontaktach mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

P\u00f3\u017ano\u015bredniowieczne naczynia szklane by\u0142y dro\u017csze od wykonywanych z innych surowc\u00f3w st\u0105d nie dziwi fakt, \u017ce tylko najzamo\u017cniejsi mogli sobie na nie pozwoli\u0107. By\u0142y jednoznacznie rozpoznawalnym elementem zastawy sto\u0142owej \u015bwiadcz\u0105cej o pozycji w\u0142a\u015bciciela w hierarchii spo\u0142ecznej. Szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowe by\u0142y przedmioty cienko\u015bcienne, zdobione, wykonane z bezbarwnego lub barwionego szk\u0142a<\/p>\n

Najwa\u017cniejszym typem gotyckich naczy\u0144 szklanych s\u0105 odmiany szklanic i puchar\u00f3w, kt\u00f3rych powierzchnie pokrywano r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci guzkami Zdobienie takie mia\u0142o imitowa\u0107 drogie kamienie, kt\u00f3rymi wysadzano z\u0142ote lub srebrne naczynia. Pochodzi\u0142y z Bliskiego Wschodu. Wytwarzano je tak\u017ce w Koryncie (pd. Grecja) i Apulii (pd. W\u0142ochy), nast\u0119pnie ich produkcj\u0119 przej\u0119\u0142y w XIII stuleciu huty po\u0142o\u017cone na terenach na p\u00f3\u0142noc od Alp.<\/p>\n

Najwcze\u015bniejsze formy naczy\u0144 sto\u0142owych z pocz\u0105tku XV wieku wytwarzano w hutach le\u015bnych dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Niemiec. Wyroby charakteryzowa\u0142y si\u0119 zielonkaw\u0105 barw\u0105 oraz obecno\u015bci\u0105 du\u017cej ilo\u015bci p\u0119cherzyk\u00f3w gazowych w masie szklanej By\u0142o to wynikiem niedostatecznego oczyszczania surowc\u00f3w u\u017cytych do wytopu szk\u0142a. Ich nap\u0142yw zwi\u0105zany by\u0142 z przynale\u017cno\u015bci\u0105 Gda\u0144ska do zwi\u0105zku miast hanzeatyckich kontroluj\u0105cych handel w rejonie Ba\u0142tyku. Jako g\u0142\u00f3wny port zakonu krzy\u017cackiego po\u015bredniczy\u0142 w wymianie towar\u00f3w mi\u0119dzy Europ\u0105 Wschodni\u0105 a Zachodni\u0105. Obok produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych pojawia\u0142y si\u0119 wina: re\u0144skie, burgundzkie, hiszpa\u0144skie, piwo gda\u0144skie, gorza\u0142ka mi\u00f3d, jak r\u00f3wnie\u017c szk\u0142o \u2013 w tym puchary. By\u0142o to g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w znacznej grupy kupc\u00f3w gda\u0144skich.<\/p>\n

Krautstrunki to popularne pucharki do bia\u0142ego wina o miseczkowato uformowanej kraw\u0119dzi i beczu\u0142kowatym korpusie z natopionymi owalnymi guzami. U\u017cywano ich w okresie od XIV wieku w Czechach i na \u015al\u0105sku po wiek XVI w rejonie Ba\u0142tyku. Rytua\u0142 picia wina mia\u0142 charakter symboliczny i by\u0142 niemniej wa\u017cny ni\u017c jego jako\u015b\u0107. Renesansowi teoretycy jasnemu kolorowi trunku przypisywali wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107, symbolizowa\u0142 bowiem czysto\u015b\u0107, nieskazitelno\u015b\u0107. Wino by\u0142o kolejnym symbolem pozycji i zamo\u017cno\u015bci. Znane od \u015bredniowiecza ustawy przeciwko zbytkom s\u0142u\u017cy\u0142y ukr\u00f3ceniu aspiracji mieszczan. Zazwyczaj okre\u015bla\u0142y, kt\u00f3re wina zezwala si\u0119 pi\u0107, a kt\u00f3re s\u0105 surowo zakazane. Ordynacje zakazywa\u0142y niekiedy podawania wina w kosztownych kruchych szklanicach. Przestrzegano r\u00f3wnie\u017c przed upijaniem si\u0119 i biciem szkie\u0142. Wyszczeg\u00f3lniano dok\u0142adnie, jakie gatunki mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 w trakcie danej uroczysto\u015bci. Wszystko zale\u017ca\u0142o od regionu, w kt\u00f3rym si\u0119 te uroczysto\u015bci odbywa\u0142y, i od tego, jakie wina by\u0142y tam popularne.<\/p>\n

Zabytek prezentowany jest w holu Muzeum przy ul. Mariackiej 25\/26.
Kurator wystawy: Olga Krukowska
Foto: Joanna Szmit<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KRAUTSTRUNK \u2013 p\u00f3\u017ano\u015bredniowieczny pucharek do wina<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":820,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2016"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=821"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/821\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}