{"id":8575,"date":"2021-08-18T08:07:10","date_gmt":"2021-08-18T06:07:10","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/?p=8575"},"modified":"2023-01-16T11:19:33","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:33","slug":"miecz-zelazny-z-cmentarzyska-w-opaleniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/zabytek-miesiaca\/zabytek-miesiaca-archiwum-2021\/miecz-zelazny-z-cmentarzyska-w-opaleniu\/","title":{"rendered":"Jednosieczny miecz \u017celazny w pochwie drewnianej, odkryty na cmentarzysku w Opaleniu. Zabytek Miesi\u0105ca MAG – wrzesie\u0144 2021"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/h2>\n

 <\/p>\n

Staro\u017cytne cmentarzysko w Opaleniu (gmina Gniew, powiat tczewski) by\u0142o znane ju\u017c w XIX wieku dzi\u0119ki przypadkowemu odkryciu grobu pochodz\u0105cego z I wieku p.n.e. W latach 1988\u20132010 archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku prowadzili w Opaleniu badania wykopaliskowe o charakterze ratowniczym, odkrywaj\u0105c niemal 400 obiekt\u00f3w. Najstarsze groby pochodz\u0105 z epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 poch\u00f3wk\u00f3w za\u0142o\u017cono w ci\u0105gu II wieku p.n.e. \u2013 III wieku n.e. S\u0105 one zwi\u0105zane z kultur\u0105 oksywsk\u0105 i wielbarsk\u0105.<\/h2>\n

 <\/p>\n

Nekropola ma charakter birytualny \u2013 zmar\u0142ych chowano wed\u0142ug dw\u00f3ch obrz\u0105dk\u00f3w: cia\u0142opalnego (kremacja) i szkieletowego (inhumacja).<\/p>\n

W bliskim s\u0105siedztwie cmentarzyska zlokalizowano dwie osady. Po\u0142o\u017cenie tego kompleksu osadniczego mo\u017cna prawdopodobnie \u0142\u0105czy\u0107 z jedn\u0105 z przepraw przez doln\u0105 Wis\u0142\u0119, zwi\u0105zan\u0105 ze szlakiem handlowym (bursztynowym) wiod\u0105cym z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d, nad sambijskie wybrze\u017ca Ba\u0142tyku. Znalezione w grobach materia\u0142y zabytkowe wskazuj\u0105 na kontakty z po\u0142udniowymi s\u0105siadami, a tak\u017ce z Cesarstwem Rzymskim.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce na cmentarzysku s\u0105 odkrycia zwi\u0105zane z kszta\u0142towaniem si\u0119 kultury wielbarskiej, datowane na pocz\u0105tki I wieku n.e. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje stosunkowo du\u017ca ilo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w wykonanych z \u017celaza, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 rzadko na innych cmentarzyskach tej kultury. Interesuj\u0105ce s\u0105 znaleziska ostr\u00f3g i narz\u0119dzi do krzesania ognia, odkryte w poch\u00f3wkach m\u0119skich.<\/p>\n

Wyj\u0105tkowym odkryciem okaza\u0142 si\u0119 znaleziony w 2008 roku gr\u00f3b inhumacyjny nr 335, pochodz\u0105cy z oko\u0142o po\u0142owy I wieku n.e., w kt\u00f3rym pochowano wojownika zmar\u0142ego po 30. roku \u017cycia.<\/strong> Obok pary zapinek wykonanych z br\u0105zu i \u017celaznej sprz\u0105czki do spinania szaty natrafiono na pot\u0142uczone naczynie gliniane, przykrywaj\u0105ce r\u0119koje\u015b\u0107 bardzo \u017ale zachowanego jednosiecznego miecza \u017celaznego. Miecz spoczywa\u0142 na osi grobu, skierowany sztychem ku po\u0142udniowi, przy prawej r\u0119ce zmar\u0142ego. Ma prost\u0105 g\u0142owni\u0119, stopniowo zw\u0119\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 w kierunku sztychu oraz sztabkowat\u0105, lekko wygi\u0119t\u0105 do wewn\u0105trz r\u0119koje\u015b\u0107, wyodr\u0119bnion\u0105 jednostronnie od strony ostrza, zaopatrzon\u0105 w cztery nity i ok\u0142adzin\u0119 drewnian\u0105. Miecz zosta\u0142 umieszczony w drewnianej pochwie, wzmocnionej \u017celaznymi klamrami. D\u0142ugo\u015b\u0107 miecza wraz z pochw\u0105 wynosi 63 cm, a szeroko\u015b\u0107 \u00a0\u2013 5 cm.<\/p>\n

Pochwa opale\u0144skiego miecza zosta\u0142a wykonana z jesionu wynios\u0142ego (Fraxinus excelsior<\/em>), z grubego pnia o szerokich przyrostach rocznych. Tego rodzaju surowiec pozyskiwano generalnie z drzew rosn\u0105cych na glebach zasobnych w wod\u0119 i wap\u0144, najcz\u0119\u015bciej w lasach \u0142\u0119gowych. W tym wypadku mamy do czynienia z \u201eszerokos\u0142oistym\u201d drewnem jesionowym, kt\u00f3re pochodzi z drzew rosn\u0105cych pojedynczo, zwykle nad rzekami. Drewno takie, o zdecydowanej przewadze element\u00f3w grubo\u015bciennych w postaci w\u0142\u00f3kien, do\u015b\u0107 twarde, jednolite i wytrzyma\u0142e, daje si\u0119 \u0142atwo obrabia\u0107 mechanicznie. Zbli\u017cone pod wzgl\u0119dem w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i mechanicznych do drewna d\u0119bowego, jest jednak bardziej elastyczne oraz odporniejsze na uderzenia; tote\u017c by\u0142o u\u017cywane do cel\u00f3w militarnych. Jesionowe pochwy mieczy jednosiecznych pochodz\u0105 mi\u0119dzy innymi ze znalezisk bagiennych na obszarze Danii.<\/p>\n

Na pochwie miecza zachowa\u0142y si\u0119 \u015blady bia\u0142o\u017c\u00f3\u0142tej pow\u0142oki mineralnej (barwienia powierzchni drewna?) oraz resztki zmineralizowanej tkaniny we\u0142nianej o sko\u015bnym splocie, kt\u00f3ra stanowi typowy wytw\u00f3r tkacki kultury wielbarskiej.<\/p>\n

Pojawienie si\u0119 obrz\u0105dku niecia\u0142opalnego, czemu towarzyszy\u0142 zanik lub wr\u0119cz zakaz wk\u0142adania do grobu uzbrojenia, jest jednym z wyznacznik\u00f3w pocz\u0105tk\u00f3w kultury wielbarskiej. Poch\u00f3wek szkieletowy w grobie nr 335 z Opalenia nale\u017cy do bardzo nielicznych wyj\u0105tk\u00f3w od tej regu\u0142y. Przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 grobu zosta\u0142a celowo wydzielona przez otaczaj\u0105cy go rowek, mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce zmar\u0142y wojownik cieszy\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowym statusem w miejscowej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n

Tekst: Ma\u0142gorzata Tuszy\u0144ska<\/em><\/strong>
\nZdj\u0119cie zabytku: Joanna Szmit
\n<\/em>Rysunek zabytku: Joanna Glinkowska-Kowalewska<\/em>
\nOpracowanie graficzne: Beata M\u00fcller<\/em>
\nRedakcja: Marcin Fedoruk<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Staro\u017cytne cmentarzysko w Opaleniu (gmina Gniew, powiat tczewski) by\u0142o znane ju\u017c w XIX wieku dzi\u0119ki przypadkowemu odkryciu grobu pochodz\u0105cego z I wieku p.n.e. W latach 1988\u20132010 archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku prowadzili w Opaleniu badania wykopaliskowe o charakterze ratowniczym, odkrywaj\u0105c niemal 400 obiekt\u00f3w. Najstarsze groby pochodz\u0105 z epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":8576,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-8575","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zabytek-miesiaca-archiwum-2021"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8575"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8575\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.you2.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}